شمارهگذاری شکل، جدول و نمودار
یاد بگیریم چطور در گزارشمان شکلها، جدولها و نمودارها را مرتب و بیاشتباه شماره بزنیم
چکیده: در هر گزارش علمی، شکلها، جدولها و نمودارها باید شمارهگذاری شوند تا خواننده گیج نشود. در این مقاله یاد میگیریم هر کدام را به ترتیب شماره بزنیم، از شمارههای تکراری دوری کنیم و برای هر یک عنوان جداگانه بنویسیم. کلیدواژههای مهم: شماره گذاریترتیب شکل و جدولگزارش نویسی
سه گروه اصلی: شکل، جدول و نمودار
وقتی یک گزارش مینویسیم، گاهی از شکل (مثل نقاشی یا عکس)، گاهی از جدول (مثل برنامه هفتگی کلاس) و گاهی از نمودار (مثل ستونی که رشد قد را نشان میدهد) استفاده میکنیم. هر کدام از اینها باید شمارهٔ مخصوص خود را داشته باشد. برای نمونه، شکلها را با «شکل ۱»، جدولها را با «جدول ۱» و نمودارها را با «نمودار ۱» مشخص میکنیم.
| نوع عنصر | شمارهگذاری نمونه | مثال از زندگی دانشآموز |
|---|---|---|
| شکل | شکل ۱، شکل ۲ | نقاشی سلول گیاهی در کتاب علوم |
| جدول | جدول ۱، جدول ۲ | جدول نمرات درس ریاضی در نیمسال اول |
| نمودار | نمودار ۱، نمودار ۲ | نمودار میلهای تعداد کتابهای خوانده شده در هفته |
چطور ترتیب شمارهها را تعیین کنیم؟
در یک گزارش، ترتیب شمارهگذاری باید همان ترتیبی باشد که شکل، جدول یا نمودار در متن دیده میشود. فرض کن داری گزارشی دربارهٔ حیوانات مینویسی. اول در صفحهٔ ۲ یک شکل از فیل میگذاری (شکل ۱)، بعد در صفحهٔ ۳ یک جدول از وزن فیلها (جدول ۱)، و بعد در صفحهٔ ۴ نمودار رشد عاج فیل (نمودار ۱). اگر بعداً یک شکل دیگر اضافه کنی، باید شکل ۲ باشد، نه شکل ۵. همچنین هر کدام یک عنوان کوتاه زیر خودشان دارند؛ مثلاً «شکل ۱: عکس یک فیل آفریقایی».
نکتهٔ مهم: هیچ وقت شمارهٔ یک شکل را دوباره برای چیز دیگر استفاده نکن. اگر یک شکل را برداشتی، شمارهٔ آن خالی میماند و شکل بعدی همان شمارهٔ قبلی را نمیگیرد. همهٔ شمارهها باید یکتا باشند.
سه پرسش چالشی دربارهٔ شمارهگذاری
پرسش ۱: اگر در گزارش من دو شکل پشت سر هم بیایند و بعد یک جدول، شمارهها باید چطور باشند؟
پاسخ: شکل اول: شکل ۱، شکل دوم: شکل ۲، بعد از آن جدول: جدول ۱. توجه کن که شمارهٔ جدول از اول شروع میشود، نه از شمارهٔ ۳، چون هر دسته شمارهٔ جداگانهای دارد.
پاسخ: شکل اول: شکل ۱، شکل دوم: شکل ۲، بعد از آن جدول: جدول ۱. توجه کن که شمارهٔ جدول از اول شروع میشود، نه از شمارهٔ ۳، چون هر دسته شمارهٔ جداگانهای دارد.
پرسش ۲: آیا میتوانم یک نمودار را «شکل» بنامم؟
پاسخ: نه، بهتر است نام درست هر کدام را به کار ببری. نمودار با شکل فرق دارد. اگر به نمودار بگویی «شکل ۳» خواننده را گیج میکنی. همیشه از واژهٔ «نمودار» برای نمودارها استفاده کن.
پاسخ: نه، بهتر است نام درست هر کدام را به کار ببری. نمودار با شکل فرق دارد. اگر به نمودار بگویی «شکل ۳» خواننده را گیج میکنی. همیشه از واژهٔ «نمودار» برای نمودارها استفاده کن.
پرسش ۳: فرض کن چهار شکل دارم ولی شکل سوم را حذف میکنم. شکل چهارم چه شمارهای میشود؟
پاسخ: بهتر است شمارهها را از نو مرتب کنی؛ یعنی شکلها بشوند شکل ۱، شکل ۲ و شکل ۳ (شکل چهارم سابق). شمارهٔ ۳ خالی نمیماند. در گزارش نهایی نباید شمارهٔ از قلم افتاده داشته باشی.
پاسخ: بهتر است شمارهها را از نو مرتب کنی؛ یعنی شکلها بشوند شکل ۱، شکل ۲ و شکل ۳ (شکل چهارم سابق). شمارهٔ ۳ خالی نمیماند. در گزارش نهایی نباید شمارهٔ از قلم افتاده داشته باشی.
مرور سریع: شکلها، جدولها و نمودارها هر کدام شمارهگذاری جداگانه و یکتا دارند. ترتیب شمارهها با ترتیب دیده شدنشان در گزارش یکی است. هر شکل، جدول یا نمودار یک عنوان کوتاه زیر خودش دارد. هیچ وقت دو عنصر یک شماره ندارند و شمارهٔ حذف شده را دوباره به کار نمیبری. با رعایت این قانون، گزارش تو بسیار حرفهای و خوانا میشود.