اقتصاد ایران باستان: مجموعهٔ فعالیت‌های کشاورزی، دامپروری، صنعت، تجارت، مالیات و بهره‌برداری از منابع محیطی.

اقتصاد ایران باستان: کشاورزی، دامپروری، صنعت، تجارت و مالیات

زیرساخت‌های اقتصادی: کشاورزی، دامپروری و صنعت

در ایران باستان، بیشتر مردم روستایی بودند و کار اصلی آنان، کشاورزی و دامپروری بود. آنان با کمک گاوها، زمین را شخم می‌زدند و گندم و جو می‌کاشتند. برای آبیاری مزرعه‌ها، از رودخانه‌ها و قنات‌ها آب می‌گرفتند. دامپروری نیز بخش مهمی از زندگی بود. گوسفند و بز، گوشت، شیر و پشم می‌دادند. از پشم گوسفند، پارچه می‌بافتند و از پوست حیوانات، چرم می‌ساختند. صنعتگران نیز با آهن، مس و برنز، ابزارهایی مانند تبر، چاقو و نیزه می‌ساختند. سفالگران با گل، کاسه و کوزه می‌ساختند و در آفتاب یا کوره، خشک می‌کردند. این سه بخش، نیازهای اولیهٔ مردم را برآورده می‌کرد.

بازرگانی و دادوستد در زندگی روزمره

در آن روزگار، همهٔ کالاها در یک شهر تولید نمی‌شد. برای نمونه، در جنوب ایران خرما و در شمال ایران برنج و مرکبات به عمل می‌آمد. بازرگانان، این کالاها را با کاروان‌های شتر و الاغ از جاده‌های طولانی به شهرهای دیگر می‌بردند و با کالاهای دیگر مانند پارچه، ادویه و ظروف مسی عوض می‌کردند. این دادوستد، به گونهٔ پایاپای بود؛ یعنی کالا را با کالا عوض می‌کردند، چون سکهٔ رايج هنوز به فراوانی وجود نداشت. اما بعدها، سکه‌های طلا و نقره ضرب شد و خرید و فروش آسان‌تر گردید. بازارهای بزرگ در شهرهایی مانند تخت جمشید و شوش برگزار می‌شد و مردم از دور و نزدیک برای خرید و فروش می‌آمدند.

مالیات و بهره‌برداری از منابع

شاهنشاهان ایران باستان، برای آبادانی کشور و نگهداری از لشکریان، از مردم مالیات می‌گرفتند. مالیات، هم به صورت پول و هم به صورت کالا (مانند گندم، جو، گوسفند و پارچه) پرداخت می‌شد. در زمان هخامنشیان، هر استان موظف بود سالانه مقدار معینی کالا به خزانهٔ شاه بفرستد. همچنین از معادن طلا، نقره، مس و سنگ‌های قیمتی بهره‌برداری می‌کردند و از جنگل‌ها چوب برای ساختن خانه و کشتی می‌گرفتند. آب نیز یکی از مهم‌ترین منابع بود و ساخت قنات‌ها و سدها، نشان از دانش بالای مهندسی آنان دارد.

پرسش‌های چالشی برای فکر کردن