دوازده ماه سال؛ گامهای گاهشمار زندگی ما
چرا دوازده ماه و چگونه نامگذاری شدهاند؟
همهٔ ما میدانیم که سال از دوازده ماه ساخته شده است. اما شاید برایتان جالب باشد که بدانید این دوازده ماه بر پایهٔ گردش زمین به دور خورشید تنظیم شدهاند. هر ماه حدوداً ۳۰ یا ۳۱ روز دارد و تنها ماه اسفند گاهی ۲۹ روزه میشود. نام ماههای ما ریشه در گاهشمار باستانی دارند و هر کدام پیوندی با رویدادهای طبیعی، کشاورزی یا فرهنگ ایرانی دارند.
شش ماه اول سال یعنی فروردین تا شهریور، تابستان و بهار را شامل میشوند و شش ماه دوم از مهر تا اسفند، پاییز و زمستان را در بر میگیرند. این ترتیب به ما کمک میکند تا زمان را بهتر بشناسیم و برای کارهای سالانهمان برنامهریزی کنیم.
| نام ماه | تعداد روزها | فصل |
|---|---|---|
| فروردین | ۳۱ | بهار |
| اردیبهشت | ۳۱ | بهار |
| خرداد | ۳۱ | بهار |
| تیر | ۳۱ | تابستان |
| مرداد | ۳۱ | تابستان |
| شهریور | ۳۱ | تابستان |
| مهر | ۳۰ | پاییز |
| آبان | ۳۰ | پاییز |
| آذر | ۳۰ | پاییز |
| دی | ۳۰ | زمستان |
| بهمن | ۳۰ | زمستان |
| اسفند | ۲۹ یا ۳۰ | زمستان |
ماهها در زندگی روزمرهٔ ما
هر ماه برای دانشآموزان مانند یک جعبهٔ پر از رویدادهای تازه است. فروردین که میرسد، هوای بهاری، عید نوروز و تعطیلات مدرسه را به یاد میآورد. در اردیبهشت، دما کمکم گرم میشود و طبیعت جان تازهای میگیرد. خرداد، ماه امتحانات پایان سال است و بوی تابستان میدهد. تیر و مرداد، ماههای گرم و طولانی هستند که بیشتر بچهها در کلاسهای تابستانی یا سفر به سر میبرند.
شهریور که از راه میرسد، خبر از نزدیک شدن مدرسه و تازه شدن دفتر و کتابها دارد. مهر، ماه شروع سال تحصیلی جدید است و همه با شوق به مدرسه میروند. آبان و آذر هوا رو به سردی میرود و برگها میریزند. دی و بهمن سردترین ماههای سال هستند و برف و باران سرما را دوچندان میکنند. اسفند، آخرین ماه سال، با سرما و گاهی بارانهای بهاری، ما را به استقبال نوروز میبرد.
پرسشهایی که شاید برایتان پیش بیاید
پاسخ: این کار برای هماهنگی با گردش زمین به دور خورشید انجام شده است. چون سال خورشیدی دقیقاً ۳۶۵ روز و چند ساعت است، برای راحتتر شدن، روزهای ماهها را به گونهای تنظیم کردهاند که شش ماه اول سییک روزه و شش ماه دوم سی روزه باشند.
پاسخ: نه، هر کشور گاهشمار مخصوص خود را دارد. مثلاً در بعضی کشورها سال را با ماه ژانویه شروع میکنند، اما در گاهشمار هجری خورشیدی که ما استفاده میکنیم، سال با فروردین آغاز میشود.
پاسخ: این موضوع به سال کبیسه مربوط میشود. هر چند سال یک بار، برای جبران چند ساعت اضافی گردش زمین، یک روز به اسفند اضافه میشود و آن سال را سال کبیسه مینامند.