کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان: محلی برای آموزش مهارتهای هنری و فرهنگی
آشنایی با فعالیتهای هنری، فرهنگی و مهارتهای زندگی در فضایی شاد و خلاق
در کانون پرورش فکری، کودکان و نوجوانان با شرکت در کارگاههای نقاشی و سفالگری، تئاتر و قصهگویی و مطالعه و نجوم، مهارتهای فرهنگی و هنری را یاد میگیرند. این مرکز با فراهم کردن امکاناتی مانند کتابخانه و نمایش فیلم، بستری مناسب برای رشد خلاقیت و اعتماد به نفس کودکان فراهم میکند. در این مقاله میآموزیم که چگونه فعالیتهای کانون به پرورش استعدادهای هنری و فرهنگی کمک میکند.
کارگاههای هنری: نقاشی، سفال و کاردستی
در کارگاه نقاشی، کودکان با رنگها و قلممو آشنا میشوند و میتوانند احساسات خود را روی کاغذ بیاورند. فرض کنید سارا که ۸ ساله است، اولین بار در کانون یک درخت بزرگ با میوههای رنگی کشید. معلم به او گفت: «هر رنگی میتواند داستانی داشته باشد». در کارگاه سفالگری، کودکان گل نرم را به شکلهای مختلف درمیآورند. مثلاً امیر با دستان خود یک کاسه کوچک ساخت و وقتی دید که پس از پخت، کاسه محکم شده است، بسیار ذوقزده شد. این کارها هماهنگی چشم و دست را تقویت میکند و صبر و دقت را افزایش میدهد.| نوع کارگاه | مهارت اصلی | نمونه فعالیت |
|---|---|---|
| نقاشی | بیان خلاقانه احساسات | کشیدن طبیعت و خانواده |
| سفالگری | هماهنگی دست و چشم | ساخت کاسه یا مجسمه کوچک |
| کاردستی | حل مسئله و خلاقیت | ساخت جعبه هدیه از مقوا |
فعالیتهای فرهنگی: قصهگویی و نمایش خلاق
در بخش فرهنگی کانون، مربیان با قصههای جذاب، کودکان را به دنیای خیال میبرند. برای نمونه، وقتی قصه «شنگول و منگول» را تعریف میکنند، از بچهها میخواهند که پایان دیگری برای داستان بسازند. در نمایش خلاق، هر کودک یک نقش را بازی میکند. رضا که خجالتی بود، با بازی در نقش یک درخت مهربان، کمکم توانست با صدای بلند صحبت کند. این فعالیتها باعث تقویت قدرت سخنوری و همدلی میشود.
نکته ریاضی در سفالگری: اگر یک تکه گل به شکل مکعب با ضلع $ 3 $ سانتیمتر داشته باشیم، حجم آن برابر است با $ V = 3 \times 3 \times 3 = 27 $ سانتیمتر مکعب. در کانون با اندازهگیری حجم گل، ریاضی را هم عملی یاد میگیریم.
کاربرد عملی: ساخت یک نمایشنامه ساده در کانون
فرض کنید گروهی از کودکان تصمیم میگیرند یک نمایشنامه کوتاه درباره دوستی بسازند. ابتدا داستان را با هم مینویسند: «یک روز یک گربه و یک موش با هم آشنا میشوند...». سپس نقشها را تقسیم میکنند: یکی گربه میشود، یکی موش، یکی درخت و یکی خورشید. بعد لباسهای ساده از مقوا و پارچه درست میکنند. در پایان، نمایش را برای والدین اجرا میکنند. این کار عملی به کودکان یاد میدهد که چگونه مهارت نویسندگی، کار گروهی و اعتماد به نفس خود را افزایش دهند. بسیاری از اعضای قدیمی کانون بعدها در تئاتر شهر نیز بازی کردهاند.چالشهای مفهومی
۱) آیا اگر کودکی در نقاشی اشتباه کند، باید ناراحت شود؟
خیر. در کانون به کودکان یاد میدهند که اشتباه بخشی از یادگیری است. مثلاً اگر رنگی از خط بیرون زد، میتوان آن را به یک ابر یا گل تبدیل کرد. اشتباه فرصتی برای خلاقیت بیشتر است.
خیر. در کانون به کودکان یاد میدهند که اشتباه بخشی از یادگیری است. مثلاً اگر رنگی از خط بیرون زد، میتوان آن را به یک ابر یا گل تبدیل کرد. اشتباه فرصتی برای خلاقیت بیشتر است.
۲) چرا برخی کودکان در کارگاه قصهگویی خجالت میکشند؟
خجالت طبیعی است. در کانون ابتدا از کودکان میخواهند با یک دوست قصه بگویند، سپس جلوی گروه کوچک. به تدریج و با تشویق مربیان، اعتماد به نفس افزایش پیدا میکند. مثل لیلا که بعد از ۴ جلسه توانست قصه مورد علاقهاش را برای همه بگوید.
خجالت طبیعی است. در کانون ابتدا از کودکان میخواهند با یک دوست قصه بگویند، سپس جلوی گروه کوچک. به تدریج و با تشویق مربیان، اعتماد به نفس افزایش پیدا میکند. مثل لیلا که بعد از ۴ جلسه توانست قصه مورد علاقهاش را برای همه بگوید.
۳) آیا فعالیتهای فرهنگی فقط برای بچههای خوشاستعداد مفید است؟
نه، همه کودکان میتوانند از این فعالیتها بهره ببرند. کانون پرورش فکری برای تمام علایق برنامه دارد: بعضی کودکان به موسیقی علاقه دارند، بعضی به نجوم، بعضی به کتابخوانی. مهم این است که هر کودک جایگاه خود را پیدا کند.
نه، همه کودکان میتوانند از این فعالیتها بهره ببرند. کانون پرورش فکری برای تمام علایق برنامه دارد: بعضی کودکان به موسیقی علاقه دارند، بعضی به نجوم، بعضی به کتابخوانی. مهم این است که هر کودک جایگاه خود را پیدا کند.
نکات پایانی: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با بیش از نیم قرن تجربه، محیطی امن و شاد برای یادگیری مهارتهای هنری و فرهنگی است. نقاشی، سفال، قصهگویی، نمایش و کاردستی فقط بخشی از فعالیتهای آن هستند. عضویت در کانون به کودکان کمک میکند تا خلاقیت خود را شکوفا کنند، با دیگران همکاری داشته باشند و برای آینده خود مهارتهای ارزشمندی کسب کنند. اگر هنوز عضو کانون نشدهاید، نزدیکترین مرکز را پیدا کنید و از برنامههای آن دیدن نمایید.
پاورقی
[1] مهارتهای هنری: تواناییهایی مانند نقاشی کردن، مجسمه ساختن یا آواز خواندن که با تمرین تقویت میشوند. (معادل انگلیسی: Artistic skills)
[2] مهارتهای فرهنگی: توانایی درک قصهها، نمایشها، آیینها و همکاری با دیگران در فعالیتهای گروهی. (معادل انگلیسی: Cultural skills)
[3] خلاقیت: توانایی دیدن راههای جدید برای حل مسئله یا ساختن چیزهای تازه. (معادل انگلیسی: Creativity)
[4] همدلی: توانایی درک احساس دیگران و خوشحال یا ناراحت شدن برای آنها. (معادل انگلیسی: Empathy)
[2] مهارتهای فرهنگی: توانایی درک قصهها، نمایشها، آیینها و همکاری با دیگران در فعالیتهای گروهی. (معادل انگلیسی: Cultural skills)
[3] خلاقیت: توانایی دیدن راههای جدید برای حل مسئله یا ساختن چیزهای تازه. (معادل انگلیسی: Creativity)
[4] همدلی: توانایی درک احساس دیگران و خوشحال یا ناراحت شدن برای آنها. (معادل انگلیسی: Empathy)