سوءتغذیه؛ وقتی بدنِ ما کمتغذیه میشود
سوءتغذیه چیست و چه شکلهایی دارد؟
درک مقدماتی سوءتغذیه به وضعیتی گفته میشود که بدن مواد مغذی مورد نیاز خود را به مقدار کافی یا به شکل متعادل دریافت نمیکند. این حالت میتواند به دو شکل اصلی بروز کند: کمتغذیه (دریافت ناکافی کالری، پروتئین، ویتامینها یا مواد معدنی) و پُرغذایی نامتعادل (دریافت بیش از حد کالری از غذاهای چرب و شیرین، در کنار کمبود ریزمغذیها).
از نشانههای رایج سوءتغذیه در سنین مدرسه میتوان به لاغری بیش از حد، قد کوتاهتر از همسالان، خستگی سریع هنگام ورزش و سرماخوردگیهای مکرر اشاره کرد. همچنین کاهش توانایی در به خاطر سپردن مطالب درسی و افت نمرات میتواند هشداری برای کمبود آهن یا ویتامینهای گروه ب باشد.
نمونههای عینی از زندگی روزمرهٔ دانشآموز
فرض کنید صبحانه نخوردهاید و به مدرسه میروید. تا ساعت دوم، احساس گرسنگی و سرگیجه میکنید و نمیتوانید روی توضیحات معلم تمرکز کنید. این یک نمونهٔ ساده از کمتغذیهٔ کوتاهمدت است. یا دانشآموزی که به جای میوه و سبزیجات، هر روز پفک و نوشابه میخورد، ممکن است دچار کمبود ویتامین ث و کلسیم شود که نتیجهٔ آن خونریزی لثه و پوسیدگی دندان خواهد بود.
بهترین راه برای پیشگیری از سوءتغذیه، داشتن برنامهٔ غذایی متنوع شامل همهٔ گروههای اصلی است: نان و غلات (تأمین انرژی)، لبنیات (تأمین کلسیم)، میوه و سبزی (تأمین ویتامین و فیبر)، پروتئین (گوشت، تخممرغ، حبوبات) و چربیهای مفید (مغزها و روغنهای گیاهی).
پرسشهای چالشی دربارهٔ سوءتغذیه
پاسخ: بله، اگر اضافهوزن او ناشی از خوردن مداوم فستفود، شیرینی و نوشابه باشد، در کنار کالری بالا، دچار کمبود آهن، روی و ویتامینهای گروه ب میشود. بنابراین هم لاغر و هم چاق ممکن است دچار سوءتغذیه شوند.
پاسخ: زیرا ممکن است غذای مصرفی آنها از نظر کیفیت ضعیف باشد. مثلاً خوردن زیاد برنج و نان بدون سبزی و گوشت، پروتئین و ویتامین کافی به بدن نمیرساند. برای رشد استخوانها و عضلات، به مواد مغذی متنوع نیاز داریم، نه فقط کالری.
پاسخ: خیر، بیشتر آبمیوههای صنعتی دارای شکر افزوده هستند و ویتامینهای آنها در اثر فرآوری از بین رفته است. بهترین منبع ویتامین، میوهٔ تازه یا آبمیوهٔ طبیعی بدون شکر است.
