رسانه: هر ابزار یا وسیلهای که پیام را از فرستنده به گیرنده منتقل میکند
رسانه چیست و به چند دسته تقسیم میشود؟
رسانه در سادهترین تعریف، هر ابزاری است که یک پیام را از فرستنده به گیرنده میرساند. فرستنده میتواند یک انسان، یک سازمان یا حتی یک ربات باشد. پیام نیز هرگونه داده، خبر، احساس یا دستور است. گیرنده هم کسی یا چیزی است که آن پیام را دریافت میکند. رسانهها را میتوان به دو دستهٔ کلی رسانههای سنتی و رسانههای نوین تقسیم کرد. رسانههای سنتی مثل کتاب، روزنامه، رادیو و تلویزیون هستند که سالهای طولانی نقش اصلی را در ارتباطات داشتند. رسانههای نوین مانند پیامرسانهای گوشی همراه، شبکههای اجتماعی، وبسایتها و پادکستها هستند که با گسترش اینترنت و گوشیهای هوشمند، ارتباطات را سرعت و تنوع بیشتری بخشیدهاند.
| ویژگی | رسانهٔ سنتی | رسانهٔ نوین |
|---|---|---|
| مثال | روزنامه، رادیو، تلویزیون | شبکهٔ اجتماعی، پیامرسان، وبسایت |
| سرعت انتقال | کندتر (چاپ و پخش زمانبر) | خیلی سریع (لحظهای) |
| دسترسی | محدود به زمان و مکان | همیشه و همهجا در دسترس |
رسانه در زندگی روزمرهٔ شما
هر روز با انواع رسانه سروکار دارید؛ حتی زمانی که فکر نمیکنید. وقتی با دوستتان در گوشی پیام میدهید، گوشی شما نقش رسانه را بازی میکند. وقتی خبری را از تلویزیون میبینید یا مطلبی را در یک وبسایت میخوانید، در حال دریافت پیام از یک رسانه هستید. حتی تختهٔ سیاه کلاس درس هم یک رسانه است؛ زیرا معلم با نوشتن روی آن، مطلب را به شما منتقل میکند. جالب اینجاست که خودِ شما هم وقتی یک خاطره را برای خانواده تعریف میکنید، زبان و کلماتتان رسانهٔ پیام شما هستند. بنابراین رسانه فقط دستگاه نیست، هر چیزی که پیام را جابهجا کند، رسانه محسوب میشود.
چالشهای مفهومی دربارهٔ رسانه
بله، گاهی خودِ انسان نقش رسانه را بازی میکند. مثلاً وقتی شما مطلبی را برای دوستتان توضیح میدهید، صدای شما و حرکات دستتان، پیام را به او منتقل میکند. پس شما در آن لحظه، یک رسانهٔ زنده هستید.
نه، هر رسانهای برای نوع خاصی از پیام مناسب است. مثلاً شما نمیتوانید بوی غذا را از طریق تلویزیون منتقل کنید یا یک نقاشی را با رادیو نشان دهید. پس انتخاب رسانه باید با نوع پیام هماهنگ باشد.
گاهی هنگام عبور پیام از رسانه، مقداری از آن تغییر میکند یا حذف میشود. این موضوع به کیفیت رسانه، مهارت فرستنده و حتی میزان توجه گیرنده بستگی دارد. برای مثال، اگر یک خبر را از چند نفر بشنوید، ممکن است هر کدام بخشهای متفاوتی از آن را به خاطر بسپارند و به شما منتقل کنند.