کوهستان: ناحیهای دارای کوههای فراوان
ویژگیهای کوهستان
کوهستان سرزمینی است پر از کوههای بلند و پرشیب. این ناحیه معمولاً از زمینهای اطراف خود بلندتر است و هوای آن سردتر از دشتها و جلگههاست. یکی از ویژگیهای مهم کوهستان، ارتفاع آن است. هرچه بالاتر برویم، هوا سردتر و نازکتر میشود. به همین دلیل، در ارتفاعات بالا برف و یخ دیده میشود، حتی در فصل تابستان.
کوهستانها به روشهای گوناگونی پدید آمدهاند. برخی بر اثر آتشفشان، برخی در اثر فشار صفحههای زمین و برخی هم در اثر فرسایش طولانیمدت شکل گرفتهاند. بلندترین کوه جهان، اورست نام دارد که در رشتهکوه هیمالیا قرار گرفته است.
زندگی و کاربردهای کوهستان در زندگی روزمره
شاید با خود بگویید کوهستان چه ربطی به زندگی من دارد؟ پاسخ این است که خیلیها! بسیاری از چشمهها و رودخانههایی که آب شهرها را تأمین میکنند، از کوهستان سرچشمه میگیرند. برف و یخ کوهستان در بهار آب میشود و رودخانهها را پر از آب میکند. این آب برای کشاورزی، آشامیدن و حتی تولید برق نیروگاههای برقآبی به کار میرود.
همچنین کوهستان جایگاه زندگی بسیاری از گیاهان دارویی مانند آویشن، بابونه و گلگاوزبان است. مردم کوهستان از دامداری و باغداری روزگار میگذرانند. میوههایی مانند گردو، بادام و زردآلو در دامنههای کوهستان به عمل میآیند. از سوی دیگر، کوهستان مکانی عالی برای کوهپیمایی و طبیعتگردی است که بسیاری از دانشآموزان در تعطیلات از آن لذت میبرند.
| ویژگی | دامنهٔ کوهستان | قلهٔ کوهستان |
|---|---|---|
| دما | معتدل تا گرم | بسیار سرد، همراه با برف و یخ |
| پوشش گیاهی | جنگلهای انبوه، درختان میوه، بوتهها | خزه، گلسنگ و گیاهان کوتاه |
| جانوران | خرس، گرگ، روباه، آهو، پرندگان گوناگون | بز کوهی، عقاب، کرکس |
پرسش و پاسخهای کوهستانی
پرسش: چرا در کوهستان هوا سردتر است؟
هرچه از سطح زمین بالاتر میرویم، هوا رقیقتر میشود و گرمای کمتری را در خود نگه میدارد. به همین دلیل، در ارتفاعات دما پایینتر است و برف دیرتر آب میشود.
پرسش: آیا کوهستانها همیشه خشک هستند؟
خیر. در برخی کوهستانها بارندگی زیاد است و جنگلهای سرسبزی پدید میآید. اما در بعضی دیگر، مانند کوهستانهای مرکزی ایران، باران کم میبارد و پوشش گیاهی فشردهای ندارد.
پرسش: چرا برخی جانوران فقط در کوهستان زندگی میکنند؟
جانوران کوهستان با شرایط سخت آن سازگار شدهاند. مثلاً بز کوهی پاهایی محکم برای صخرهنوردی دارد و عقاب با دید تیز خود شکار را از بلندی میبیند. این سازگاریها به آنها کمک میکند در این ناحیه زنده بمانند.
آشنایی با کوهستان
کوهستان نه تنها زیستگاه جانوران و گیاهان گوناگون است، بلکه سرچشمهٔ آب، محل زندگی انسانها و مکانی برای تفریح و گردش به شمار میرود. با شناخت بیشتر کوهستان، میتوانیم از آن بهدرستی نگهداری کنیم و از نعمتهای آن بهره ببریم. پس هرگاه به کوهستان سفر کردید، به یاد داشته باشید که این ناحیهٔ باشکوه، بخشی از طبیعت است که باید پاس داشته شود.