گردآوری اطلاعات: چگونه دانستههای لازم را جمع کنیم؟
پیدا کردن پاسخ درست با کمک دادههای روزمره و مشاهدهٔ دقیق
چکیده: وقتی میخواهیم به پرسشی پاسخ دهیم، باید اطلاعات لازم را جمع کنیم. در این مقاله با سه کلیدواژهٔ مهم آشنا میشوید: داده، منبع اطلاعات و دستهبندی. یاد میگیرید چطور مثل یک پژوهشگر کوچک، دادهها را پیدا کنید و از آنها برای پاسخ به پرسشهایتان استفاده کنید.
دو راه اصلی برای پیدا کردن دادهها
برای پاسخ دادن به بیشتر پرسشها، میتوانیم از دو روش استفاده کنیم: نخست مشاهدهٔ مستقیم و دوم پرسیدن از دیگران. فرض کنید میخواهید بدانید چند نفر از همکلاسیهایتان صبحانه میخورند. اگر خودتان بایستید و بشمارید، این همان مشاهده است. اگر از هر نفر بپرسید «صبحانه خوردهای؟»، این همان پرسیدن است.
| روش | مثال در زندگی دانشآموز | نکتهٔ مهم |
|---|---|---|
| مشاهدهٔ مستقیم | شمردن تعداد کتابهای قرمز در کتابخانهٔ مدرسه | دادهها دقیق و واقعی هستند |
| پرسیدن از دیگران | نظرخواهی از اعضای خانواده دربارهٔ غذای محبوب | باید از افراد گوناگون پرسید |
یک مثال واقعی از کلاس ششم
فرض کنید معلم از شما پرسیده: «بیشتر دانشآموزان کلاس چه ورزشی را دوست دارند؟» برای پاسخ، باید داده جمع کنید. میتوانید یک برگهٔ نظرسنجی درست کنید و از ۲۵ نفر از همکلاسیها بپرسید. سپس نتیجه را در جدولی بنویسید: مثلاً ۱۰ نفر والیبال، ۸ نفر فوتبال، ۷ نفر شنا. حالا میتوانید بگویید والیبال محبوبترین ورزش است. بدون گردآوری اطلاعات، جواب شما فقط یک حدس بود.
سه چالش مفهومی با پاسخ ساده
پرسش نخست: چرا نمیتوانم فقط نظر خودم را بنویسم؟
پاسخ: چون نظر شما فقط مربوط به شماست. برای پاسخ به پرسش دربارهٔ گروه بزرگتر (مثل کلاس یا محله) باید دادهٔ جمعی داشته باشید. مثلاً برای این که بدانید هوای امروز سرد است یا گرم، فقط حس خودتان کافی نیست، باید دماسنج را ببینید.
پاسخ: چون نظر شما فقط مربوط به شماست. برای پاسخ به پرسش دربارهٔ گروه بزرگتر (مثل کلاس یا محله) باید دادهٔ جمعی داشته باشید. مثلاً برای این که بدانید هوای امروز سرد است یا گرم، فقط حس خودتان کافی نیست، باید دماسنج را ببینید.
پرسش دوم: اگر اطلاعات جمعآوریشده با هم فرق داشتند چه؟
پاسخ: این طبیعی است! همهٔ آدمها سلیقه و عادت متفاوتی دارند. کار شما این است که دادهها را دستهبندی کنید و ببینید کدام پاسخ بیشتر تکرار شده. مثل این که ببینید در نظرسنجی غذای مدرسه، چند نفر خورش قیمه را بیشتر دوست دارند و چند نفر ماکارونی را.
پاسخ: این طبیعی است! همهٔ آدمها سلیقه و عادت متفاوتی دارند. کار شما این است که دادهها را دستهبندی کنید و ببینید کدام پاسخ بیشتر تکرار شده. مثل این که ببینید در نظرسنجی غذای مدرسه، چند نفر خورش قیمه را بیشتر دوست دارند و چند نفر ماکارونی را.
پرسش سوم: آیا همیشه باید از همه بپرسم؟
پاسخ: نه. گاهی از یک گروه کوچکتر میپرسید و نتیجه را به همه تعمیم میدهید. مثلاً اگر از ۱۰ نفر از دوستانتان بپرسید و همه بگویند سریال خاصی را تماشا میکنند، نمیتوانید بگویید تمام شهر آن را تماشا میکنند. هرچه تعداد افراد بیشتری بپرسید، پاسخ درستتر است.
پاسخ: نه. گاهی از یک گروه کوچکتر میپرسید و نتیجه را به همه تعمیم میدهید. مثلاً اگر از ۱۰ نفر از دوستانتان بپرسید و همه بگویند سریال خاصی را تماشا میکنند، نمیتوانید بگویید تمام شهر آن را تماشا میکنند. هرچه تعداد افراد بیشتری بپرسید، پاسخ درستتر است.
آنچه یاد گرفتیم: گردآوری اطلاعات یعنی جمع کردن داده و دانسته از راه مشاهده یا پرسیدن. همیشه پیش از پاسخ دادن به یک پرسش، اطلاعات کافی به دست بیاورید. دادهها را در جدول یا برگه مرتب کنید، سپس به آنها نگاه کنید و نتیجه بگیرید. به یاد داشته باشید که منبع اطلاعات باید درست و قابل اعتماد باشد (مثل دیدن با چشم خود یا پرسیدن از آدمی که سواد کافی دارد). با این کار، پاسخهای شما از روی حدس و گمان نخواهد بود، بلکه روی پایهٔ واقعیت استوار است.