کوه آتشفشانی
آشنایی با چگونگی تشکیل، بخشهای اصلی، کاربردها و نکتههای مهم درباره کوههای آتشفشانی.
کلیدواژهها
کوه آتشفشانی، مواد درونی زمین، گدازه، خاکستر، دهانه. کوه آتشفشانی بر اثر بیرون آمدن مواد داغ از درون زمین به وجود میآید. این پدیده یکی از راههای شناخت بخشهای درونی زمین است. آشنایی با چگونگی تشکیل این کوهها به دانشآموز کمک میکند تا پدیدههای طبیعی را بهتر بشناسد و دلیل شکلگیری برخی کوهها و سنگها را درک کند.
بخشهای اصلی و چگونگی تشکیل
| بخش | توضیح |
|---|---|
| مواد داغ | از بخشهای درونی زمین به سوی بالا حرکت میکنند. |
| دهانه | راه خروج مواد داغ و خاکستر است. |
| گدازه | پس از بیرون آمدن سرد میشود و به سنگ تبدیل میگردد. |
هر بار که مواد داغ از دهانه بیرون میآیند، لایهای تازه روی لایههای پیشین قرار میگیرد. با تکرار این کار در مدت بسیار طولانی، کوه آتشفشانی شکل میگیرد. برخی از این کوهها سالهای بسیار آرام هستند و برخی دیگر گاهی دوباره فعالیت میکنند.
نکته: همه کوههای آتشفشانی همیشه فعال نیستند. برخی از آنها مدت بسیار زیادی هیچ فعالیتی ندارند.
نمونههای آشنا در زندگی
دانشآموز ممکن است در کلاس علوم، تصویر یک کوه آتشفشانی را ببیند یا با گل، خمیر یا شن، نمونه سادهای از آن را بسازد تا مسیر خروج مواد را بهتر درک کند. همانگونه که وقتی خمیر از سوراخ کوچکی بیرون میآید روی هم جمع میشود، مواد آتشفشانی نیز پس از بیرون آمدن روی هم انباشته میشوند و به مرور زمان کوه را بزرگتر میکنند. همچنین سنگهای آتشفشانی در برخی ساختمانها و راهها به کار میروند، زیرا استحکام مناسبی دارند.
پرسشهای مفهومی
پرسش: آیا همه آتشفشانها هر سال فوران میکنند؟
پاسخ: خیر. بسیاری از آنها سالهای بسیار طولانی آرام هستند.
پاسخ: خیر. بسیاری از آنها سالهای بسیار طولانی آرام هستند.
پرسش: چرا کوه آتشفشانی بلندتر میشود؟
پاسخ: چون هر بار مواد تازه روی لایههای پیشین قرار میگیرند.
پاسخ: چون هر بار مواد تازه روی لایههای پیشین قرار میگیرند.
پرسش: آیا گدازه همیشه داغ است؟
پاسخ: هنگام خروج بسیار داغ است، اما پس از سرد شدن به سنگ تبدیل میشود.
پاسخ: هنگام خروج بسیار داغ است، اما پس از سرد شدن به سنگ تبدیل میشود.
کوه آتشفشانی بر اثر خروج مواد داغ از درون زمین به وجود میآید. شناخت دهانه، گدازه و روند تشکیل این کوهها به ما کمک میکند تا پدیدههای طبیعی را بهتر بشناسیم. با یادگیری این موضوع، درک تغییرات زمین و شکلگیری برخی سنگها و کوهها آسانتر میشود.
