حکومت بیگانگان: فرمانروایی مردم غیرایرانی بر ایران
سه دورهٔ مهم فرمانروایی بیگانگان
حکومت بیگانگان در ایران مانند زمانی است که مدیر جدیدی به مدرسه میآید و قوانین تازهای وضع میکند؛ اما این مدیر از شهری دیگر آمده و با فرهنگ مدرسهٔ ما آشنا نیست. در تاریخ ایران، سه دورهٔ بزرگ چنین فرمانروایی رخ داده است:
| دوره | فرمانروایان | مدت زمان (سال) |
|---|---|---|
| سلوکیان | یونانیان | ۸۰ |
| اعراب | خلفای عرب | ۲۰۰ (دورهٔ اموی و عباسی) |
| مغولان | چنگیز و ایلخانان | ۱۵۰ |
هر یک از این دورهها، تغییرات بزرگی در قوانین، زبان، دین و حتی آداب غذا خوردن ایرانیان ایجاد کردند. مانند وقتی که در مدرسه، مدیر جدید زنگهای تفریح را کوتاهتر میکند و همهٔ دانشآموزان باید خود را با نظم تازه هماهنگ کنند.
تأثیر بیگانگان بر زندگی روزمره
وقتی بیگانگان بر ایران حکومت میکردند، زندگی مردم مانند امروز که یک همکلاسی جدید از شهر دیگر به کلاس ما میآید، دستخوش تغییر میشد. برای نمونه، در دورهٔ اعراب، زبان عربی مانند زبانی که در کتابهای جدید به کار میرفت، جای زبان پهلوی را گرفت. بسیاری از ایرانیان برای اینکه بتوانند با فرمانروایان جدید حرف بزنند، مجبور شدند عربی یاد بگیرند؛ درست مثل وقتی که یک دانشآموز تازهوارد به مدرسه، لهجهٔ متفاوتی دارد و ما باید خود را با کلمات او هماهنگ کنیم.
همچنین در دورهٔ مغولان، رسم پوشیدن کلاههای نمدی و خوردن غذاهای گوشتی با دست، در میان ایرانیان رواج یافت. این تغییرات مانند زمانی است که در مهمانی، میزبان غذایی تازه معرفی میکند و همه سعی میکنند آن را امتحان کنند. حتی در دورهٔ سلوکیان، برخی از شهرهای ایران نام یونانی گرفتند و معماری ساختمانها مانند ستونهای بلند و تئاترهای روباز، به سبک یونانی ساخته شد.
پرسشهای چالشی دربارهٔ حکومت بیگانگان
همهٔ دورهها یکسان نبودند. برای نمونه، در دورهٔ مغولان، جادهها امنتر شدند و تجارت با کشورهای دور مانند چین رونق گرفت. این مانند وقتی است که یک معلم جدید، قوانین سختتری برای نظم کلاس میگذارد، اما در عوض، امکانات بهتری مانند پروژکتور و کتابخانه برای دانشآموزان فراهم میکند. با این حال، بسیاری از مردم از تغییر اجباری دین و زبان خود ناراضی بودند.
مردم ایران به سرزمین، زبان و آیین خود عشق میورزیدند. مانند وقتی که تیم فوتبال مدرسهٔ ما با تیم مدرسهٔ دیگر مسابقه میدهد و همه برای تیم خود تشویق میکنند. ایرانیان نیز نمیخواستند قوانین و فرهنگ بیگانه را بپذیرند؛ به همین دلیل، قیامهایی مانند نهضتهای محلی در زمان اعراب و مغولان شکل گرفت که برخی از آنها موفق به بازپسگیری بخشهایی از ایران شدند.
خیر. مانند وقتی که با یک همکلاسی جدید آشنا میشویم و از او یک بازی یا غذای تازه یاد میگیریم، ایرانیان نیز از بیگانگان چیزهایی آموختند. برای نمونه، در دورهٔ سلوکیان، ایرانیان با ستارهشناسی یونانی آشنا شدند و در دورهٔ مغولان، نقاشی و کتابآرایی به سبک چینی رواج یافت. این تبادلهای فرهنگی، مانند ترکیب رنگهای مختلف برای ساختن رنگی تازه، به غنای فرهنگ ایران افزود.
