مصاحبه؛ روش نظرسنجی که با پرسشهای شفاهی انجام میشود
مصاحبه چه فرقی با پرسشنامه دارد؟
در روش پرسشنامه، شما سؤالها را روی کاغذ مینویسید و پاسخدهنده آنها را میخواند و جواب میدهد. اما در مصاحبه، شما سؤالها را با صدای خودتان میپرسید و پاسخ را شفاهی میشنوید. مثلاً وقتی میخواهید نظر همکلاسیهایتان را دربارهٔ کتاب جدید کتابخانهٔ مدرسه بدانید، میتوانید از هر نفر بپرسید: «به نظر تو کدام بخش این کتاب جذابتر بود؟» و جوابش را بشنوید. در این روش، شما میتوانید اگر جواب نامشخص بود، دوباره توضیح بخواهید یا سؤال را روشنتر بپرسید.
| ویژگی | مصاحبه (شفاهی) | پرسشنامه (کتبی) |
|---|---|---|
| نحوهٔ پرسیدن | با صدا و رو در رو | با نوشته و کاغذ یا گوشی |
| امکان پرسیدن سؤال اضافی | بله، در لحظه میتوانید بپرسید | خیر، سؤالها از پیش نوشته شدهاند |
| زمان مورد نیاز | معمولاً بیشتر (۵ تا ۱۵ دقیقه برای هر نفر) | کوتاهتر (پاسخدهنده سریع مینویسد) |
چند نمونه از کاربرد مصاحبه در مدرسه و خانه
فرض کنید میخواهید بهترین خوراکیِ پذیرایی جشن مدرسه را انتخاب کنید. میتوانید از ۱۰ نفر از دوستانتان مصاحبه بگیرید و بپرسید: «در جشن، خوراکیِ شیرین دوست داری یا شور؟ چرا؟» جوابهای آنها را یادداشت میکنید. یا مثلاً در کلاس علوم، معلم از شما میخواهد نظر خانوادهها را دربارهٔ بازیافت زباله بدانید. شما با هر کدام از اعضای خانوادهتان گفتگو میکنید و سؤال میپرسید: «معمولاً زبالهٔ خشک را جدا میکنید؟» مصاحبه برای شنیدن دلیل و احساس افراد خیلی خوب است، چون آنها میتوانند بیش از یک کلمه جواب بدهند.
چالشهایی که ممکن است پیش بیاید
پاسخ: اول به او بگویید اشکالی ندارد. میتوانید سؤال را راحتتر بپرسید یا از یک مثال ساده کمک بگیرید. مثلاً به جای «نظرت دربارهٔ کتابخانه چیست؟» بپرسید «کتابخانهٔ مدرسه را دوست داری یا کتابخانهٔ پارک را؟ چرا؟»
پاسخ: بله، به آن «مصاحبهٔ گروهی» میگویند. مثلاً در زنگ تفریح از ۴ نفری که دور هم نشستهاند بپرسید: «به نظرتان بهترین بازی رایانهای کدام است؟» اما یادتان باشد بعضی از بچهها ممکن است کمتر حرف بزنند. سعی کنید از همه یک نفر یک نفر نظر بخواهید.
پاسخ: از قبل برای هر سؤال یک زمان کوتاه در نظر بگیرید. میتوانید با مهربانی بگویید: «ممنونم از توضیحت. حالا یک سؤال دیگر دارم.» یا یادداشت بردارید و بعداً خلاصه کنید. لازم نیست همهٔ حرفها را کلمه به کلمه بنویسید.