استفادهٔ مناسب از امکانات عمومی
امکانات عمومی چه چیزهایی هستند و برای چه کسانی ساخته شدهاند؟
امکانات عمومی وسایل یا مکانهایی هستند که همهٔ مردم یک محله یا یک شهر میتوانند از آنها استفاده کنند. برای نمونه: تاب و سرسرهٔ پارک، کتابهای امانتی کتابخانه، توپهای ورزشی مدرسه، نیمکتهای ایستگاه اتوبوس، آبخوری حیاط مدرسه و حتی فضای سبز پارکها. این وسایل را دولت یا شهرداری یا مدیر مدرسه برای راحتی همه فراهم کرده است. هیچکس مالک شخصی این وسایل نیست. پس همه در استفاده از آنها حق یکسانی دارند.
وقتی از یک وسیلهٔ عمومی استفاده میکنیم، باید طوری رفتار کنیم که بعد از ما، نفر بعدی هم بتواند به راحتی از آن استفاده کند. یعنی وسیله را تمیز و سالم نگه داریم و مدت زیادی آن را در دست خودمان نگاه نداریم.
| رفتار درست | رفتار نادرست |
|---|---|
| کتاب کتابخانه را با دست تمیز ورق میزنم و سر وقت پس میدهم. | روی کتاب غذا میریزم یا گوشهٔ صفحات را تا میزنم. |
| بعد از آب خوردن، شیر آبخوری را میبندم. | شیر آبخوری را باز میگذارم تا آب هدر برود. |
| روی تاب به اندازه میچرخم تا نفر بعدی هم بتواند سوار شود. | ساعتها تاب را اشغال میکنم و به دیگران اجازه نمیدهم. |
در مدرسه و محله چطور از وسایل مشترک مراقبت کنیم؟
بیایید چند مثال روزمره ببینیم. فرض کن در حیاط مدرسه یک زمین چمن مصنوعی هست. همهٔ بچهها دوست دارند روی آن بازی کنند. اگر تو کفش کثیف وارد چمن شوی یا آبنبات چسبناک روی آن بیندازی، بقیه نمیتوانند از آن لذت ببرند. یا در کتابخانهٔ کلاس، مدادتراش و پاککن مشترک است. اگر پاککن را خرد کنی یا مدادتراش را پر از خاک کند، نفر بعدی نمیتواند استفاده کند. همچنین در اتوبوس، اگر جای سالمندی را نگیری و وانمود کنی نمیبینی، حق آن شخص را ضایع کردهای.
یک کار خوب این است: هر وقت از وسیلهٔ عمومی استفاده کردی، آن را تمیزتر از وقتی که پیدا کردی، تحویل بده. مثلاً بعد از خوردن خوراکی، زبالهات را در سطل بینداز تا نیمکت پارک برای دیگران تمیز بماند.
چند پرسش و پاسخ چالشی
پرسش: اگر کسی وسیلهٔ عمومی را خراب کرد، من باید چی کار کنم؟
پاسخ: اول از همه خودت خراب نکن. بعد، میتوانی به بزرگتر (مثل معلم یا والدین) بگویی. اگر ترسیدی چیزی نگویی، حداقل از آن وسیله استفاده نکن تا خطرناک نشود. اما بهترین کار این است که با مهربانی به آن شخص یادآوری کنی که این وسیله مال همه است.
پرسش: اگر همه از یک وسیله استفاده میکنند و نوبت من دیر میشود، چه احساسی پیدا میکنم؟
پاسخ: طبیعی است که بیصبر بشوی. اما به جای داد زدن یا هل دادن، میتوانی با آرامش بگویی: «ببخشید، من هم میخواهم استفاده کنم. کی کارتان تمام میشود؟» همچنین میتوانی در همان زمان از وسیلهٔ دیگری استفاده کنی. صبوری کردن نشانهٔ بزرگمنشی است.
پرسش: آیا میتوانم وسایل شخصیام را در مکان عمومی جا بگذارم؟
پاسخ: نه، مکان عمومی انبار شخصی تو نیست. مثلاً نباید کیف خود را روی نیمکت پارک رها کنی و بروی بازی، چون دیگران نمیتوانند بنشینند. یا کتابت را قفسهٔ کتابخانه بگذاری و ماه بعد بیایی. وسایل شخصی را همراه خودت حمل کن.
یک یادآوری مهم: امکانات عمومی مانند یک هدیهٔ بزرگ به همهٔ مردم است. وقتی از آن خوب مراقبت میکنیم، هم خودمان لذت میبریم، هم به دیگران احترام گذاشتهایم. همیشه پیش از استفاده فکر کن: «آیا کاری که میخواهم بکنم، به این وسیله آسیب میزند؟ آیا کسی بعد از من ناراحت میشود؟» با رعایت همین چند نکتهٔ ساده، یک شهروند مسئول و دوستداشتنی خواهی بود.
به یاد داشته باش: حق دیگران در استفاده از امکانات عمومی، همان اندازه مهم است که حق خودت. پس وسایل مشترک را مثل وسایل باارزش خودت نگهداری کن.
