کمبود آب در ایران
چرا ایران با کمبود آب روبرو است؟
ایران در منطقهای قرار گرفته که هوا بیشتر خشک است. خورشید به شدت میتابد و خاک زود آب خود را از دست میدهد. میانگین بارندگی در ایران حدود ۲۵۰ میلیمتر در سال است، در حالی که میانگین جهانی حدود ۸۵۰ میلیمتر است. یعنی بارندگی ایران تقریباً یکسوم میانگین جهان است. همچنین بیشتر بارانها در فصلهای خاصی میبارد و به سرعت تبخیر میشود. از سوی دیگر، بیشتر آب آشامیدنی و کشاورزی از رودخانهها و سفرههای زیرزمینی تأمین میشود که این منابع هم رو به کاهش هستند.
یکی از دلایل دیگر، پراکندگی نابرابر آب در کشور است. در شمال و غرب، بارندگی بیشتر است؛ اما در مرکز و شرق ایران، کویرها و دشتهای خشک گسترده شدهاند. این نابرابری باعث میشود که برخی شهرها آب کافی داشته باشند و برخی دیگر با بحران جدی روبرو شوند.
| منطقه | بارندگی سالانه (میلیمتر) | وضعیت آب |
|---|---|---|
| شمال (حوالی دریای خزر) | ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ | نسبتاً پُرباران |
| مرکز (یزد، اصفهان، کرمان) | کمتر از ۱۰۰ | بسیار خشک |
| غرب (کوهستانهای زاگرس) | ۴۰۰ تا ۶۰۰ | نسبتاً خوب |
کمبود آب در زندگی روزمرهٔ ما
شاید برای شما هم پیش آمده باشد که تابستان، آب شرب منطقهتان چند ساعتی قطع شود. یا در مدرسه، مسئولان از دانشآموزان بخواهند که در مصرف آب صرفهجویی کنند. اینها نشانههای کمبود آب هستند. وقتی آب کم باشد، آبیاری باغچهها و فضای سبز مدرسه محدود میشود. همچنین شستن حیاط و خودرو با آب شیر، کار درستی نیست؛ زیرا هر قطره آب برای آشامیدن و پخت و پز ارزش دارد. حتی در خانه، وقتی مسواک میزنیم یا دست میشوییم، اگر شیر آب را باز بگذاریم، حجم زیادی آب هدر میرود. دانشآموزان میتوانند با بستن شیر در زمان مسواک زدن و استفادهٔ مجدد از آب خنکِ یخچال برای آبیاری گلها، به کاهش مصرف آب کمک کنند.
یکی دیگر از مثالهای ملموس، کم شدن آب رودخانهها در سالهای اخیر است. رودخانهٔ زایندهرود در اصفهان، روزگاری پرآب بود و مردم از کنار آن لذت میبردند؛ اما اکنون بسیاری از قسمتهای آن خشک شده است. این اتفاق باعث شده کشاورزی در آن منطقه کاهش پیدا کند و برخی محصولات مانند برنج و گندم کمتر کشت شوند.
پرسشهای چالشی دربارهٔ آب
پاسخ: آب دریاچهها و دریاها شور است و برای آشامیدن و کشاورزی مناسب نیست. نمکزدایی از آب دریا هزینهٔ زیادی دارد و هنوز در بیشتر شهرها انجام نمیشود. پس بیشتر آب شیرین از باران، رودخانه و سفرههای زیرزمینی تأمین میشود که این منابع محدود هستند.
پاسخ: سدها میتوانند آب باران را ذخیره کنند، اما اگر باران نبارد، سدها هم خالی میمانند. همچنین سدها گاهی باعث میشوند که آب رودخانههای پاییندست کم شود و به محیط زیست آسیب برسد. پس سد به تنهایی راه حل نیست.
پاسخ: هر خانواده به طور میانگین روزانه بیش از ۱۵۰ لیتر آب مصرف میکند. اگر همه کمی از مصرف خود بکاهند، مثلاً دوش گرفتن را کوتاهتر کنند یا از ماشینهای لباسشویی با بار کامل استفاده کنند، میلیونها لیتر آب در سراسر کشور ذخیره میشود. این کار به کاهش فشار روی منابع آب کمک میکند.
