هگمتانه: شهری باستانی در دامنهی کوه الوند
ویژگیهای شگفتانگیز شهر هگمتانه
هگمتانه در دامنهی کوه الوند ساخته شده بود. این شهر هفت دیوار تو در تو داشت که هر یک به رنگ خاصی تزیین شده بود. دیوارهای بیرونی سفید، دیوارهای بعدی سیاه، قرمز، آبی، نارنجی، نقرهای و طلایی بودند. هر دیوار دارای برجهای دیدهبانی بود تا نگهبانان بتوانند از دور، دشمنان را ببینند. درون شهر، کاخ بزرگی وجود داشت که تالار ستوندار آن با تختههای چوبی سرو و کاج پوشیده شده بود. مادها از خشت خام برای ساخت خانههای معمولی و از خشت پخته برای کاخها و دیوارهای اصلی استفاده میکردند.
در هگمتانه، مردم به کشاورزی و دامداری مشغول بودند. آب مورد نیاز از رودخانههای کوه الوند تأمین میشد. صنعتگران شهر، ظروف سفالی و پارچههای نفیس میساختند. همچنین هگمتانه در مسیر جادههای مهم قرار داشت و بازرگانان از شهرهای دیگر برای دادوستد به این شهر میآمدند.
| هگمتانه در گذشته | هگمتانه در امروز |
|---|---|
| پایتخت مادها و شهری آباد با کاخهای باشکوه | تپهای باستانی در شهر همدان با بقایای دیوارها و ستونها |
| هفت دیوار رنگی با برجهای نگهبانی | تنها پیهای چند دیوار و بخشهایی از کاخ پیدا شده است |
| جمعیت زیاد و بازارهای پررونق | محوطهی باستانشناسی و موزهای برای بازدید گردشگران |
هگمتانه در زندگی امروز ما
امروز وقتی در شهر همدان قدم میزنیم، میتوانیم تپهی باستانی هگمتانه را ببینیم. این تپه مانند یک کتاب تاریخ است که لایههای آن، داستانهای زیادی از گذشته روایت میکنند. باستانشناسان با کاوش در این تپه، اشیای قدیمی مانند ظروف سفالی، نیزهها، زیورآلات و حتی استخوانهای حیوانات را پیدا کردهاند.
همچنین، هگمتانه به ما کمک میکند تا جغرافیای تاریخی ایران را بهتر بشناسیم. کوه الوند که هگمتانه در دامنهی آن قرار دارد، همیشه برای مردم این منطقه اهمیت داشته است. امروز هم گردشگران زیادی از هگمتانه دیدن میکنند و این شهر باستانی یکی از جاذبههای مهم گردشگری ایران است.
پرسشهای چالشی دربارهی هگمتانه
پرسش ۱: چرا مادها شهر خود را در دامنهی کوه الوند ساختند؟
زیرا کوه الوند آب فراوانی داشت و رودخانههای جاری از آن، آب مورد نیاز کشاورزی و آشامیدن مردم را تأمین میکرد. همچنین کوه، مانعی طبیعی در برابر دشمنان بود و از شهر محافظت میکرد. مثل این که خانهی خود را کنار یک چشمهی پرآب و در محلی بلند بسازید تا از خطر سیل و حمله در امان باشید.
پرسش ۲: چرا هگمتانه را «هفتدیوار» مینامیدند؟
زیرا این شهر هفت دیوار تو در تو داشت که هر یک به رنگی جداگانه تزیین شده بود. این دیوارها مانند پوستهای پیاز، شهر را در بر گرفته بودند. هر دیوار ورودی مخصوص خود را داشت و نگهبانان در برجهای آن مستقر بودند. این طراحی نشان میدهد که مادها برای امنیت شهر خود اهمیت زیادی قائل بودند.
پرسش ۳: آیا امروزه میتوانیم شهر هگمتانه را ببینیم؟
بله، اما نه به شکل کامل. امروزه بخشهایی از هگمتانه به صورت تپهای باستانی در شهر همدان باقی مانده است. باستانشناسان با کاوش در این تپه، بقایای کاخها، دیوارها و اشیای قدیمی را پیدا کردهاند. موزهای نیز در کنار این محوطه ساخته شده که میتوانید اشیای پیدا شده را در آن ببینید.
هگمتانه، شهری باستانی در دامنهی کوه الوند، پایتخت مادها بود و با هفت دیوار رنگی و کاخهای باشکوه، یکی از مهمترین شهرهای ایران باستان به شمار میرفت. امروزه این شهر به صورت تپهای باستانی در همدان باقی مانده است و یادآور روزگاری است که مادها بر ایران حکومت میکردند. شناخت هگمتانه به ما کمک میکند تا با تاریخ و فرهنگ کهن ایران آشنا شویم و ارزش آثار باستانی را بهتر درک کنیم.