ناهمواری پیر: ناهمواری فرسوده با قلههای گنبدی، دامنههای ملایم و درههای باز یوشکل
آشنایی با ناهمواریهای پیر، نقش فرسایش و تفاوت آنها با ناهمواریهای جوان
چکیده
ناهمواری پیر به ناهمواریهایی گفته میشود که مدت بسیار طولانی در برابر باد، باران، یخ و آبهای جاری قرار گرفتهاند و بر اثر فرسایش، شکل آنها تغییر کرده است. این ناهمواریها معمولاً قلههای گرد و گنبدی، دامنههای ملایم و درههای پهن دارند. شناخت این ویژگیها به دانشآموز کمک میکند تغییرات آرام و پیوسته سطح زمین را بهتر درک کند و تفاوت میان ناهمواریهای جوان و پیر را بهسادگی تشخیص دهد.
ویژگیهای ناهمواری پیر
| ویژگی | توضیح |
|---|---|
| قله | بر اثر فرسایش گرد و گنبدی شده است. |
| دامنه | شیب آن نسبتاً ملایم است. |
| دره | پهن و باز است و از روبهرو شبیه حرف «یو» دیده میشود. |
فرسایش فرایندی بسیار آرام است و ممکن است تغییر شکل ناهمواریها در مدت زمان بسیار طولانی انجام شود.
نمونهای از زندگی دانشآموز
اگر یک قالب صابون تازه را در دست بگیرید، گوشههای آن نسبتاً تیز است. اما پس از بارها شستن دست، لبههای صابون گرد و صاف میشود. ناهمواریهای پیر نیز در اثر سالهای بسیار طولانی فرسایش، قلههای تیز خود را از دست میدهند و دامنههای آنها ملایمتر میشود. هنگام سفر ممکن است کوههایی را ببینید که قلههای گرد و شیبهای آرام دارند. این شکلها نشان میدهد که باد، باران، یخ و آبهای جاری در مدت بسیار طولانی سطح آنها را تغییر دادهاند. چنین ناهمواریهایی برای شناخت گذشته زمین اهمیت زیادی دارند.
| ویژگی | ناهمواری پیر | ناهمواری جوان |
|---|---|---|
| قله | گرد و گنبدی | نوکتیز |
| دامنه | ملایم | پرشیب |
پرسشهای مفهومی
پرسش: چرا قلههای ناهمواری پیر گرد هستند؟
پاسخ: زیرا در مدت بسیار طولانی بر اثر فرسایش، بخشهای تیز آنها از بین رفته است.
پاسخ: زیرا در مدت بسیار طولانی بر اثر فرسایش، بخشهای تیز آنها از بین رفته است.
پرسش: چرا دامنههای ناهمواری پیر ملایمتر هستند؟
پاسخ: زیرا فرسایش در مدت طولانی شیب آنها را کاهش داده است.
پاسخ: زیرا فرسایش در مدت طولانی شیب آنها را کاهش داده است.
پرسش: مهمترین تفاوت ناهمواری پیر و جوان چیست؟
پاسخ: ناهمواری پیر بیشتر فرسوده شده و شکل گردتری دارد، اما ناهمواری جوان هنوز قلههای تیز و دامنههای پرشیب خود را حفظ کرده است.
پاسخ: ناهمواری پیر بیشتر فرسوده شده و شکل گردتری دارد، اما ناهمواری جوان هنوز قلههای تیز و دامنههای پرشیب خود را حفظ کرده است.
ناهمواری پیر نتیجه سالهای بسیار طولانی فرسایش است. قلههای گنبدی، دامنههای ملایم و درههای باز از مهمترین نشانههای آن به شمار میروند. شناخت این ناهمواریها به دانشآموز کمک میکند نقش فرسایش در تغییر چهره زمین را بهتر بفهمد و تفاوت میان ناهمواریهای گوناگون را بهدرستی تشخیص دهد.
