طالبان: گروهی که مدتی در افغانستان حکومت کرد
طالبان چگونه به قدرت رسیدند؟
افغانستان کشوری کوهستانی در همسایگی ایران است. در دهه 1990 میلادی، در این جنگهای داخلی زیادی رخ داد. گروهی از دانشآموزان دینی (به انگلیسی: students) تصمیم گرفتند که نظم را برقرار کنند. آنها خود را «طالبان» نامیدند که یعنی «دانشآموزان»1. تصور کن مدرسهای که در آن کلاس برگزار نمیشود و همه دعوا میکنند. یک روز تعدادی از دانشآموزان قوی تصمیم میگیرند مدیر مدرسه شوند و قوانین خودشان را وضع کنند. طالبان دقیقاً چنین کاری در افغانستان انجام دادند. آنها توانستند بیشتر کشور را تحت کنترل خود درآورند و در سال 1996 وارد شهر کابل (پایتخت افغانستان) شدند.
قوانین سخت طالبان در زندگی روزمره
طالبان قوانینی وضع کردند که زندگی مردم را بسیار دشوار میکرد. برای مثال:
- مردان باید ریش بلند میگذاشتند و لباس سنتی خاصی میپوشیدند.
- زنان از خانه بیرون نمیرفتند مگر با یک مرد محرم (مثل پدر یا شوهر) و باید چادر کامل (برقع) بر تن میکردند.
- تلویزیون، موسیقی، فیلم و حتی آلات موسیقی ممنوع بود.
- دختران اجازه درس خواندن نداشتند و بسیاری از مدارس دخترانه تعطیل شد.
حالا تصور کن یک روز از خواب بیدار شوی و ببینی دیگر نمیتوانی به آهنگ مورد علاقهات گوش کنی، تلویزیون تماشا کنی یا خواهرت نتواند به مدرسه برود. این همان چیزی بود که در زمان حکومت طالبان برای مردم افغانستان اتفاق افتاد.
مقایسه زندگی قبل و بعد از حکومت طالبان
| موضوع | پیش از طالبان (حدود 1990) | زمان حکومت طالبان (1996-2001) |
|---|---|---|
| تحصیل دختران | مجاز | ممنوع |
| موسیقی و تلویزیون | آزاد | ممنوع |
| پوشش زنان در بیرون از خانه | انواع پوشش | فقط برقع کامل |
یک مثال عملی: زندگی یک دختر به نام فاطمه
فاطمه دختر 10 سالهای در کابل بود. پیش از به قدرت رسیدن طالبان، او هر روز صبح کیفش را برمیداشت و به مدرسه میرفت. معلم ریاضی به او فرمول مساحت مستطیل را یاد داد که به شکل زیر است: $A = l \times w$ که در آن A مساحت، l طول و w عرض مستطیل است. اما پس از آمدن طالبان، در مدرسه بسته شد. فاطمه دیگر نتوانست به کلاس برود و کتابهایش را پشت در کمد پنهان کرد. او مجبور بود در خانه بماند و از پنجره به همبازیهایش نگاه کند که پسرها بودند و هنوز هم میتوانستند درس بخوانند. این یک نمونه واقعی از نابرابری در آن دوران است.
چالشهای مفهومی برای دانشآموزان
پاسخ: خیر. طالبان بسیاری از ورزشها و سرگرمیها را ممنوع کرده بودند. تماشای فوتبال در تلویزیون یا زمین فوتبال جایز نبود. حتی اگر بچهای در کوچه توپ بازی میکرد، ممکن بود توسط مأموران طالبان تنبیه شود.
پاسخ: طالبان بر اساس تفسیر بسیار سخت خود از قوانین اسلامی، موسیقی را گناه میدانستند. آنها معتقد بودند که آلات موسیقی مانند تار، دهل و سنتور (به انگلیسی: musical instruments) انسان را از خدا دور میکند. به همین دلیل بسیاری از نوازندگان افغانستان مجبور شدند سازهای خود را بسوزانند یا کشور را ترک کنند.
پاسخ: خیر. بسیاری از مردم افغانستان از قوانین سخت طالبان ناراضی بودند. اما طالبان با زور و اسلحه حکومت میکردند و کسانی که مخالفت میکردند را زندانی یا مجازات میکردند. به همین دلیل مردم از ترس حرف نمیزدند. برخی گروههای دیگر نیز با طالبان جنگیدند تا آزادی را به دست آورند.
پاورقیها
1 دانشآموزان (به انگلیسی: students): به افرادی گفته میشود که در مدرسه یا مرکز آموزشی درس میخوانند. طالبان از همان واژه عربی «طالب» به معنی «جوینده علم» گرفته شده است.
2 آلات موسیقی (به انگلیسی: musical instruments): وسایلی مانند تار، سهتار، تنبک، پیانو یا ویولن که با آنها صداهای موزیکال و آهنگین تولید میشود.
3 برقع (به انگلیسی: burqa): پوشش بلندی که تمام بدن و صورت زن را از سر تا پا میپوشاند و فقط جلوی چشمها توری نازک دارد تا بتواند راه را ببیند.