بازدید میدانی؛ چشمانی برای دیدنِ بهترِ دنیای پیرامون
دیدن، پرسیدن و به یاد سپردن
بازدید میدانی فقط یک گردش ساده نیست. وقتی به یک مکان جدید میرویم، چشمهایمان کار میکنند، گوشهایمان صداها را میشنوند و گاهی حتی دستهایمان چیزی را لمس میکنند. این یعنی همهٔ حسهای ما درگیر یادگیری میشوند. برای نمونه، فرض کنید دربارهٔ بازار قدیم شهر خواندهاید. وقتی خودتان به آن بازار بروید، بوی ادویه، صدای داد و فریاد فروشندهها و رنگِ پارچههای رنگارنگ را میبینید. این تجربه، اطلاعات کتاب را برای شما زنده میکند. به همین دلیل، معلمان گاهی کلاس را به حیاط مدرسه، کتابخانه یا یک کارگاه کوچک میبرند تا درس را ملموستر کنند.
| یادگیری از کتاب | یادگیری با بازدید میدانی |
|---|---|
| تصویرها و توضیحات را میخوانیم. | چیزها را با چشم میبینیم و گاهی لمس میکنیم. |
| مطالب را در ذهن تصور میکنیم. | محیط را همان طور که هست، درک میکنیم. |
| سؤالها را از روی متن پیدا میکنیم. | سؤالهای تازه از دلِ مشاهده به ذهن میرسد. |
یک روز در موزه یا کارگاه
فرض کنید معلم علوم از شما میخواهد که از یک کارگاه سفالگری دیدن کنید. شما آنجا میبینید که چگونه گلِ خیس با چرخهای مخصوص به شکلِ کاسه یا گلدان درمیآید. دستِ استاد را تماشا میکنید که چطور به گل شکل میدهد. این مشاهدات به شما کمک میکند تا مراحلِ ساختِ سفال را بهتر از هر کتابی به خاطر بسپارید. یا فرض کنید برای درسِ تاریخ، به یک قلعهٔ قدیمی میروید. دیدنِ خندق، برجهای بلند و اتاقهای کوچک، شما را به دلِ گذشته میبرد. وقتی به کلاس برمیگردید، دربارهٔ آن قلعه با دوستانتان گفتوگو میکنید و هرکس چیزی را دیده که دیگری ندیده است. این گونه، دانستههای شما کاملتر میشود.
حتی در یک بازدید ساده از کتابخانهٔ محله، میتوانید ببینید که کتابها چگونه ردیف شدهاند، هر قفسه به چه موضوعی اختصاص دارد و کتابدار چگونه به مراجعهکنندگان کمک میکند. این مشاهدات، تصویرِ ذهنیِ شما را از یک کتابخانه، واقعیتر میکند.
پرسشهایی که در بازدید به ذهن میرسد
پاسخ: چون کتاب فقط یک تصویر یا توضیحِ نوشتاری به ما میدهد، اما در بازدید میدانی، همهٔ حسهایمان درگیر میشوند. مثلاً وقتی دربارهٔ درخت میخوانید، شاید سایۀ آن را حس نکنید، ولی وقتی زیرِ آن میایستید، تازگیِ هوا و صدای برگها را هم تجربه میکنید.
پاسخ: لازم نیست حتماً به جای دوری بروید. حیاطِ مدرسه، آشپزخانهٔ منزل یا یک مغازهٔ نزدیکِ خانه هم میتواند محلِ بازدید باشد. مهم این است که با دقت نگاه کنید و چیزهای تازه پیدا کنید.
پاسخ: پیش از رفتن، دربارهٔ آن مکان کمی مطالعه کنید و چند سؤال برای خودتان بنویسید. هنگام بازدید، خوب نگاه کنید، بپرسید و یادداشت بردارید. پس از بازدید نیز آنچه را دیدهاید، برای دیگران تعریف کنید تا مطالب در ذهنتان تثبیت شود.
جمعبندی
بازدید میدانی، دریچهای است برای دیدنِ واقعیتِ پیرامونِ خود. این کار به ما کمک میکند تا مفاهیمِ کتابها را با زندگیِ روزمره پیوند بزنیم و دانستههایمان را عمیقتر کنیم. چه به موزه برویم، چه به یک کارگاه ساده، مهم این است که با چشم و گوشِ باز مشاهده کنیم و از هر فرصتی برای یادگیری استفاده نماییم. هر بار که از جایی بازدید میکنیم، دنیای تازهای به رویِ ما گشوده میشود که تا پیش از آن، تنها در صفحهٔ کتابها دیده بودیم.