پرسش پژوهشی: کلید طلایی پژوهش
سه ویژگی پرسش پژوهشی خوب
یک پرسش پژوهشی مثل نقشهی گنج است. اگر نقشه خوب باشد، میتوانی گنج را پیدا کنی. سه ویژگی مهم برای یک پرسش خوب وجود دارد:
| ویژگی | معنی ساده | مثال | روشن بودن | همه بفهمند دقیقاً چه میخواهی بدانی | چند ساعت در روز دانشآموزان پایهٔ ششم تلویزیون نگاه میکنند؟ | پاسخدادنی بودن | بتوان با مشاهده یا پرسش از دیگران به جواب رسید | آیا خوردن صبحانه نمرهٔ املا را بهتر میکند؟ | جالب بودن | تو و همکلاسیهایت واقعاً دوست داشته باشید جوابش را بدانید | چرا بعضی از غذاهای مدرسه را بیشتر از بقیه دوست داریم؟ |
|---|
یک مثال از زندگی مدرسه
فرض کن میخواهی تحقیق کنی که «آیا موسیقی آرام موقع درس خواندن کمک میکند؟» یک پرسش پژوهشی خوب این نیست که بپرسی «آیا موسیقی خوب است؟» چون خیلی کلی است. بلکه باید بپرسی: «آیا گوش دادن به موسیقی بیکلام با صدای خیلی کم، موقع حل کردن مسائل ریاضی، باعث میشود دانشآموزان پایهٔ هفتم اشتباه کمتری داشته باشند؟» حالا این پرسش، دقیق، روشن و قابل تحقیق است. میتوانی دو گروه از همکلاسیها را امتحان کنی: یک گروه با موسیقی و یک گروه بیموسیقی. بعد نتیجه را با هم مقایسه کنی.
سه چالش رایج در نوشتن پرسش پژوهشی
این پرسش «نظر من» را میپرسد، نه یک واقعیت را. هر کسی جواب متفاوتی میدهد. پرسش پژوهشی باید جوابش برای همه یکسان باشد. مثلاً بپرس: «ماهی قرمز برای زنده ماندن به چند ساعت روشنایی در روز نیاز دارد؟»
مثلاً «بهترین ورزش دنیا کدام است؟» این سؤال خیلی بزرگ است. باید آن را کوچک کنی. مثلاً بپرس: «در بین دانشآموزان پایهٔ ششم مدرسهٔ ما، فوتبال والیبال بسکتبال کدام محبوبتر است؟» حالا میتوانی با نظرسنجی جواب بگیری.
بله، اما آن «چرا» باید قابل آزمایش باشد. نپرس «چرا آسمان آبی است؟» (پاسخش در کتاب است). بپرس «چرا بیشتر دانشآموزان کلاس ما رنگ آبی را برای پوشهٔ مشق هایشان انتخاب میکنند؟» این را میتوانی با پرسیدن از خودشان جواب دهی.
هر پژوهش خوب با یک پرسش خوب شروع میشود. قبل از اینکه دست به کار شوی، پرسشت را روی کاغذ بنویس و سه تا ویژگی را در آن چک کن: آیا روشن است؟ آیا میشود جوابش را پیدا کرد؟ آیا برای تو و دیگران جالب است؟ اگر جواب هر سه «بله» بود، مطمئن باش که در مسیر درستی قرار گرفتهای. دفعهٔ بعد که خواستی دربارهٔ حیوانات، ورزش یا حتی کارتون مورد علاقهات تحقیق کنی، اول یک پرسش پژوهشی بنویس. این کار تو را یک قدم به دانشمند شدن نزدیکتر میکند.