قبله: جهتی که مسلمانان هنگام نماز به سوی آن میایستند
قبله چیست و چرا مسلمانان به آن نیاز دارند؟
قبله یعنی سمتی که هنگام نماز به سوی آن میایستیم. این سمت همیشه به سوی خانهٔ کعبه در شهر مکه است. خانهٔ کعبه یک جای بسیار مقدس برای مسلمانان است. همهٔ مسلمانان در هر کجای دنیا که باشند، هنگام نماز به همان یک جهت رو میکنند. این کار نشانهٔ اتحاد و یکدلی آنهاست. فرض کن در حیاط مدرسه همهٔ دانشآموزان در صف صبحگاهی به یک سمت بایستند. این کار نظم و هماهنگی را نشان میدهد. قبله هم برای نماز چنین نقشی دارد.
مسلمانان وقتی میخواهند نماز بخوانند، بدون توجه به این که در خانه، مدرسه، مسجد یا سفر هستند، سعی میکنند جهت قبله را پیدا کنند. برای پیدا کردن قبله راههای گوناگونی وجود دارد که میتوانی از آنها کمک بگیری.
| روش | توضیح ساده | مثال برای دانشآموز |
|---|---|---|
| استفاده از خورشید | خورشید از سمت مشرق طلوع میکند و در مغرب غروب میکند؛ در ایران قبله به سمت جنوب غربی است. | مثل این که بدانی حیاط مدرسهات کدام سمت است. |
| استفاده از قطبنما | قطبنما همیشه شمال را نشان میدهد. با دانستن شمال میتوانی جنوب غربی را پیدا کنی. | مثل وقتی در اردو از قطبنما برای پیدا کردن راه استفاده میکنی. |
| نشانههای مسجد | در هر مسجد، محراب نشاندهندهٔ جهت قبله است. | همان طور که صندلی معلم در کلاس جای مشخصی دارد. |
قبله در زندگی روزمرهٔ ما چه جایی دارد؟
حتماً دیدهای که در اتاقت یا خانهٔ پدربزرگ، یک تابلوی کوچک روی دیوار نصب شده که روی آن نوشته «جهت قبله». یا شاید در مدرسه، هنگام نماز جماعت، معلم به تو گفته کدام سمت بایستی. گاهی هم در گوشی تلفن همراه پدر یا مادر، برنامههایی هست که قبله را نشان میدهد. حتی در بعضی از هتلها و مهمانسراها هم روی سقف اتاق، یک برچسب یا فلش برای نشان دادن قبله نصب میکنند. فرض کن در سفر تابستانی، در یک هتل جدید هستی. برای نماز خواندن اولین کاری که میکنی این است که ببینی قبله کدام سمت است. این کار مثل این میماند که قبل از شروع یک بازی، اول قوانین آن را مرور کنی.
گاهی هم ممکن است در پیدا کردن قبله اشتباه کنیم. مثلاً اگر در یک جای جدید باشی و مطمئن نباشی قبله کجاست، میتوانی به همان سمتی که گمان میکنی قبله است نماز بخوانی. خداوند مهربان است و نیت تو را میداند. اما همیشه سعی کن تا جایی که میتوانی درست را پیدا کنی، درست مثل این که میخواهی در مسابقهٔ علمی، پاسخ درست را بدهی.
چند پرسش چالشی دربارهٔ قبله
پرسش: آیا اگر در طبقهٔ دوم یک ساختمان باشم، قبله با طبقهٔ اول فرق دارد؟
پاسخ: خیر. قبله یک جهت است، نه یک نقطه روی زمین. چه در طبقهٔ همکف باشی، چه در طبقهٔ دهم، باز هم باید به همان سمت بایستی. درست مثل این که در طبقات مختلف یک مدرسه، همه به سمت حیاط نگاه میکنند.
پرسش: اگر در یک هواپیما یا کشتی باشم، چطور قبله را پیدا کنم؟
پاسخ: در وسایل نقلیه مانند هواپیما یا کشتی، مسافران مسلمان تا جایی که ممکن است به سمت قبله میایستند. اگر هواپیما در حال چرخش است و نمیتوانی جهت را ثابت نگه داری، به همان سمتی که گمان میکنی قبله است نماز میخوانی. مهم نیت و تلاش تو برای پیدا کردن قبله است.
پرسش: چرا همهٔ مسلمانان به یک ساختمان (کعبه) رو میکنند، نه مثلاً به یک طرف آسمان؟
پاسخ: چون کعبه نماد یگانگی خداوند و وحدت مسلمانان است. اگر هر کسی به سمتی نماز میخواند، گویی مسلمانان پراکنده و بینظم بودند. اما وقتی همه به یک نقطه رو میکنند، مثل یک تیم ورزشی میشوند که همه به سمت دروازهٔ حریف حمله میکنند.
آنچه باید به خاطر بسپاریم:
قبله به سوی کعبه در شهر مکه است. مسلمانان در سراسر جهان هنگام نماز به آن سمت میایستند. برای پیدا کردن قبله میتوانیم از خورشید، قطبنما، نشانهٔ مسجد یا برنامههای تلفن همراه کمک بگیریم. اگر در پیدا کردن قبله شک داشته باشیم، به همان جهتی که گمان میکنیم نماز میخوانیم. قبله نشانهٔ نظم، یکدلی و اتحاد مسلمانان است. حتی وقتی در سفر، مدرسه یا خانه هستی، میتوانی با یک نگاه ساده، جهت نمازت را پیدا کنی و با خیال راحت به عبادت بپردازی.