بازیافت: تبدیل مواد دورریختنی به منابع تازه
بازیافت چیست و چه موادی را شامل میشود؟
بازیافت یعنی دورریختنیها را دوباره به چرخهٔ تولید برگردانیم تا مواد تازه از آنها بسازیم. بهجای اینکه همیشه از دل زمین سنگ و چوب و نفت بیرون بیاوریم، میتوانیم از موادی که قبلاً ساختهشده دوباره استفاده کنیم. این کار مانند این است که یک کاغذ نوشتهشده را پاره نکنیم و دور نیندازیم، بلکه آن را به کارخانه ببریم تا خمیر شده و کاغذ نو شود.
مواد قابل بازیافت به چند گروه بزرگ تقسیم میشوند: کاغذ و مقوا، شیشه، فلزات (مانند قوطی نوشیدنی)، پلاستیکها و بعضی از پارچهها. هر کدام از این مواد راه مخصوصی برای بازیافت دارند. مثلاً شیشه را آب میکنند و دوباره قالب میزنند، پلاستیک را خرد کرده و به گلولههای ریز تبدیل میکنند تا دوباره مورد استفاده قرار گیرد.
در بسیاری از شهرها، مردم زبالههای تر و خشک را از هم جدا میکنند. زبالهٔ خشک همان موادی است که قابلیت بازیافت دارند. این کار اولین قدم مهم در فرایند بازیافت به شمار میرود. وقتی ما زباله را در خانه دستهبندی میکنیم، به کارخانهها کمک میکنیم راحتتر مواد را بازیابی نمایند.
چگونه بازیافت در زندگی روزمرهٔ ما جریان دارد؟
حتماً برای شما هم پیش آمده که یک بطری نوشیدنی را بعد از خالی شدن دور میاندازید. اگر این بطری را در سطل زبالهٔ مخصوص پلاستیک بیندازید، به جای اینکه به طبیعت آسیب بزند، به کارخانه میرود و تبدیل به یک محصول تازه میشود. مثلاً از بطریهای پلاستیکی میتوانند پارچهٔ نرمی بسازند که برای کیف یا لباس استفاده میشود.
نمونهٔ دیگر، کاغذهایی است که در مدرسه استفاده میکنید. دفترهای کهنه، کاغذهای باطله و روزنامههای قدیمی اگر در سطل مخصوص بریزند، به کارخانهٔ کاغذسازی میروند و بعد از چند مرحله، تبدیل به دفتر یا جعبهٔ جدید میشوند. این کار باعث میشود درختان کمتری برای تولید کاغذ قطع شوند و جنگلها حفظ گردند.
همچنین قوطیهای فلزی نوشیدنی را اگر دور نریزیم و جمع کنیم، کارخانهها آنها را ذوب میکنند و دوباره فلز نو به دست میآید. جالب است بدانید که بازیافت فلزات، انرژی بسیار کمتری نسبت به استخراج سنگ معدن از زمین مصرف میکند و آلودگی کمتری هم تولید مینماید.
| نوع ماده | زمان تجزیه در طبیعت | قابلیت بازیافت |
|---|---|---|
| کاغذ | حدود ۲ تا ۶ هفته | بله، چندین بار |
| پلاستیک | تا ۵۰۰ سال | بله، اما محدود |
| شیشه | حدود ۱ میلیون سال | بله، بینهایت |
| قوطی فلزی | حدود ۵۰ تا ۲۰۰ سال | بله، بسیار خوب |
همانطور که در جدول میبینید، بعضی مواد مانند شیشه و پلاستیک بسیار دیر در طبیعت تجزیه میشوند. اگر آنها را بازیافت کنیم، نه تنها زمین زودتر پاک میشود، بلکه انرژی و مواد اولیهٔ زیادی هم ذخیره میگردد.
پرسشهای چالشی دربارهٔ بازیافت
پاسخ: خیر، بعضی از پلاستیکها مانند کیسههای نازک و پلاستیکهای چندلایه به سختی بازیافت میشوند و بیشتر کارخانهها آنها را نمیپذیرند. به همین دلیل بهتر است از پلاستیک کمتر استفاده کنیم و بهجای آن از پارچه یا کاغذ بهره ببریم.
پاسخ: گاهی بازیافت بعضی مواد هزینهٔ بیشتری دارد، اما اگر به آلودگی و آسیب به طبیعت فکر کنیم، همیشه ارزش دارد. برای مثال بازیافت آلومینیوم بسیار کمهزینهتر از تولید آن از سنگ معدن است و مصرف برق را هم کاهش میدهد.
پاسخ: متأسفانه دیگر قابل بازیافت نخواهد بود، چون چربی و مواد آلی به آن میچسبد و فرایند بازیافت را مختل میکند. به همین دلیل جداسازی زباله از مبدأ خیلی مهم است و هرکسی در خانه میتواند این کار را انجام دهد.
بازیافت یکی از سادهترین و مؤثرترین راههایی است که هر دانشآموز میتواند در حفظ محیط زیست سهیم باشد. با جدا کردن زبالهٔ خشک از تر، انداختن بطری و قوطی در سطل مخصوص و کاستن از مصرف پلاستیک، به کاهش آلودگی و صرفهجویی در منابع طبیعی کمک میکنیم. یادمان باشد که زمین خانهٔ همهٔ ماست و هر قدم کوچک ما در بازیافت، مانند قطرهای است که دریا را میسازد. از امروز با دقت بیشتری به زبالههایی که تولید میکنیم نگاه کنیم و سعی کنیم تا جای ممکن، به آنها دوباره زندگی ببخشیم.
