آشوریها و دهیوک؛ قدرت منطقهای مهاجم و فرمانروای برجستهٔ مادها
آشوریها؛ همسایهای جنگجو و دهیوک؛ رهبری دوراندیش
آشوریها مانند آن دانشآموز قلدر مدرسه بودند که همیشه به دنبال گرفتن خوراکی یا دفتر دیگران بودند. آنان در منطقهٔ میانرودان (عراق امروزی) زندگی میکردند و ارتشی بسیار منظم و جنگافزارهای پیشرفته داشتند. آشوریها به سرزمینهای همسایه حمله میکردند تا غنیمت بگیرند و مردم را به بندگی بکشانند. یکی از سرزمینهایی که همواره در معرض تهدید آنان بود، سرزمین مادها در غرب ایران بود.
مادها گروههای کوچکی بودند که هر کدام رهبری جداگانه داشتند؛ درست مثل تیمهای مختلف در کلاس که هر کسی برای خودش بازی میکند. این پراکندگی باعث میشد آشوریها به راحتی به آنان حمله کنند. تا این که فردی باهوش و کاردان به نام دهیوک پا به میان گذاشت. دهیوک مانند کاپیتان تیمی بود که همه را دور هم جمع کرد و به آنان یاد داد که اگر متحد شوند، هیچ همسایهٔ زورگویی نمیتواند به آنان زور بگوید.
دهیوک نخست به عنوان قاضی و داور میان مادها شناخته شد. او به مردم کمک میکرد تا اختلافات خود را حل کنند. کمکهای او چنان سودمند بود که مادها او را به عنوان پادشاه خود برگزیدند. دهیوک سپس پایتختی به نام هگمتانه (همدان امروزی) ساخت و دیوارهایی محکم و هفتطبقه برای شهر بنا کرد تا از مردم در برابر حملات آشوریان محافظت کند.
اتحاد مادها در برابر تهدید آشوری
اتحاد مادها زیر فرمان دهیوک، مانند وقتی است که همهٔ دانشآموزان یک کلاس تصمیم میگیرند برای مسابقهٔ کتابخوانی تیم واحدی تشکیل دهند. دهیوک با یکپارچه کردن قبایل ماد، ارتشی نیرومند ساخت. او به مردم آموخت که آشوریها تنها در صورتی میتوانند بر آنان پیروز شوند که خودشان پراکنده باشند. پس از مدتی، مادها چنان قدرتمند شدند که آشوریها دیگر نمیتوانستند به راحتی به آنان حمله کنند.
این اتفاق به زندگی روزمرهٔ مادها شباهت داشت؛ هنگامی که دوستان دور هم جمع میشوند و تصمیم میگیرند پروژهٔ علمی خود را به صورت گروهی انجام دهند، نتیجه بسیار بهتر از وقتی است که هر کسی به تنهایی کاری را انجام دهد. دهیوک به مادها نشان داد که همبستگی و اتحاد کلید پیروزی بر دشمنان قویتر است.
| ویژگی | آشوریها | مادها در زمان دهیوک |
|---|---|---|
| رفتار با همسایگان | حملهگر و غارتگر | دفاعی و متحد |
| نوع حکومت | پادشاهی متمرکز و جنگجو | پادشاهی متحد زیر نظر دهیوک |
| نتیجهٔ رویارویی | پس از مدتی قدرتشان کاهش یافت | به یک قدرت بزرگ منطقهای تبدیل شدند |
پرسشهایی برای تفکر بیشتر
پاسخ: آشوریها مانند دانشآموزی که وسایل دیگران را میگیرد، به دنبال ثروت و قدرت بیشتر بودند. آنان میخواستند با تصرف سرزمین مادها، غنیمت جنگی به دست آورند و مردم را تحت سلطهٔ خود درآورند.
پاسخ: دهیوک ابتدا با داوری بین قبایل ماد، اعتماد آنان را جلب کرد؛ مانند معلمی که بین دانشآموزان دعوا را حل میکند. سپس با نشان دادن خطر آشوریان، آنان را به اتحاد تشویق کرد و سرانجام به پادشاهی رسید.
پاسخ: با اتحاد مادها، آشوریها دیگر نتوانستند به راحتی به آنان حمله کنند. درست مثل وقتی که دانشآموزان زرنگ با هم متحد میشوند و دیگر کسی نمیتواند آنان را اذیت کند. این اتحاد باعث شد آشوریها به تدریج قدرت پیشین خود را از دست بدهند.
