عوامل انسانی تهدیدکنندهٔ زیستبومها
چهار فعالیت انسانی و پیامدهای آن برای زیستبوم
فعالیتهای انسان، گاه بدون آگاهی از پیامدها، به طبیعت آسیب میزند. مهمترین این فعالیتها عبارتند از:
| عامل انسانی | نمونهٔ روزمره | آسیب به زیستبوم |
|---|---|---|
| توسعهٔ بیبرنامه | ساخت ساختمانهای بلند در حاشیهٔ شهر | نابودی باغها و زمینهای کشاورزی |
| فعالیتهای صنعتی | دود کارخانههای اطراف شهر | آلودگی هوا و بارانهای اسیدی |
| مصرف بیش از نیاز | خرید لباسهای اضافی و دورریز غذا | افزایش زباله و کاهش منابع طبیعی |
| تجارت اعضای جانوران | فروش پوست یا استخوان برخی جانوران | کاهش جمعیت گونههای نادر |
توسعهٔ بیبرنامه یعنی ساخت وساز بدون فکر به آینده. وقتی یک جنگل یا دشت را برای ساختن جاده یا مجتمع مسکونی تخریب میکنیم، خانهٔ جانورانی مانند روباه، خرگوش یا پرندگان را از بین میبریم. صنعت نیز با انتشار دود و پسماندهای شیمیایی، آب و خاک را آلوده میکند و تنفس را برای همهٔ موجودات سختتر مینماید.
این تهدیدها در زندگی روزمرهٔ ما چگونه دیده میشوند؟
شاید باور نکنید، اما بسیاری از کارهای سادهٔ ما به طبیعت آسیب میرساند. برای نمونه:
- دورریز غذا: وقتی غذایی را که پختهایم دور میریزیم، نه تنها به خودمان ضرر زدهایم، بلکه آب، خاک و انرژی که برای تولید آن غذا مصرف شده، هدر رفته است. این یعنی مصرف بیش از نیاز.
- خرید وسایل بیاستفاده: بسیاری از ما اسباببازی یا لباسهایی داریم که هرگز از آنها استفاده نمیکنیم. تولید این وسایل نیاز به مواد خام دارد و موجب تخریب معادن و جنگلها میشود.
- گسترش سکونتگاهها: وقتی جمعیت یک محله زیاد میشود، برای ساخت خانهٔ جدید، فضای سبز را از بین میبرند. این کار باعث میشود که پرندگان و حشرات مفید، جایی برای زندگی نداشته باشند.
- خرید اجناس ساخته شده از جانوران: برخی کیفها، کمربندها یا زیورآلات از پوست یا استخوان جانوران درست میشوند. خرید این اجناس، باعث میشود که شکارچیان بیشتر به جانوران حمله کنند و گونههایی مانند پلنگ، خرس یا لاکپشتهای دریایی را به خطر بیندازند.
پرسشهای چالشی دربارهٔ نقش ما
پرسش: آیا ساخت یک مدرسهٔ جدید هم نوعی توسعهٔ بیبرنامه است؟
پاسخ: اگر مدرسه در جایی ساخته شود که زمین کشاورزی یا باغ بوده، بله. اما اگر روی زمینهای بایر یا به جای ساختمانهای قدیمی ساخته شود، آسیب کمتری دارد. برنامهریزی یعنی فکر کردن به جای مناسب.
پرسش: چطور مصرف بیش از نیاز به نابودی زیستبومها کمک میکند؟
پاسخ: هر کالایی که میخریم، از مواد اولیهٔ طبیعی ساخته شده است. مثلاً برای تولید یک تیشرت نخی، به آب زیاد و زمین کشاورزی نیاز است. اگر بیش از نیاز بخریم، مجبوریم زمینهای بیشتری را به کشت پنبه اختصاص دهیم و جنگلها را نابود کنیم.
پرسش: چرا تجارت اعضای جانوران ممنوع است، اما هنوز هم انجام میشود؟
پاسخ: چون برخی افراد سود زیادی از این کار میبرند. آنها پوست، استخوان یا شاخ جانوران را به قیمت بالا میفروشند. اما این کار، نسل جانوران را به خطر میاندازد و تعادل طبیعت را برهم میزند.
آنچه باید به خاطر بسپاریم:
ما به عنوان دانشآموز، میتوانیم با آگاهی و انتخابهای درست، به کاهش این تهدیدها کمک کنیم. بازیافت کاغذ، صرفهجویی در مصرف آب و برق، نه گفتن به خرید وسایل غیرضروری و آگاهسازی دوستان و خانواده، قدمهای کوچک اما مؤثری هستند.
همچنین میتوانیم از مسئولان مدرسه و شهر خود بخواهیم که در ساختوسازها به طبیعت توجه کنند و از خرید اجناس ساخته شده از جانوران خودداری کنیم. هر یک از ما یک نگهبان برای زمین هستیم.
