دستمزد؛ پاداش کار روزانه
دستمزد چیست و چه شکلهایی دارد؟
دستمزد به پولی گفته میشود که یک نفر در برابر کاری که انجام میدهد دریافت میکند. این پول میتواند به شکلهای گوناگونی باشد. گاهی دستمزد به ازای هر روز کار داده میشود که به آن «مزد روزانه» میگویند. مثلاً وقتی یک باغبان برای یک روز در باغچهٔ همسایه کار میکند، در پایان روز مقداری پول میگیرد. گاهی دستمزد به ازای هر ساعت کار محاسبه میشود؛ مانند کسی که در یک فروشگاه به مدت چند ساعت به مشتریها کمک میکند.
همچنین ممکن است دستمزد به صورت ماهانه باشد؛ یعنی فرد هر ماه یک مبلغ ثابت دریافت کند. معلمان، کارمندان ادارهها و بسیاری از پزشکان دستمزد ماهانه دارند. دستمزد میتواند ثابت باشد یا بر اساس میزان کاری که انجام شده، تغییر کند. برای نمونه، یک خیاط ممکن است به ازای هر لباسی که میدوزد، مبلغ جداگانهای بگیرد. به این نوع، «دستمزد بر اساس کار انجامشده» میگویند.
چگونه دستمزد را در زندگی روزمره ببینیم؟
شاید فکر کنید دستمزد فقط مربوط به بزرگترهاست، اما در زندگی خودتان هم نمونههایی از آن را دیدهاید. فرض کنید پدر یا مادرتان به شما میگویند: «اگر ظرفها را بشویی، به تو پول توجیبی میدهم.» این همان دستمزد است. یا زمانی که در مدرسه، در ازای شرکت در گروههای علمی یا هنری، جایزه یا امتیاز دریافت میکنید، در واقع نوعی دستمزد گرفتهاید. حتی وقتی برای همسایه نامهای را به پستخانه میرسانید و او به شما یک شکلات یا مبلغی پول میدهد، دستمزد گرفتهاید.
یک مثال دیگر: تصور کنید در یک نمایشگاه کتاب، به شما پیشنهاد میشود که به مدت دو روز در غرفهٔ کتابفروشی کمک کنید و در ازای هر روز، مبلغی دریافت کنید. این دستمزد به شما نشان میدهد که وقت و انرژی شما ارزش دارد. همچنین بعضی از دانشآموزان در تعطیلات تابستان، با آموزش دادن به بچههای کوچکتر، پول بهدست میآورند. این نیز یک دستمزد ساده و واقعی است.
| نوع دستمزد | توضیح | مثال |
|---|---|---|
| روزانه | برای هر روز کار، یک مبلغ پرداخت میشود. | باغبانی که روزانه ۲۰۰ هزار تومان میگیرد. |
| هفتگی | پس از یک هفته کار، کل مبلغ پرداخت میشود. | فروشندهٔ یک غرفه که هر هفته ۱ میلیون تومان دریافت میکند. |
| ماهانه | در پایان هر ماه، مبلغ ثابتی به فرد داده میشود. | معلمی که ماهانه ۳ میلیون تومان حقوق میگیرد. |
پرسشهای چالشی دربارهٔ دستمزد
پاسخ: نه لزوماً. ممکن است یک نفر تجربهٔ بیشتری داشته باشد یا در جای دیگری کار کند که هزینههای زندگی فرق دارد. همچنین گاهی یک کارگر ماهر، دستمزد بیشتری از یک کارگر تازهکار میگیرد، چون کارش را بهتر و سریعتر انجام میدهد.
پاسخ: معمولاً نه، مگر اینکه قراردادشان بر اساس ساعت کار باشد. اگر بر اساس کار انجامشده باشد، سرعت کار میتواند باعث شود در زمان کمتر، پول بیشتری بهدست آورد. اما کیفیت کار هم مهم است؛ اگر کار را سریع ولی بد انجام دهد، ممکن است کارفرما از او ناراضی باشد.
پاسخ: این موضوع به چند چیز بستگی دارد: یکی سختی و خطرناکی کار، دیگری میزان تخصص و تحصیلات لازم برای آن کار و سوم اینکه چند نفر میتوانند آن کار را انجام دهند. هر چه کار تخصصیتر و دشوارتر باشد و افراد کمتری بتوانند آن را انجام دهند، دستمزد آن بیشتر خواهد بود.