قانون کلی در ارزشگذاری: چرا ارزش چیزها همیشه یکسان نیست؟
ارزش چیزها را چگونه میسنجیم؟
برای سنجش ارزش هر چیز، معمولاً از چند قانون کلی استفاده میکنیم. مهمترین این قوانین عبارتند از: نیاز (چقدر به آن چیز نیاز داریم)، کمیابی (آیا به راحتی پیدا میشود؟) و زحمت ساخت (برای به دست آوردنش چقدر باید تلاش کنیم؟). اما نکتهٔ مهم این است که این قوانین همیشه جواب یکسان نمیدهند.
| چیز مورد نظر | ارزش در شرایط عادی | ارزش در شرایط خاص |
|---|---|---|
| یک بطری آب | خیلی کم (فقط چند هزار تومان) | بسیار زیاد (در بیابان تشنه باشید) |
| مداد رنگی همکلاسی | معمولی (قیمت فروشگاهی) | خیلی ارزشمند (اگر خودتان مداد ندارید) |
| زنگ تفریح مدرسه | لذت بخش ولی معمولی | بسیار با ارزش (اگر یک هفته تعطیلی داشته باشید) |
در زندگی روزمره کجا با این قانون روبرو میشویم؟
فرض کن داری با دوستت آلبوم عکس مبادله میکنی. یک قانون کلی میگوید: «هر برگ عکس به اندازهٔ یک برگ دیگر ارزش دارد.» اما اگر در آلبوم تو عکس بازیکن محبوبت باشد، برای تو ارزشش خیلی بیشتر میشود. یا مثلاً در حیاط مدرسه، یک توپ معمولی را همه میشناسند، اما اگر تنها توپ سالم وسط بازی باشد، ناگهان ارزشش چند برابر میشود! حتی پول توجیبیات هم قانون کلی دارد: «با ده هزار تومان میشود خوراکی خرید.» اما اگر در مهمانی باشی و همه خوراکی تمام شده باشد، همان ده هزار تومان برای تو ارزش بیشتری پیدا میکند.
چند پرسش چالشی برای تو
پاسخ: از نظر قانون کلی، ارزششان برابر است. ولی اگر یکی از آنها جایزهٔ مسابقهٔ نقاشی باشد، برای تو ارزش احساسی بیشتری پیدا میکند.
پاسخ: چون قانون کلی ارزشگذاری میگوید خوراکی ارزش ثابتی دارد، اما در مهمانی که شلوغ است و همه دارند میخورند، «شرایط» ارزش لذت آن را بیشتر میکند.
پاسخ: میشود نوشت: «اسباببازیهای سالم و کمیاب ارزش بیشتری دارند.» اما این قانون اگر برای مبادله با دوستت باشی گاهی کار نمیکند، چون دوستت شاید عاشق همان اسباببازیای باشد که تو از آن خسته شدهای!