محور زمین: خط فرضی گذرنده از قطب شمال و قطب جنوب که زمین به دور آن می‌چرخد.

محور زمین: خط فرضی که روز و شب را می‌سازد

محور زمین چیست و چه ویژگی‌هایی دارد؟

اگر کرهٔ زمین را مانند یک توپ بزرگ در نظر بگیریم، یک خط فرضی از بالای توپ (قطب شمال) تا پایین آن (قطب جنوب) کشیده شده است که به آن محور زمین می‌گوییم. این خط کاملاً فرضی است و ما نمی‌توانیم آن را ببینیم، اما زمین هر ۲۴ ساعت یک بار به دور همین خط می‌چرخد. جالب است بدانید که محور زمین کاملاً عمودی نیست و حدود ۲۳٫۵ درجه نسبت به مسیر حرکتش به دور خورشید کج شده است. همین کجی باعث می‌شود که در فصل‌های مختلف، میزان تابش خورشید به نقاط زمین فرق کند و فصل‌ها پدید بیایند.

برای درک بهتر این موضوع، می‌توانید یک خودکار را از وسط یک پرتقال رد کنید و آن را بچرخانید. خودکار نقش محور و پرتقال نقش زمین را بازی می‌کند. همان‌طور که پرتقال می‌چرخد، نقاط مختلف آن به نوبت رو به نور می‌ایستند و سپس در سایه قرار می‌گیرند. این دقیقاً همان کاری است که زمین با چرخش به دور محورش انجام می‌دهد.

محور زمین در زندگی روزمرهٔ ما

شاید باور نکنید، اما هر روز صبح که از خواب بیدار می‌شوید و خورشید را در آسمان می‌بینید، در واقع دارید نتیجهٔ چرخش زمین به دور محورش را تماشا می‌کنید! وقتی نیمی از زمین رو به خورشید است، آن نیمه روز را تجربه می‌کند و نیمهٔ دیگر در تاریکی شب فرو می‌رود. به همین دلیل است که در ایران وقتی ظهر است، در آمریکا نیمهٔ شب است. همچنین، حرکت ظاهری خورشید از شرق به غرب در طول روز، به خاطر چرخش زمین به دور محور خودش است. اگر زمین نمی‌چرخید، یک سمت آن همیشه روز و سمت دیگر همیشه شب بود.

مثال دیگری از تأثیر محور زمین، تغییر مسیر بادها و جریان‌های اقیانوسی است. چون زمین می‌چرخد، بادها و آب‌ها در نیمکرهٔ شمالی کمی به سمت راست و در نیمکرهٔ جنوبی کمی به سمت چپ منحرف می‌شوند. این پدیده را نیروی کوریولیس می‌نامند و حتی بر مسیر حرکت هواپیماها هم تأثیر می‌گذارد!

پرسش‌های چالشی دربارهٔ محور زمین