نتیجهگیری: کلید فهمیدن یک گفتوگو یا بررسی
نتیجهگیری یعنی چه و کجاها به کار میآید؟
نتیجهگیری مثل این میماند که بعد از خواندن یک داستان کوتاه، به دوستت بگویی «نکتهٔ اصلی داستان این بود که...». در مدرسه، وقتی یک گفتوگوی گروهی دربارهٔ کتاب یا فیلم انجام میدهید، آخر کار باید برداشت نهایی خود را بگویید. نتیجهگیری دو کار مهم انجام میدهد: نخست، مهمترین بخشهای گفتوگو را به یاد میآورد؛ دوم، نشان میدهد که تو چه فکر تازهای پیدا کردهای.
برای نمونه، فرض کنید شما و دوستانتان دربارهٔ «اینکه چرا گاهی در حیاط مدرسه دعوا پیش میآید» صحبت کردهاید. نتیجهٔ خوب میتواند این باشد: «ما فهمیدیم بیشتر دعواها از سرِ بدفهمی و قاطی شدن وسایل است؛ پس بهتر است قبل از عصبانی شدن، اول بپرسیم و بعد قضاوت کنیم.» این جمله هم خلاصهٔ حرفهاست، هم یک راهحل تازه به شما میدهد.
| نوع نتیجهگیری | مثال (دربارهٔ یک اردوی مدرسه) |
|---|---|
| نتیجهگیری روشن و کوتاه | «در اردو یاد گرفتیم که کار گروهی، کارها را سریعتر و شیرینتر میکند، چون هرکس یک کار را انجام داد.» |
| نتیجهگیری بد (تکراری یا گنگ) | «اردو خوب بود، همه چیز هم خوب بود. خوش گذشت.» |
یک مثال روزمره از کلاس یا خانه
فرض کنید در خانه با خواهر یا برادرت بحث کردهاید که «ساعت بازی کامپیوتری چقدر باشد؟» هرکسی حرفی زده است. حالا پدر یا مادر از شما میخواهد «نتیجهٔ گفتوگویتان را بگویید». تو میتوانی بگویی: «ما به این نتیجه رسیدیم که روزهای مدرسه ۳۰ دقیقه و روزهای تعطیل ۱ ساعت بازی کنیم، به شرط آنکه تکالیف مان تمام شده باشد.» این یک نتیجهگیری کامل است: هم حرف هر دو طرف را در بر گرفته، هم پیشنهاد تازه داده است.
همین کار را در گروههای درسی هم میتوانی انجام بدهی. بعد از بررسی یک مسئلهٔ ریاضی یا آزمایش علوم، آخر کار بگو: «ما فهمیدیم که هرچه دمای آب بیشتر شود، شکر زودتر حل میشود.» این جمله یعنی تو توانستهای از میان همهٔ اندازهگیریها، مهمترین رابطه را پیدا کنی.
سه پرسش چالشی دربارهٔ نتیجهگیری
پرسش ۱: آیا نتیجهگیری یعنی تکرار همهٔ حرفها؟
پاسخ: نه. نتیجهگیری فقط مهمترین بخشها را برمیگزیند. مثل این است که از یک کیف پر از اسباببازی، فقط آن وسیلهای را بیرون بیاوری که به کارِ امروزت میآید.
پرسش ۲: اگر در یک بررسی به نتیجه نرسیم، چه کار کنیم؟
پاسخ: خودِ «به نتیجه نرسیدن» هم یک نتیجه است! مثلاً بگو: «با وجود همهٔ آزمایشها، نتوانستیم دلیل روشنی پیدا کنیم؛ برای نتیجهگیری به اطلاعات بیشتری نیاز داریم.»
پرسش ۳: آیا نتیجهگیری همیشه باید به درد همه بخورد؟
پاسخ: نه، گاهی نتیجهگیری فقط به کار خودت میآید. مثلاً بعد از تماشای یک فیلم، نتیجهگیری تو میتواند این باشد: «من از این فیلم یاد گرفتم که نباید زود قضاوت کنم.» این برداشت شخصی توست و لازم نیست همهٔ همکلاسیها دقیقاً همین را بگویند.
برداشت نهایی: یک نتیجهگیری خوب مثل چراغقوهای است که در میان انبوه حرفها، راه درست را نشان میدهد. برای نوشتن یا گفتن یک نتیجهگیری قوی، همیشه از خودت بپرس: «مهمترین چیزی که از این گفتوگو یاد گرفتم چیست؟» و «آیا میتوانم آن را در یک جمله کوتاه به دیگران بفهمانم؟» با تمرین کردن در بحثهای کلاس، بازی گروهی یا حتی نتیجهگیری از یک قسمت کارتون، کمکم این مهارت برایت عادی میشود و در درسهای انشا، علوم و مطالعات اجتماعی به کارت میآید.