رابطه و وابستگی اجزا: وقتی هر عضو یک خانواده مهم است
سیستم چیست و اجزای آن چه نقشی دارند؟
یک «سیستم» مانند یک پازل بزرگ است که هر تکهٔ آن کار خاصی انجام میدهد. برای مثال، یک دوچرخه شامل چرخ، زنجیر، ترمز، فرمان و پدال است. اگر زنجیر از جای خود دربیاید، پدال زدن بیفایده میشود و دوچرخه حرکت نمیکند. به این ترتیب میگوییم اجزای دوچرخه به یکدیگر وابسته هستند و روی هم اثر میگذارند.
گاهی این رابطه مانند یک زنجیر به هم وصل میشود: در یک تیم فوتبال، دروازهبان، مدافع، هافبک و مهاجم هر کدام یک وظیفه دارند. اگر مدافع توپ را به مهاجم نرساند، تیم نمیتواند گل بزند. پس ارتباط بین این اعضا باعث موفقیت یا شکست تیم میشود.
| نام سیستم | اجزای اصلی | نوع وابستگی |
|---|---|---|
| کیف مدرسه | بندها، زیپ، پارچه، جیبها | اگر بند پاره شود، حمل کیف سخت میشود |
| صبحانهٔ کامل | نان، پنیر، گردو، چای | بدون چای، صبحانه خشک میشود؛ بدون نان، پنیر خوردن لذت ندارد |
در زندگی روزمره کجا این وابستگی را میبینیم؟
وقتی با دوستانت یک پروژهٔ علمی انجام میدهید، هر نفر یک بخش از کار را بر عهده میگیرد. اگر یکی از شما تحقیق را دیر تحویل بدهد، دیگری نمیتواند پوستر را کامل کند و در آخر کار ناقص میماند. همچنین در ساختمان مدرسه، لولهکشی، سیمکشی و دیوارها همه به هم وابستهاند. اگر یک لوله بشکند، دیوار خیس میشود و ممکن است به سیمها آسیب برسد. به این ترتیب، نیاز و اثرگذاری متقابل بخشها را به روشنی میتوان دید.
چالشهای فکری: پرسش و پاسخ
پاسخ: چون اعضای خانواده یک سیستم هستند. غذای مفقود شده یعنی یکی از نیازهای سیستم (غذا خوردن) تأمین نشده و حال و هوای بقیه را هم بد میکند.
پاسخ: گندیدگی به سیبهای دیگر هم سرایت میکند. چون اجزای این سیستم (میوهها) در تماس با هم هستند و اثر متقابل دارند.
پاسخ: نه، چون خودکار دو جزء اصلی دارد: بدنه و جوهر. اگر جوهر تمام شود، بدنه به تنهایی بیکاربرد است. این یعنی وابستگی شدید بین اجزا.