مهاجرت و انواع آن
مهاجرت چه گونههایی دارد؟
مهاجرت را از دو دید میتوان دستهبندی کرد: یکی از دید مرزها و دیگری از دید خواست خودِ شخص. بر پایهٔ مرزها، مهاجرت یا داخلی است یا بینالمللی. مهاجرت داخلی یعنی جابهجایی درون یک کشور، مانند وقتی که خانوادهای از روستا به شهر بزرگتر میرود. مهاجرت بینالمللی یعنی رفتن به کشور دیگر، مانند وقتی که یک پزشک برای کار به کشور همسایه میرود.
از دید خواست شخص، مهاجرت یا اختیاری است یا اجباری. مهاجرت اختیاری وقتی است که خودِ شخص تصمیم میگیرد جای زندگیاش را عوض کند، مثلاً برای پیدا کردن شغل بهتر یا تحصیل در مدرسهٔ بهتر. مهاجرت اجباری زمانی رخ میدهد که فرد چارهای جز ترک خانه ندارد؛ مانند زمانی که سیل یا جنگ او را از خانه بیرون میکند.
| نوع مهاجرت | معیار دستهبندی | نمونهٔ عینی |
|---|---|---|
| داخلی | مرز (درون کشور) | خانوادهای از یک شهر کوچک به پایتخت میروند تا پدرشان کار بهتری پیدا کند. |
| بینالمللی | مرز (میان کشورها) | دانشآموزی که با خانوادهاش برای ادامهٔ تحصیل به کشور دیگری میرود. |
| اختیاری | خواست شخص | نوجوانی که برای شرکت در یک اردوی آموزشی به شهر دیگر میرود. |
| اجباری | خواست شخص | خانوادهای که به دلیل زلزله خانهشان را ترک میکنند و به منطقهٔ امنتر میروند. |
مهاجرت در زندگی روزمرهٔ دانشآموزان
شاید فکر کنید مهاجرت فقط مربوط به بزرگسالان است، اما در زندگی روزمرهٔ شما هم نمونههایی از مهاجرت دیده میشود. مثلاً وقتی خانوادهتان به دلیل جابهجایی شغلی پدر یا مادر از یک محله به محلهٔ دیگر شهر میروند، این یک مهاجرت داخلی و اختیاری است. یا وقتی که در تابستان به خانهٔ پدربزرگ و مادربزرگ در روستا میروید، اگر چه این جابهجایی کوتاهمدت است، اما باز هم نوعی کوچیدن به حساب میآید.
نمونهٔ دیگر، مهاجرت اجباری در مدرسه است. تصور کنید همکلاسی شما به دلیل آبگرفتگی خانهشان، چند روزی را در خانهٔ خویشاوندان سپری میکند. او ناچار شده است جای زندگیاش را موقتاً عوض کند. یا وقتی که بیماریِ واگیردار در یک منطقه شایع میشود و برخی خانوادهها به منطقهٔ دیگر میروند تا بیمار نشوند، این هم مهاجرتی اجباری برای حفظ سلامتی است.
پرسشهای چالشی دربارهٔ مهاجرت
آیا مهاجرت همیشه به سود مردم است؟
نه، همیشه اینگونه نیست. مهاجرت میتواند فرصتهای تازه مانند شغل بهتر یا تحصیل عالیتر بیاورد، اما ممکن است سختیهایی هم داشته باشد. مثلاً دوری از دوستان و آشنایان، یا دشواری سازگاری با آبوهوای جدید و فرهنگ تازه. برخی مهاجرتها، به ویژه مهاجرتهای اجباری، بسیار ناراحتکننده هستند و مردم را غمگین میکنند.
چرا برخی مردم با وجود سختیها، باز هم مهاجرت میکنند؟
دلایل بسیاری وجود دارد. مهمترین دلیل، امید به آیندهٔ بهتر است. کسی که در محل زندگیاش کار پیدا نمیکند یا امنیت کافی ندارد، مهاجرت را راهی برای نجات خود و خانوادهاش میبیند. همچنین گاهی مهاجرت برای تحصیل یا درمان انجام میشود؛ مثلاً خانوادهای برای درمان بیماریِ یکی از اعضای خانواده به شهری با بیمارستان مجهزتر میروند.
آیا مهاجرت تنها به جابهجایی مکانی گفته میشود؟
در معنای اصلی، بله. اما در زندگی روزمره، گاهی از مهاجرتِ ذهنی یا مهاجرتِ شغلی هم صحبت میکنیم. مثلاً وقتی یک کشاورز از روستا به شهر میرود و در کارخانه مشغول میشود، نوع شغلش هم تغییر کرده است. با این حال، در این مقاله منظورمان همان جابهجاییِ مکانیِ مردم است؛ یعنی ترک یک مکان و رفتن به مکان دیگر برای زندگی، کار یا امنیت.
