منطقهی کوهستانی؛ سرزمین قلّههای بلند
سه ویژگی اصلی کوهستان
منطقهی کوهستانی سه ویژگی مهم دارد که آن را از دشت و جلگه جدا میکند. نخست، ارتفاع زیاد است. هرچه بالاتر میرویم، هوا سردتر میشود. برای نمونه، در پایین کوه هوا گرم است، ولی در قلّه ممکن است برف ببینید. دوم، شیب تند است. به همین دلیل، رودخانهها در کوهستان سریعتر جریان دارند و گاهی آبشارهای زیبا میسازند. سوم، خاک نازک و سنگی است. درختان در کوهستان معمولاً کوتاهتر و ریشهدارتر هستند تا بتوانند در شیبهای تند بایستند.
| ویژگی | کوهستان | دشت |
|---|---|---|
| دما | سردتر با افزایش ارتفاع | معمولاً گرمتر |
| خاک | نازک، سنگی و کممواد | ضخیم و حاصلخیز |
| جریان آب | سریع با آبشارهای کوچک | آرام و پیچدرپیچ |
کوهستان در زندگی روزمره
شاید فکر کنید کوهستان فقط جای سنگ و برف است، ولی خیلی از چیزهایی که هر روز استفاده میکنیم، از کوهستان میآید. آبی که از شیر خانه میریزد، گاهی از چشمههای کوهستانی سرچشمه میگیرد. میوههایی مانند گردو، بادام و سیب درختی در دامنهی کوهها به خوبی رشد میکنند. همچنین، هوای پاک کوهستان برای ورزش کردن عالی است. خیلی از خانوادهها آخر هفته به کوهپیمایی میروند تا هم بدنی ورزیده داشته باشند و هم از منظرههای سرسبز لذت ببرند. حتی سنگهای کوهستان در ساختمانسازی و جادهسازی به کار میروند.
سه پرسش چالشی دربارهی کوهستان
چرا در کوهستان برف دیرتر آب میشود؟
زیرا هر چه ارتفاع بیشتر باشد، هوا سردتر است. خورشید در ارتفاع بالا گرمای کمتری به زمین میرساند و برف دیرتر ذوب میشود. به همین دلیل، قلّههای بلند حتی در تابستان سفیدپوش هستند.
چرا درختان کوهستان معمولاً کوتاه و خمیده هستند؟
بادهای شدید کوهستان مانع از بلند شدن درختان میشود. همچنین خاک نازک و سنگی، مواد غذایی کمی دارد، بنابراین درختان نمیتوانند خیلی بزرگ شوند. آنها ریشههای محکمی میفرستند تا در شیب تند سرپا بمانند.
آیا در کوهستان هم کشاورزی میشود؟
بله، اما نه هر نوع کشاورزی. در دامنهها که شیب ملایمتر است، مردم پلهپله زمین میسازند و به آن «پلهکانی» میگویند. این کار از شسته شدن خاک جلوگیری میکند و میتوانند گندم، جو و سیبزمینی بکارند.
منطقهی کوهستانی با ارتفاع بلند، شیب تند و خاک سنگی، زیستگاهی ویژه برای جانورانی مانند بزکوهی و عقاب است. مردم کوهستان با ساختن پلهکانیها و خانههای سنگی، خود را با این محیط سازگار کردهاند. اگر به کوهستان سفر کنید، هوای خنک، چشمههای زلال و منظرههای بینظیر را تجربه خواهید کرد؛ فقط یادتان باشد که برای بالا رفتن از کوه، کفش مناسب بپوشید و آب کافی همراه ببرید.