سیستم خنککاری موتور
اجزای اصلی سیستم خنککاری
سیستم خنککاری موتور از چند بخش مهم تشکیل شده است که هر کدام وظیفهٔ خاصی دارند. در ادامه با این بخشها آشنا میشویم.
| نام بخش | وظیفه | مثال روزمره |
|---|---|---|
| مایع خنککننده | جذب گرما از موتور و انتقال آن به رادیاتور | مانند آبی که در یک قابلمهٔ داغ میریزیم تا خنک شود |
| رادیاتور | دفع گرما به هوای اطراف با استفاده از پرهها و جریان هوا | مانند پنکهای که جلوی بخاری روشن میگذاریم تا هوای گرم را پخش کند |
| منبع انبساط | نگهداری مایع اضافی هنگام گرم شدن و بازگشت آن هنگام سرد شدن | مانند یک کتری که هنگام جوشیدن، آب اضافی را به بیرون هدایت میکند |
| در رادیاتور | کنترل دمای مایع و باز یا بسته کردن مسیر جریان | مانند شیر آب گرم که میزان جریان آب را تنظیم میکند |
سیستم خنککاری در زندگی روزمره
شاید برای شما هم پیش آماده باشد که پس از یک بازی فوتبال در روز گرم تابستان، صورتتان داغ و قرمز شده باشد. برای خنک شدن، جلوی پنکه میایستید یا صورت خود را با آب سرد میشویید. موتور خودرو هم دقیقاً به همین شکل عمل میکند. وقتی موتور روشن است، دمای آن به سرعت بالا میرود. مایع خنککننده مانند عرق کردن بدن، گرما را از موتور میگیرد و به رادیاتور میبرد. رادیاتور هم مانند پنکه، با کمک باد خودرو و پرههای خود، گرما را به هوای بیرون منتقل میکند. اگر این سیستم نباشد، موتور آنقدر داغ میشود که ممکن است آسیب ببیند، درست مانند یک قابلمهٔ خالی که روی اجاق گاز میماند و سیاه میشود.
منبع انبساط را هم میتوان به یک ظرف اضافی تشبیه کرد که وقتی مایع خنککننده بر اثر گرما منبسط میشود و حجمش زیاد میشود، مایع اضافی به آن ظرف میرود و وقتی موتور سرد میشود، دوباره به سیستم بازمیگردد. این کار از ترکیدن لولهها یا کمبود مایع جلوگیری میکند.
پرسش و پاسخهای چالشی
پرسش اول: چرا مایع خنککننده باید ضد یخ باشد؟
در زمستان، اگر مایع خنککننده یخ بزند، حجم آن زیاد میشود و ممکن است لولهها یا حتی خود موتور ترک بردارند. ضدیخ موجود در مایع، نقطهٔ انجماد را پایین میآورد تا مایع حتی در سرمای شدید هم یخ نزند. همچنین نقطهٔ جوش را بالا میبرد تا در تابستان به راحتی نجوشد.
پرسش دوم: اگر در رادیاتور باز بماند، چه اتفاقی میافتد؟
در رادیاتور مانند یک شیر تنظیمکننده عمل میکند. اگر همیشه باز باشد، مایع خنککننده مدام در رادیاتور گردش میکند و موتور در زمستان به دمای مناسب نمیرسد و عملکرد آن کاهش مییابد. اگر همیشه بسته باشد، مایع گرم به رادیاتور نمیرود و موتور بیش از حد داغ میشود. بنابراین در رادیاتور با تشخیص دمای موتور، مسیر را باز یا بسته میکند تا دمای موتور همیشه در حد ایدهآل بماند.
پرسش سوم: چرا نباید از آب معمولی به جای مایع خنککننده استفاده کنیم؟
آب معمولی هم میتواند گرما را جذب کند، اما دو مشکل دارد: اول اینکه در زمستان یخ میزند و در تابستان زود میجوشد. دوم اینکه آب با فلزات موتور واکنش میدهد و باعث زنگزدگی و خوردگی میشود. مایع خنککننده دارای مواد افزودنی است که از زنگزدگی جلوگیری میکند و عمر موتور را افزایش میدهد.
آنچه باید به خاطر بسپارید:
- سیستم خنککاری از چهار بخش اصلی مایع خنککننده، رادیاتور، منبع انبساط و در رادیاتور تشکیل شده است.
- مایع خنککننده گرما را از موتور میگیرد و به رادیاتور میبرد و رادیاتور گرما را به هوای بیرون منتقل میکند.
- منبع انبساط از افزایش فشار و کمبود مایع در سیستم جلوگیری میکند.
- در رادیاتور مانند یک ترموستات، دمای موتور را کنترل کرده و مسیر جریان مایع را تنظیم میکند.
- استفاده از مایع خنککننده مناسب، از یخزدگی، جوشآوردن و زنگزدگی موتور جلوگیری میکند و عمر خودرو را افزایش میدهد.