زیتون مراکش؛ درخت همیشه سبز و میوهای پرکاربرد
ویژگیهای درخت زیتون و هماهنگی با اقلیم مراکش
درخت زیتون درختی همیشه سبز با عمر طولانی است که میوهاش هم به صورت تازه و هم پس از فرآوری مورد استفاده قرار میگیرد. این درخت به تابستانهای گرم و خشک و زمستانهای معتدل و مرطوب علاقه دارد. دقیقاً همین شرایط در مناطق شمالی و مرکزی مراکش، مانند منطقهی «مکناس» و «مراکش»، فراهم است. خاکهای آهکی و زهکشیشده نیز برای ریشههای این درخت بسیار مناسب هستند.
کشاورزان مراکشی معمولاً درختان زیتون را در پاییز یا اوایل بهار میکارند تا ریشهها پیش از گرمای شدید تابستان، در خاک مستقر شوند. آبیاری قطرهای و هرس سالانه از کارهای مهمی است که به افزایش باردهی کمک میکند. جالب است بدانید که یک درخت زیتون بالغ میتواند تا چندین دهه میوه دهد و برخی درختان کهنسال در مراکش بیش از ۵۰۰ سال عمر دارند.
کاربردهای زیتون در زندگی روزمره
شاید وقتی نام زیتون را میشنوید، اول از همه به زیتونهای شور و پروردهای فکر کنید که کنار سفرهٔ ناهار یا در سالاد استفاده میشوند. اما کاربردهای زیتون بسیار بیشتر از این حرفهاست. مثلاً روغن زیتون نه تنها برای پخت و پز و سالاد به کار میرود، بلکه در تهیهٔ انواع سسها، حتی در برخی شیرینیها و کیکها نیز استفاده میشود. همچنین از روغن زیتون در ساخت صابونهای طبیعی و برخی محصولات بهداشتی مانند کرمهای مرطوبکننده استفاده میشود.
در مراکش، زیتون به روشهای مختلفی فرآوری میشود: زیتون سبز را با نمک و آبلیمو یا گیاهان معطر طعمدار میکنند و زیتون سیاه را اغلب با روغن زیتون و ادویههایی مانند پونه و آویشن مخلوط میکنند. خیلی از خانوادههای مراکشی در خانه نیز زیتون ترشی میاندازند و آن را در وعدههای غذایی خود به کار میبرند.
| نوع زیتون | رنگ و اندازه | کاربرد اصلی |
|---|---|---|
| زیتون سبز | سبز روشن، درشت | ترشی و سالاد |
| زیتون سیاه | سیاه مایل به قهوهای، ریزتر | روغنگیری و پخت و پز |
| زیتون روغنی | متغیر، معمولاً سیاه | تولید روغن زیتون |
چالشهای پیش روی کشت زیتون در مراکش
یکی از دلایل اصلی، خشکسالیهای پیاپی است. وقتی بارندگی کم باشد، درختان زیتون میوهٔ کمتری میدهند و در نتیجه روغن کمتری تولید میشود. از طرف دیگر، تقاضا برای روغن زیتون در سراسر جهان زیاد است و این موضوع روی قیمت تأثیر میگذارد.
بله. مگس زیتون یکی از مهمترین آفات این درخت است که به میوه حمله میکند. همچنین بیماریهای قارچی مانند «پژمردگی ورتیسیلیومی» نیز گاهی خسارت میزنند. کشاورزان برای مقابله با این مشکلات از روشهای بیولوژیک و بههنگام سمپاشی استفاده میکنند.
استفاده از روشهای نوین آبیاری مانند آبیاری قطرهای، هرس اصولی و انتخاب رقمهای پربازده، بهرهوری را افزایش میدهد. همچنین برخی کشاورزان از ضایعات زیتون برای تولید سوخت زیستی یا کود کمپوست استفاده میکنند که هم سودآور است و هم به محیط زیست کمک میکند.
