اندودکاری؛ پوششی برای صافی و یکپارچگی دیوار و سقف
اندود چیست و چه انواعی دارد؟
اندود لایهای از ملات است که روی سطح دیوار، سقف یا حتی کف کشیده میشود. هدف اصلی آن، صاف کردن سطح و پوشاندن ناهمواریها، درزها و ترکهای کوچک است. وقتی دیوار اتاق شما پس از گچکاری صاف و سفید میشود، در حقیقت یک لایه اندود گچی روی آن کشیدهاند. اندودها بر اساس مادهٔ اصلی تشکیلدهندهٔ خود به سه دستهٔ اصلی تقسیم میشوند:
- اندود سیمانی: از مخلوط سیمان، ماسه و آب ساخته میشود. این اندود بسیار محکم و مقاوم در برابر رطوبت است، به همین دلیل برای دیوارهای بیرونی ساختمان، استخرها و سرویسهای بهداشتی کاربرد دارد. مثال: دیوار حیاط مدرسه که در برابر باران مقاوم است، معمولاً اندود سیمانی دارد.
- اندود گچی: از مخلوط گچ و آب به دست میآید. این اندود زودگیر است و سطحی صاف و سفید ایجاد میکند، اما در برابر آب مقاومت کمی دارد. بیشتر برای دیوارهای داخلی و سقفها استفاده میشود. مثال: دیوار اتاق خواب شما که روی آن نقاشی کشیدهاید، زیر آن لایهای از اندود گچی وجود دارد.
- اندود آهکی: از مخلوط آهک، ماسه و آب تهیه میشود. این اندود نرم و انعطافپذیر است و به دلیل خاصیت ضدباکتریایی، در مکانهای خشک و قدیمیتر کاربرد دارد. امروزه کمتر از آن استفاده میشود، اما در مرمت بناهای تاریخی دیده میشود.
برای درک بهتر تفاوت این سه نوع اندود، جدول زیر را ببینید:
| نوع اندود | مادهٔ اصلی | مقاومت در برابر آب | کاربرد اصلی |
|---|---|---|---|
| سیمانی | سیمان، ماسه، آب | بالا | دیوار بیرونی، استخر، حمام |
| گچی | گچ، آب | پایین | دیوار داخلی، سقف |
| آهکی | آهک، ماسه، آب | متوسط | بناهای تاریخی، سطوح خشک |
اندودکاری در زندگی روزمره
شاید فکر کنید اندودکاری فقط کار بنّاهاست، اما در زندگی روزمرهٔ خودتان هم نمونههایی از آن را دیدهاید. برای مثال، وقتی دیوار کلاس درس شما پس از تعمیرات، دوباره گچکاری میشود، در واقع اندودکاری انجام شده است. یا وقتی در خانه، یک ترک کوچک روی دیوار را با مقداری گچ و آب پر میکنید، دارید یک اندودکاری ساده انجام میدهید. حتی ساختن یک صفحهٔ شطرنجی از خمیر بازی روی مقوا و صاف کردن سطح آن با کاردک، شبیه به کاری است که یک بنا با ماله روی دیوار انجام میدهد.
یکی از جالبترین کاربردهای اندودکاری در مدرسه، زمانی است که دیوارهای حیاط را برای نقاشی دیواری آماده میکنند. ابتدا سطح ناهموار را با اندود سیمانی صاف میکنند و بعد از خشک شدن، روی آن نقاشی میکشند. بدون این لایهٔ اندود، رنگ به خوبی روی دیوار نمینشست و طرح نهایی زیبا نمیشد.
پرسشهای چالشی دربارهٔ اندودکاری
چرا روی دیوارهای بیرونی از اندود سیمانی استفاده میکنیم، نه گچی؟
چون اندود سیمانی در برابر آب و رطوبت مقاوم است و وقتی باران میبارد، دیوار خراب نمیشود. ولی اندود گچی مانند یک تکه گچ معمولی در آب حل میشود و دوام نمیآورد. به همین دلیل است که در حمام و دستشویی هم از اندود سیمانی یا کاشی استفاده میکنند.
آیا میتوان روی اندود گچی، اندود سیمانی کشید؟
نه، این کار اصلاً خوب نیست. چون اندود گچی نرم و جاذب آب است و اندود سیمانی سنگین و محکم. وقتی سیمان روی گچ کشیده شود، به مرور زمان از سطح جدا میشود و میریزد. برای چسبیدن بهتر، باید هر اندود را روی سطحی کشید که جنس مشابهی داشته باشد یا از مواد چسبانندهٔ مخصوص استفاده کرد.
اگر اندود را خیلی ضخیم بکشیم، چه اتفاقی میافتد؟
لایهٔ ضخیم اندود، هنگام خشک شدن ترک میخورد و از دیوار جدا میشود. همچنین وزن آن زیاد است و ممکن است به مرور زمان فرو بریزد. بهترین کار این است که اندود را در چند لایهٔ نازک (هر لایه حدود نیم سانتیمتر) بکشند و بین هر لایه اجازه دهند کمی خشک شود.
اندودکاری یکی از مهارتهای پایه در ساختمانسازی است که هدف آن ایجاد سطحی صاف، یکدست و آماده برای مراحل بعدی مانند رنگآمیزی، کاشیکاری یا نمای ساختمان است. انتخاب نوع اندود (سیمانی، گچی یا آهکی) به محل استفاده و شرایط آب و هوایی بستگی دارد. با رعایت نکات ساده مانند نازک کشیدن لایهها و مرطوب نگه داشتن سطح، میتوان اندودی باکیفیت و بادوام داشت. پس دفعهٔ بعد که دیوار صاف و سفید کلاس یا خانه را دیدید، به یاد بیاورید که پشت این زیبایی، یک لایه اندودکاری دقیق و حرفهای قرار دارد.