کشور روم: همسایهٔ قدرتمند اشکانیان در غرب ایران
سرزمین روم و ویژگیهای آن
کشور روم در جنوب اروپا و کنار دریای مدیترانه قرار داشت. پایتخت آن شهر روم بود که امروزه آن را رم مینامیم. رومیان مردمانی باهوش و هنرمند بودند. آنها ساختمانهای بلند و زیبا میساختند، مانند کولوسئوم که یک تماشاخانهٔ بزرگ بود. رومیان جادههای طولانی و محکم میساختند تا بتوانند به راحتی به همه جای کشورشان بروند؛ درست مثل بزرگراههای امروزی که ما با اتومبیل در آن سفر میکنیم، اما آنها با ارابه و پیاده در این جادهها رفتوآمد میکردند.
یکی از کارهای مهم رومیان این بود که قانون نوشتند. آنها باور داشتند که همه باید از یک قانون یکسان پیروی کنند. این قانونها روی سنگ نوشته میشد و در میدان شهر نصب میگردید تا همه آن را ببینند. همچنین رومیان آبرسانی خوبی داشتند و با ساختن پلهای بزرگ، آب را از کوهستان به شهر میآوردند. در مدارس روم، کودکان خواندن، نوشتن و ریاضیات یاد میگرفتند. سربازان رومی بسیار منظم و آموزشدیده بودند و زره و کلاهخودهای فلزی بر تن داشتند که آنها را در جنگ محافظت میکرد.
روم و اشکانیان؛ همسایگان بزرگ
در زمان اشکانیان (که یکی از سلسلههای باستانی ایران بود)، کشور روم در غرب ایران قرار داشت و مرزهای دو کشور به یکدیگر میرسید. اشکانیان و رومیان گاهی با یکدیگر جنگ میکردند و گاهی هم صلح داشتند. یکی از معروفترین جنگها، نبرد حران بود که در آن اشکانیان، سربازان رومی را شکست دادند. در این نبرد، سپاه ایران از کمانداران سواره استفاده کرد که با تیراندازی دقیق، سپاه روم را غافلگیر کردند. تصوّر کنید در یک مسابقهٔ فوتبال، تیمی که برنامهٔ غیرمنتظرهای دارد، حریف را شکست میدهد؛ اشکانیان هم دقیقاً چنین کردند.
| ویژگی | کشور روم | اشکانیان (ایران) |
|---|---|---|
| ارتش | پیادهنظام منظم با سپر و نیزه | سوارکاران کماندار و سریع |
| معماری | ساختمانهای سنگی، طاقهای بزرگ | کاخها و بناهای گلی با تزئینات گچی |
| قانون | قانونهای نوشتهشده و یکسان برای همه | قانونهای عرفی و سنتی |
| راهها | جادههای سنگفرش و مستقیم | جادههای خاکی و شوسه |
با وجود جنگها، این دو کشور از یکدیگر چیزهای زیادی آموختند. رومیان هنر تیراندازی از اسب را از اشکانیان یاد گرفتند و اشکانیان نیز روشهای ساخت سنگهای بزرگ و محکم را از رومیان فراگرفتند. همچنین بازرگانان رومی، ابریشم و پارچههای گرانقیمت ایرانی را به کشور خود میبردند و در مقابل، شیشه و ظروف رنگی رومی را به ایران میآوردند. این دادوستد مانند خرید و فروشی است که امروز میان کشورهای مختلف انجام میشود.
پرسش و پاسخ دربارهٔ روم و اشکانیان
چرا رومیان به ایران حمله میکردند؟
رومیان به دلیل منابع غنی ایران مانند ابریشم، پارچه و ادویه، به مرزهای ایران چشم داشتند. همچنین میخواستند قلمرو خود را گسترش دهند و بر سرزمینهای بیشتری حکومت کنند. این شبیه رقابتی است که در بازیهای گروهی برای به دست آوردن امتیاز بیشتر پیش میآید.
آیا اشکانیان همیشه از رومیان شکست میخوردند؟
خیر، اشکانیان بارها رومیان را شکست دادند. آنها با استفاده از اسبهای تندرو و کمانهای قدرتمند، در جنگهای بسیاری پیروز شدند. اما گاهی نیز صلح میکردند تا از هزینههای سنگین جنگ جلوگیری کنند، درست مانند وقتی که دو دانشآموز به جای دعوا، با هم توافق میکنند.
چه چیزهایی از روم به ایران رسید؟
از روم، شیشههای رنگی، ظروف سفالی لعابدار، روشهای ساختن گنبد و طاق، و برخی گیاهان دارویی به ایران آمد. همچنین هنر موزاییککاری (تکههای کوچک سنگ رنگی) از رومیان آموخته شد که امروزه هم در برخی بناهای قدیمی دیده میشود.
کشور روم همسایهٔ بزرگ و توانمند اشکانیان بود. این دو امپراتوری با وجود جنگهای گاهوگاه، تأثیر زیادی بر یکدیگر گذاشتند. از روم، قانوننویسی و معماری پیشرفته به ایران راه یافت و از ایران، اسبهای جنگی و هنر تیراندازی به روم رفت. این دادوستد فرهنگی و تجاری نشان میدهد که همسایگان بزرگ، حتی اگر رقیب باشند، میتوانند از هم بیاموزند و تمدن خود را پیشرفت دهند؛ درست مانند همکلاسیهایی که با رقابت سالم، یکدیگر را بهتر میشناسند و رشد میکنند.
