قلّههای مهم ایران
قلّههای ایران را بهتر بشناسیم
کوههای ایران مانند ستونهای بزرگی هستند که کشور را به بخشهای گوناگون تقسیم کردهاند. رشتهکوه البرز در شمال و زاگرس در غرب و مرکز، مهمترین ناهمواریهای ایران را تشکیل میدهند. قلّهٔ دماوند با ارتفاع ۵۶۱۰ متر، بلندترین قلّهٔ ایران و خاورمیانه است. این کوه آتشفشانی خاموش، همیشه پوشیده از برف است و از دور، کلاهی سفید بر سر دارد. علمکوه با ارتفاع ۴۸۵۰ متر در البرز مرکزی، دومین قلّهٔ بلند ایران است و به خاطر دیوارهٔ یخی اش، برای کوهنوردان چالشبرانگیز است. در رشتهکوه زاگرس، قلّهٔ دنا با بیش از ۴۴۰۰ متر ارتفاع و زردکوه با ۴۲۲۱ متر، از بلندترین نقاط این رشتهکوه به شمار میروند. این قلّهها سرچشمهٔ رودخانههای پرآبی مانند زایندهرود هستند.
در شمال غرب ایران، قلّهٔ سبلان با ارتفاع ۴۸۱۱ متر، یکی از زیباترین کوههای کشور است که دریاچهٔ کوچکی در دهانهٔ آن دارد. قلّهٔ سهند با ۳۷۰۷ متر، در نزدیکی تبریز قرار گرفته و دامنههای آن پوشیده از گیاهان و چشمههای آبگرم است. در جنوب شرق نیز قلّهٔ تفتان با ارتفاع ۴۰۴۲ متر، مانند آتشفشانی خاموش در استان سیستان و بلوچستان خودنمایی میکند. هرکدام از این قلّهها، مانند نگینی در بخشی از ایران میدرخشند.
| نام قلّه | ارتفاع (متر) | رشتهکوه | ویژگی ویژه |
|---|---|---|---|
| دماوند | ۵۶۱۰ | البرز | بلندترین قلّهٔ ایران |
| علمکوه | ۴۸۵۰ | البرز | دیوارهٔ یخی بزرگ |
| سبلان | ۴۸۱۱ | البرز (آذربایجان) | دریاچهٔ دهانهٔ آتشفشانی |
| دنا | ۴۴۰۹ | زاگرس | منبع رودخانهٔ زایندهرود |
| زردکوه | ۴۲۲۱ | زاگرس | چهارفصل بودن آبوهوا |
| تفتان | ۴۰۴۲ | رشتهکوههای جنوب شرق | آتشفشان خاموش |
| سهند | ۳۷۰۷ | البرز (آذربایجان) | چشمههای آبگرم |
قلّهها در زندگی روزمرّهٔ ما
شاید فکر کنید کوههای بلند فقط برای کوهنوردان جذاب هستند، اما این قلّهها تأثیر زیادی بر زندگی همهٔ ما دارند. برای نمونه، برف و یخ قلّهٔ دنا در بهار آب میشود و رودخانههایی را تشکیل میدهد که به کشتزارهای اصفهان آب میرسانند. یا قلّهٔ سبلان با چشمههای آبگرم خود، مکانی برای گردش و تفریح خانوادهها در تابستان است. حتی هوای شهرهای پاییندست این کوهها، به خاطر وجود همین قلّهها، خنکتر و مطبوعتر میشود. وقتی در کلاس درس دربارهٔ آبوهوا و منابع آب صحبت میکنیم، در حقیقت داریم از نقش همین قلّههای بزرگ حرف میزنیم.
پرسش و پاسخ دربارهٔ قلّهها
چرا قلّهٔ دماوند از همه بلندتر است؟
دماوند یک کوه آتشفشانی است که در طول میلیونها سال، با فورانهای خود مواد مذاب را روی هم انباشته و بلند شده است. امروزه دیگر فوران نمیکند، اما همچنان بلندترین نقطهٔ ایران است.
آیا همهٔ قلّههای ایران پوشیده از برف هستند؟
خیر، فقط قلّههایی که ارتفاع بالایی دارند، مانند دماوند و علمکوه، همیشه برف دارند. قلّههایی مثل سهند و تفتان در تابستان برف کمی دارند یا برفشان آب میشود.
چرا برخی قلّهها برای کوهنوردی خطرناکترند؟
عواملی مانند ارتفاع زیاد، هوای سرد شدید، بادهای تند و مسیرهای صخرهای، کوهنوردی را دشوار میکنند. برای نمونه، علمکوه به خاطر دیوارهٔ یخی اش، نیاز به تجربه و ابزار ویژه دارد.
