معیار ارزیابی گزارش
دستگاهی برای سنجش کیفیت یک گزارش پژوهشی از زبان ساده و مثالهای کلاسی
چکیده
وقتی یک گزارش پژوهش مینویسی، باید بدانی چه چیزهایی آن را خوب میکند. در این مقاله با دقت اطلاعات، مرتب بودن و روان بودن ارائه آشنا میشوی. این سه کلیدواژه به تو کمک میکنند تا بفهمی یک گزارش علمی چه ویژگیهایی دارد.
وقتی یک گزارش پژوهش مینویسی، باید بدانی چه چیزهایی آن را خوب میکند. در این مقاله با دقت اطلاعات، مرتب بودن و روان بودن ارائه آشنا میشوی. این سه کلیدواژه به تو کمک میکنند تا بفهمی یک گزارش علمی چه ویژگیهایی دارد.
دو بخش اصلی هر گزارش خوب
هر گزارش پژوهش مانند یک ساندویچ خوشمزه از دو چیز درست میشود: درستی محتوا و شیوهٔ ارائه. اگر اطلاعاتت اشتباه باشد، حتی زیباترین نوشته هم بیارزش است. از طرف دیگر، اگر اطلاعات درست باشد اما ارائهات نامرتب و گیجکننده باشد، کسی تمایلی به خواندن ندارد. بیا با هم این دو بخش را با مثالهای خودمانی بشناسیم.
| ملاک اصلی | یعنی چه؟ | مثال از زندگی دانشآموز |
|---|---|---|
| درستی محتوا | اطلاعات باید واقعی، تازه و بدون اشتباه باشند | در گزارش ورزش مدرسه، تعداد تیمها را اشتباه ننویسی |
| شیوهٔ ارائه | نوشته باید بخشبندی، سرتیتر و ترتیب منطقی داشته باشد | گزارش سفرت را با عنوان «روز اول» و «روز دوم» جدا کنی |
چطور با یک گزارش پژوهشی در کلاس بدرخشیم؟
فرض کن معلم از شما خواسته دربارهٔ «حیوانات درختزی» یک گزارش بنویسید. یک گزارش باکیفیت یعنی:
- اطلاعات درست: تعداد انگشتان دست سنجاب را از کتاب درسی علمی بگیری، نه از یک داستان تخیلی.
- شیوهٔ خوانا: مطلب را به بخشهای «غذا»، «لانه» و «شکارچیان» تقسیم کنی و برای هرکدام یک عنوان بگذاری.
- نوشتهٔ روان: از جملات کوتاه استفاده کنی. مثلاً به جای «سنجابها که پستاندارانی از راستهٔ جوندگان هستند معمولاً در جنگلهای سوزنیبرگ زندگی میکنند» بنویسی «سنجاب در جنگلهای سوزنیبرگ زندگی میکند.»
نکته: وقتی گزارش را با صدای بلند برای خودت میخوانی، هر جا که مکث میکنی یا نفست بند میآید، یعنی جمله خیلی بلند است. آن جمله را کوتاه کن.
سه پرسش چالشی دربارهٔ ارزیابی گزارش
پرسش ۱ : اگر ظاهر گزارش بسیار قشنگ باشد اما اطلاعاتش اشتباه باشد، قبول است؟
پاسخ: خیر. نخستین ملاک، درستی اطلاعات است. فرض کن نقشهٔ مدرسه را خیلی زیبا کشیده باشی اما جای دفتر دبیر را با کتابخانه جابهجا نشان دهی. آن نقشه به هیچ دردی نمیخورد.
پاسخ: خیر. نخستین ملاک، درستی اطلاعات است. فرض کن نقشهٔ مدرسه را خیلی زیبا کشیده باشی اما جای دفتر دبیر را با کتابخانه جابهجا نشان دهی. آن نقشه به هیچ دردی نمیخورد.
پرسش ۲ : یک گزارش پژوهشی حتماً باید خیلی بلند باشد تا خوب باشد؟
پاسخ: نه، طول مهم نیست. مهم این است که به سؤال پژوهش پاسخ بدهد بدون تکرار و زیادهگویی. مثل جواب تشریحی امتحان: اگر سؤال پرسیده «سه خاصیت آب را بنویس»، نوشتن پنج صفحه دربارهٔ اقیانوسها نمره نمیآورد.
پاسخ: نه، طول مهم نیست. مهم این است که به سؤال پژوهش پاسخ بدهد بدون تکرار و زیادهگویی. مثل جواب تشریحی امتحان: اگر سؤال پرسیده «سه خاصیت آب را بنویس»، نوشتن پنج صفحه دربارهٔ اقیانوسها نمره نمیآورد.
پرسش ۳ : آیا میتوانم در گزارش از نقاشی و جدول استفاده کنم؟
پاسخ: بله، و این کار کیفیت ارائه را بالا میبرد. مثلاً اگر گزارش آب و هوای شهرت را مینویسی، یک جدول کوچک برای دمای پنج روز اخیر خیلی بهتر از نوشتن جملههای پشت سر هم است. فقط یادت باشد که زیر هر جدول یا نقاشی توضیح کوتاهی بنویسی.
پاسخ: بله، و این کار کیفیت ارائه را بالا میبرد. مثلاً اگر گزارش آب و هوای شهرت را مینویسی، یک جدول کوچک برای دمای پنج روز اخیر خیلی بهتر از نوشتن جملههای پشت سر هم است. فقط یادت باشد که زیر هر جدول یا نقاشی توضیح کوتاهی بنویسی.
مرور سریع
برای ارزیابی یک گزارش پژوهش، همیشه دو چشم خود را باز کن: چشم اول به دنبال درستی و راستی اطلاعات میگردد. چشم دوم نظم، دستهبندی، روانی و زیبایی ارائه را چک میکند. وقتی هر دو چشم خوب ببینند، یعنی آن گزارش یک گزارش عالی است. دفعهٔ بعد که معلم از تو گزارش خواست، قبل از تحویل دادن، این دو ملاک را با خودت مرور کن. فراموش نکن که یک گزارش خوب مثل یک دوست مهربان است: حرفش درست است و حرف زدن با او آسان.
برای ارزیابی یک گزارش پژوهش، همیشه دو چشم خود را باز کن: چشم اول به دنبال درستی و راستی اطلاعات میگردد. چشم دوم نظم، دستهبندی، روانی و زیبایی ارائه را چک میکند. وقتی هر دو چشم خوب ببینند، یعنی آن گزارش یک گزارش عالی است. دفعهٔ بعد که معلم از تو گزارش خواست، قبل از تحویل دادن، این دو ملاک را با خودت مرور کن. فراموش نکن که یک گزارش خوب مثل یک دوست مهربان است: حرفش درست است و حرف زدن با او آسان.