نفتکش چیست؟ آشنایی با غولهای دریاهای نفتکش
۱. نفتکش چگونه ساخته شده و چه قسمتهایی دارد؟
نفتکش شبیه یک کشتی معمولی است، اما درون آن به جای جای مسافری یا باربری، مخزنهای بسیار بزرگ و ضد نشت دارد. این مخزنها مخزنهای بار1 نام دارند. بدنه نفتکش دو لایه است (بدنه دو جداره2) تا اگر تصادف کرد، نفت به بیرون نشت نکند و دریا آلوده نشود. روی عرشه نفتکش لولههای زیادی دیده میشود که نفت را به داخل مخزنها پمپ میکنند یا از آنها بیرون میآورند. موتور نفتکش در بخش انتهایی (پشت کشتی) قرار دارد. ناخدا و خدمه در بخش جلویی یا وسط کشتی زندگی میکنند.
| نام قسمت | کاربرد به زبان ساده |
|---|---|
| مخزنهای بار | جایی که نفت در آن ذخیره میشود؛ مثل باک بنزین ماشین اما خیلی بزرگتر. |
| بدنه دو جداره | دو لایه فولاد که از نشت نفت به دریا جلوگیری میکند. |
| سیستم پمپاژ | لولهها و پمپهایی که نفت را سوار و پیاده میکنند. |
| پل فرماندهی (Bridge) | اتاق کنترل کشتی که ناخدا کشتی را از آنجا هدایت میکند. |
۲. انواع نفتکش از کوچک تا غولپیکر
نفتکشها اندازههای متفاوتی دارند. کوچکترین آنها نفتکش ساحلی نام دارد که برای حمل نفت بین بنادر نزدیک استفاده میشود. بزرگترین آنها اولترا لارج کرو اویل کریر3 است که طول آن به بیش از 380 متر میرسد (بلندتر از سه زمین فوتبال!). این غولها میتوانند بیش از 500,000 تن نفت حمل کنند. برای درک بهتر، وزن نفت یک ابرنفتکش به اندازه وزن 5000 واگن قطار است!
۳. نفتکشها چگونه نفت را بارگیری و تخلیه میکنند؟
وقتی نفتکش به بندر میرسد، یک شلنگ بزرگ از ساحل به لوله کشتی وصل میشود. پمپهای قوی نفت را با فشار زیاد داخل مخزنها میریزند. برای تخلیه نیز از پمپهای داخل کشتی استفاده میشود. کشتیهای بزرگ نمیتوانند به هر بندری بروند؛ زیرا آب برخی بنادر کمعمق است. به همین دلیل، نفت ابتدا با خط لوله یا نفتکشهای کوچکتر به بندرهای عمیق منتقل میشود، سپس سوار ابرنفتکش میشود.
۴. نفتکش در زندگی روزمره ما چه کاربردی دارد؟ (مثال عینی)
تصور کنید صبح که از خواب بیدار میشوید، پدرتان با ماشین شما را به مدرسه میبرد. بنزینی که ماشین مصرف میکند، از نفت خام ساخته میشود. آن نفت خام چند هفته قبل با یک نفتکش از کشوری مثل عربستان یا نیجریه به پالایشگاه کشور ما رسیده است. حتی پلاستیک صندلی ماشین، کیف مدرسه و بسیاری از وسایل خانه نیز از نفت ساخته شدهاند. پس نفتکش به طور غیرمستقیم در همه جای زندگی ما حضور دارد. همچنین سوخت کشتیهای تجاری و نیروگاههای برق که شهرها را روشن نگه میدارند، اغلب با نفتکش حمل میشود.
۵. چالشهای مفهومی: پرسش و پاسخ درباره نفتکش
پاسخ: بله، اگر نفتکش با صخره یا کشتی دیگر برخورد کند یا دچار آتشسوزی شود، ممکن است غرق شود. اما قوانین سختگیرانه بینالمللی میگویند نفتکشهای جدید حتماً بدنه دو جداره داشته باشند تا خطر نشت نفت کمتر شود. با این حال، هنوز هم گاهی حوادث تلخی رخ میدهد که دریا و جانوران دریایی آسیب میبینند.
پاسخ: خطوط لوله برای فواصل کوتاه (مثلاً از سکوهای نفتی تا ساحل) خوب هستند، اما برای انتقال نفت از قارهای به قاره دیگر مانند از خاورمیانه به اروپا یا آسیا، خط لوله غیرممکن یا بسیار گران است. دریاها راهی ارزان و در دسترس برای حمل مقادیر عظیم نفت هستند. نفتکش مانند قطار دریا عمل میکند که میتواند مسیر خود را تغییر دهد.
پاسخ: خیر، نفتکشها از سوخت سنگین4 استفاده میکنند که نوعی نفت بسیار غلیظ و ارزان است و از نفت خام به دست میآید، اما همان نفت باری که حمل میکنند نیست. موتور نفتکش از این سوخت مخصوص استفاده میکند. میزان مصرف سوخت یک ابرنفتکش میتواند در روز به 200 تا 300 تن برسد، اما در ازای آن بیش از 300,000 تن نفت را جابهجا میکند؛ بنابراین بسیار بهصرفه است.
پاورقیها
1مخزنهای بار (Cargo Tanks): محفظههای بزرگ و محکم درون نفتکش که نفت خام یا فرآوردههای نفتی در آن ذخیره میشوند.
2بدنه دو جداره (Double Hull): ساختاری که در آن بدنه بیرونی و داخلی با فاصله از هم قرار دارند تا در صورت برخورد، نفت به بیرون نشت نکند.
3اولترا لارج کرو اویل کریر (ULCC - Ultra Large Crude Oil Carrier): بزرگترین رده نفتکشها با ظرفیت بیش از 320,000 تن وزن مرده (DWT).
4سوخت سنگین (Heavy Fuel Oil): باقیمانده غلیظ و سیاه فرآیند پالایش نفت که به عنوان سوخت کشتیهای بزرگ استفاده میشود.
معادل انگلیسی واژههای مهم: نفتکش = Oil Tanker، نفت خام = Crude Oil، پالایشگاه = Refinery، بارگیری = Loading، تخلیه = Discharging.
