ارزشهای مورد قبول: باورها و معیارهای زندگی ما
باورها و معیارها چه فرقی با هم دارند؟
| مفهوم | معنی ساده | مثال از زندگی دانشآموز |
|---|---|---|
| باور | چیزی که آن را درست یا حقیقی میدانیم | باور دارم راستگویی همیشه بهتر از دروغ است. |
| معیار | وسیله یا قانونی برای سنجش کارها | معیار من برای انتخاب دوست، مهربانی و کمک کردن است. |
وقتی باورها و معیارها کنار هم قرار میگیرند، «ارزشهای مورد قبول» ما را میسازند. مثلاً اگر باور داشته باشی که نظم باعث موفقیت میشود، معیار تو این است: هر کاری را سرِ وقت خودش انجام بدهی. پس ارزش تو «نظم» است و هر روز بر پایهٔ آن رفتار میکنی، مثلاً کیف مدرسه را شب قبل مرتب میکنی یا تکالیف را بدون دیرکرد انجام میدهی.
ارزشها در زندگی روزمرهٔ من
فرض کن در زنگ تفریح، دوستت مدادت را برداشته و نمیخواهد پس بدهد. ارزش «احترام به مال دیگران» به تو میگوید: نباید داد بزنی یا او را هل دهی. در عوض با آرامش میگویی: «لطفاً مدادم را پس بده، من به آن نیاز دارم.» یا وقتی در گروهبازی، یکی از بچهها اشتباه میکند، ارزش «گذشت» به تو یادآوری میکند که با مهربانی بگویی: «اشکال ندارد، دفعهٔ بعد بهتر میشود.»
سه پرسش چالشی
پرسش نخست: اگر همهٔ دوستانم کاری را انجام بدهند که من آن را درست نمیدانم، چه کار کنم؟
پاسخ: ارزشهای تو به تو نیرو میدهند که بایستی و بگویی: «من این کار را نمیکنم چون با باورهایم جور در نمیآید.» مثلاً اگر همه مشغول مسخره کردن یک همکلاسی هستند، تو میتوانی سکوت کنی یا از او دفاع کنی. این یعنی به ارزش «احترام» پایبند ماندهای.
پرسش دوم: آیا ارزشهای هرکس با دیگری فرق دارد؟
پاسخ: بله، اما بعضی ارزشها مانند راستی، مهربانی و کمک به دیگران تقریباً در همهٔ فرهنگها پذیرفته شده است. تفاوتها هم طبیعی است. مثلاً ممکن است در خانوادهٔ تو «سختکوشی» خیلی مهم باشد، ولی در خانوادهٔ دوستت «آرامش» اولویت بیشتری داشته باشد. هیچکدام اشتباه نیست.
پرسش سوم: اگر بین دو ارزشم گیر کنم، مثلاً هم بخواهم به دوست کمک کنم و هم تکالیفم را سر وقت انجام دهم، چه کنم؟
پاسخ: گاهی باید اولویتبندی کنی. میتوانی به دوستت بگویی: «نیم ساعت دیگر کمک میکنم، اول تکلیف ریاضی را تمام میکنم.» یا با هم فکر کنید راه حل میانهای پیدا کنید. ارزشها قرار نیست زندانی کنند، بلکه راهنمای خوبی برای تصمیمگیری هستند.
آنچه خواندیم:
ارزشهای مورد قبول، مانند یک قطبنما به ما نشان میدهند چه رفتاری درست است. آنها از باورها و معیارهای ما ساخته میشوند. هر روز در مدرسه، خانه و بازی میتوانیم ارزشهایی مثل راستی، گذشت، نظم و همدلی را تمرین کنیم. گاهی انتخاب بین ارزشها سخت میشود، اما اگر به باورهای درست خودمان فکر کنیم، راه بهتر را پیدا خواهیم کرد. تو هم میتوانی از همین امروز با یک کار کوچک - مثل کمک به خواهرت یا راست گفتن در بازی - ارزشهای خوب را در زندگی ات پررنگتر کنی.