رشتهکوههای مهم ایران
دو رشتهکوه بزرگ ایران
اگر به نقشهٔ ایران نگاه کنید، دو نوار کوهستانی بلند نظر شما را جلب میکند. یکی در شمال و دیگری در غرب و جنوب کشور کشیده شده است. رشتهکوه البرز مانند دیواری بلند در کنار دریای خزر قرار گرفته و بلندترین قلهٔ ایران یعنی دماوند با ۵۶۱۰ متر ارتفاع، عضوی از همین خانواده است. رشتهکوه زاگرس نیز از شمالغرب تا جنوبشرق امتداد دارد و بیشترین طول را در میان کوههای ایران دارد.
این دو رشتهکوه تنها تپههای بلند نیستند؛ آنها سرچشمهٔ بسیاری از رودخانهها هستند. بارانی که روی این کوهها میبارد، به صورت برف انباشته میشود و در فصل گرما، آب حاصل از ذوب برف، رودخانههای پرآبی مانند کرج، سفیدرود و کارون را تغذیه میکند. به همین دلیل، کشاورزی در دشتهای کنار این کوهها رونق دارد.
| ویژگی | البرز | زاگرس |
|---|---|---|
| جایگاه در نقشه | شمال ایران، کنار دریای خزر | غرب و جنوبغرب ایران |
| بلندترین قله | دماوند با ۵۶۱۰ متر | دنا با حدود ۴۴۰۹ متر |
| تأثیر بر آبوهوا | جلوگیری از ورود هوای سرد شمالی و ایجاد باران در دامنهها | جذب بارانهای مدیترانهای و تغذیهٔ آبهای زیرزمینی |
این کوهها در زندگی روزمرهٔ ما چه نقشی دارند؟
شاید با خود بگویید کوههای دور دست چه ربطی به من دارند؟ اما اگر صبحانه نان و پنیر میخورید، بخشی از گندم آن در دشتهای حاصلخیز کنار زاگرس رشد کرده است. وقتی چراغ اتاق خود را روشن میکنید، برق نیروگاههای آبی ممکن است از آب رودخانههایی تأمین شود که از البرز سرچشمه میگیرند. حتی هوای خنک و مطبوع شهرهایی مانند اصفهان و شیراز تا حدی مدیون رشتهکوه زاگرس است که مانند یک سپر، جلوی بادهای گرم و خشک کویر را میگیرد.
در زمستان، بسیاری از خانوادهها برای تفریح به پیستهای اسکی در دامنهٔ البرز میروند. همچنین عشایر زاگرس با کوچ کردن از کوهها به دشتها، محصولات لبنی خوشمزهای مانند کره و پنیر تهیه میکنند که روی سفرهٔ ما جای دارد.
پرسش و پاسخهای کوهستانی
پاسخ: چون البرز جلوی ابرهای بارانزای دریای خزر را میگیرد و باعث میشود باران زیادی در آن منطقه ببارد. این بارانها به رشد جنگلهای انبوه کمک میکنند.
پاسخ: زاگرس در واقع یک رشتهکوه بزرگ است که از چندین کوه کوچکتر و موازی تشکیل شده؛ مانند چینهایی که روی یک پارچه افتادهاند.
پاسخ: بیشتر مناطق ایران کویر خشک و بدون آب میشد، رودخانهها کمآب میگشتند و کشاورزی و دامداری به سختی انجام میگرفت. کوهها مانند یک انبار بزرگ آب عمل میکنند.
