قاعدهٔ کلی در انتخاب
دو بخش اصلی هر تصمیم: شرایط و پیامدها
وقتی میخواهیم کاری را انتخاب کنیم، باید دو چیز را کنار هم بگذاریم. اولی شرایط است؛ یعنی موقعیت الان ما. دومی پیامدها است؛ یعنی آنچه بعد از انجام کار پیش میآید. یک قاعدهٔ کلی میگوید: انتخابی خوب است که با شرایط هماهنگ باشد و پیامدهای خوبی داشته باشد. به عبارت دیگر، هیچ وقت یک تصمیم همیشه و برای همهٔ آدمها درست نیست. باید ببینیم الان در چه شرایطی هستیم و بعد از تصمیم چه اتفاقی میافتد.
| شرایط متفاوت | انتخاب مناسب | پیامد احتمالی |
|---|---|---|
| باران شدید میبارد و چتر نداریم | کمی صبر کردن یا رفتن با همکلاسی | خیس نشدن و سرما نخوردن |
| آفتابی و گرم است و کولهپشتی سنگین | بستن کفشهای راحت و آهسته راه رفتن | خستگی کمتر و رسیدن با انرژی به مدرسه |
یک مثال روزمره از زندگی دانشآموزی
فرض کن بعد از مدرسه دوستت به تو میگوید: «بیا یک ساعت بازی کامپیوتری کنیم بعد برویم تکالیف را بنویسیم.» قاعدهٔ کلی به تو میگوید: اول شرایط را بررسی کن. آیا امروز امتحان داری؟ آیا فردا باید زودتر بیدار شوی؟ بعد پیامدها را در نظر بگیر. اگر الان بازی کنی، شاید تا دیر وقت بیدار بمانی و تکالیفت ناقص بماند. اگر اول تکالیف را انجام دهی، هم با آرامش بیشتری بازی میکنی و هم از نمرهٔ خوب فردا لذت میبری. بنابراین انتخاب درست همانی است که شرایط و پیامدهای خوب را کنار هم بگذارد.
سه پرسش چالشی برای تمرین
پرسش ۱: آیا همیشه باید راحتترین کار را انتخاب کنم؟
پاسخ: نه. گاهی راحتترین کار در آن لحظه، پیامد بدی برای فردا دارد. مثلاً نخواندن درس امروز، راحت است اما فردا در کلاس احساس شرمندگی میکنی. قاعدهٔ کلی میگوید سختی کوتاهمدت را بپذیر اگر نتیجهٔ خوب بلندمدت داشته باشد.
پرسش ۲: اگر دو انتخاب هر دو پیامد خوب داشته باشند، چه کنم؟
پاسخ: در این صورت باید شرایط را دقیقتر ببینی. مثلاً هم رفتن به پارک و هم بازی با دوست خوب است. ولی اگر هوا ابری است، شاید پارک مناسب نباشد. پس شرایط را دوباره بررسی کن و به احساس و توانایی خودت هم توجه کن.
پرسش ۳: آیا اگر دیگران کار اشتباهی میکنند، من هم آن کار را انجام بدهم؟
پاسخ: خیر. قاعدهٔ کلی را خودت به کار میبندی. شرایط دیگران با تو فرق دارد و پیامد کار اشتباه برای تو هم بد خواهد بود. حتی اگر همهٔ کلاس کاری بکنند، تو باید شرایط خودت را ببینی و نتیجهٔ کار را پیشبینی کنی.
آنچه باید همیشه به خاطر بسپاریم: یک انتخاب خوب، انتخابی است که با شرایط الان ما هماهنگ باشد و پیامدهای بهتری برای آینده داشته باشد. هر روز در مدرسه، خانه و بازی، میتوانی این قاعده را امتحان کنی. کافی است پیش از تصمیم، چند ثانیه بایستی و به خودت بگویی: «شرایطم چیست؟ اگر این کار را بکنم، چه نتیجهای دارد؟» آن وقت خیلی از ناراحتیها و پشیمانیها را از خودت دور میکنی. به یاد داشته باش حتی اشتباه کردن هم فرصتی است برای یادگرفتن این قاعدهٔ کلی.