میوه‌ی بلوط: دانه‌ی درخت بلوط که غذای برخی جانوران است.

میوه‌ی بلوط: دانه‌ی درخت بلوط که غذای برخی جانوران است.

بلوط چگونه میوه‌ای است؟

بلوط را می‌توان میوه‌ی درختان بزرگ و تنومند بلوط دانست. این میوه یک دانه‌ی بیضی‌شکل با پوستی سفت و براق است. جالب است بدانید که بلوط در یک کلاهک کوچک و فلس‌دار قرار گرفته است که به آن «کاسه‌ک» می‌گویند. رنگ بلوط وقتی تازه است سبز مایل به زرد است، اما کم‌کم قهوه‌ای می‌شود. درخت بلوط هر سال مقدار زیادی بلوط تولید می‌کند، ولی همه‌ی آنها نمی‌توانند به درخت جدید تبدیل شوند؛ زیرا بسیاری از آن‌ها خوراک جانوران می‌شوند.

بلوط از سه بخش اصلی ساخته شده است: کلاهک یا کاسه‌ک که روی میوه را می‌پوشاند، پوسته‌ی سخت که از دانه محافظت می‌کند و مغز بلوط که همان بخش خوراکی است. جالب است که درخت بلوط برای زنده ماندن و بزرگ شدن به آب و هوای معتدل و خاک نسبتاً عمیق نیاز دارد. به همین دلیل بیشتر درختان بلوط را در منطقه‌های کوهستانی و جنگل‌های شمال و غرب ایران می‌توان دید.

چه جانورانی بلوط می‌خورند؟

بلوط غذایی بسیار مقوی برای بسیاری از جانوران جنگل به شمار می‌رود. سنجاب‌ها از جمله جانورانی هستند که پیش از رسیدن زمستان، بلوط‌های زیادی را جمع می‌کنند و در زیر خاک یا درون حفره‌ی درختان پنهان می‌سازند تا در روزهای سرد سال از آنها بخورند. همچنین خرس‌ها، گرازها، برخی پرندگان مانند کبوتر چاهی و حتی گوزن‌ها نیز از بلوط تغذیه می‌کنند. در بسیاری از جنگل‌ها، بلوط منبع اصلی انرژی برای این جانوران به شمار می‌رود.

شاید برای شما هم پیش آمده باشد که هنگام گردش در پارک یا جنگل، بلوط‌هایی را روی زمین دیده باشید که سنجاب‌ها آنها را می‌جوند. این جانوران کوچک با دندان‌های تیز خود پوسته‌ی سخت بلوط را سوراخ می‌کنند و به مغز آن می‌رسند. جالب اینجاست که سنجاب‌ها گاهی بلوط را در جای‌های مختلف پنهان می‌کنند و برخی از آنها را فراموش می‌کنند؛ به این ترتیب به رشد درختان بلوط کمک می‌کنند.

پرسش‌های چالشی درباره‌ی بلوط

کاربردهای بلوط در زندگی روزمره

شاید باور نکنید، اما بلوط فقط خوراک جانوران نیست. از چوب درخت بلوط برای ساختن مبلمان، کف‌پوش و حتی آلات موسیقی استفاده می‌شود. همچنین در برخی مناطق، مردم از پوست درخت بلوط برای دباغی چرم بهره می‌برند. یکی از کاربردهای جالب بلوط در گذشته، تهیه‌ی نوعی قهوه از دانه‌ی بو داده‌ی آن بود. حتی امروزه در بعضی از روستاها، از بلوط برای تهیه‌ی روغن و خوراک دام استفاده می‌کنند.

اگر به جنگل‌های زاگرس در غرب ایران سفر کنید، می‌توانید درختان بلوط را ببینید که میوه‌هایشان روی زمین ریخته است. مردم محلی این بلوط‌ها را جمع می‌کنند و پس از آماده‌سازی، از آنها برای تهیه‌ی غذاهای سنتی مانند «خورش بلوط» استفاده می‌کنند. بنابراین بلوط نه تنها برای جانوران، بلکه برای انسان‌ها هم یک ماده‌ی غذایی و صنعتی ارزشمند است.