پیامک فریبکارانه: دام مجرمان در جیب شما
پیامک فریبکارانه چیست و چگونه کار میکند؟
تصور کنید یک پیامک از یک شماره ناشناس دریافت میکنید که ادعا میکند از طرف بانک شماست: «کاربر گرامی، حساب شما مسدود شده است. برای رفع مسدودی فوری روی لینک زیر کلیک کنید.» این یک نمونه کلاسیک از پیامک فریبکارانه است. هدف مجرم، ایجاد حس اضطراب یا طمع در شماست تا قبل از فکر کردن، عمل کنید. وقتی روی لینک کلیک میکنید، ممکن است به یک صفحه جعلی بانک هدایت شوید که ظاهری کاملاً واقعی دارد و از شما درخواست ورود با شماره کارت و رمز میکند. یا ممکن است با نصب یک برنامه مخرب روی گوشی، دسترسی کامل مجرم به اطلاعاتتان فراهم شود.
این فرآیند را میتوان با یک فرمول ساده نشان داد: $پیام فریبنده (طمع/ترس) + قربانی بیاحتیاط = سرقت (پول/اطلاعات)$
انواع رایج پیامکهای فریبکارانه در ایران
مجرمان از موضوعات روز و دغدغههای مردم سوء استفاده میکنند. در جدول زیر چند نمونه ملموس را مشاهده میکنید:
| عنوان فریب | متن نمونه پیامک | هدف مخفی | برچسب خطر |
|---|---|---|---|
| بسته هدیه یا جایزه | تبریک! شما برنده 5,000,000 تومان از [نام یک فروشگاه معروف] شدید. برای دریافت جایزه کلیک کنید: example.ir | ایجاد طمع و دریافت اطلاعات بانکی یا کارت هدیه جعلی | هشدار |
| مشکل در حساب بانکی | [نام بانک]: تراکنش مشکوک به مبلغ 8,700,000 تومان از حساب شما انجام شد. اگر شما نبودهاید اینجا کلیک کنید: bank-fake.com | ایجاد ترس و سرقت اطلاعات لاگین اینترنتی بانک | هشدار |
| بسته پستی گمشده | پست ایران: یک مرسوله پستی برای شما موجود است. لطفاً برای هماهنگی تحویل، اطلاعات خود را در این آدرس تکمیل کنید: post-ir.link | سرقت اطلاعات شخصی (نام، آدرس، شماره تلفن) برای سوءاستفاده بعدی | متوسط |
| تغییر رمز اینستاگرام یا تلگرام | کد امنیتی شما: 458712. اگر این درخواست از طرف شما نبوده، برای لغو آن اینجا کلیک کنید. | ربودن حسابهای شبکههای اجتماعی شما | هشدار |
چگونه یک پیامک فریبکارانه را شناسایی کنیم؟ (راهنمای عملی)
برای اینکه فریب نخورید، کافی است مانند یک کارآگاه به نشانههای ریز توجه کنید. اینجا یک چکلیست عملی داریم:
۱. بررسی شماره فرستنده: آیا شماره، عجیب و غریب است؟ مانند یک شماره طولانی بینالمللی یا یک شماره کوتاه تبلیغاتی غیرمعمول؟ فرستنده ممکن است به جای نام بانک، فقط یک رشته اعداد باشد.
۲. بررسی آدرس لینک: قبل از کلیک، آدرس لینک را با دقت نگاه کنید. آدرسهای جعلی اغلب شبیه به آدرس واقعی اما با غلط املایی هستند. مثال:
- آدرس اصلی بانک: https://www.mellat.ir
- آدرس جعلی: https://www.mellat-bank.securelogin.com یا http://melllat.ir (توجه به دوتایی «l» و «http» به جای «https»)
۳. بررسی لحن و متن پیام: آیا پیام پر از اشتباهات املایی و گرامری است؟ آیا برای شما حس فوریت یا طمع اغراقآمیز ایجاد میکند؟ («فقط تا ۲ ساعت فرصت دارید!»، «شما برنده یک خودرو شدید!»). این یک پرچم قرمز بزرگ است.
۴. درخواست اطلاعات شخصی: هیچ پیامک معتبری از شما نمیخواهد که رمز کارت، رمز یکبارمصرف2، کد ملی یا اطلاعات کامل کارت بانکی را در جواب پیامک ارسال کنید یا در صفحهای که لینک داده وارد کنید.
اگر روی لینک مخرب کلیک کردیم، چه کار باید بکنیم؟
اگر اشتباهاً روی لینکی کلیک کردید، خونسردی خود را حفظ کنید و این مراحل را دنبال کنید:
مرحله اول: قطع اتصال. بلافاصله صفحه را ببندید. اگر از گوشی همراه هستید، حالت پرواز (Flight Mode) را روشن کنید تا هرگونه ارتباط قطع شود.
مرحله دوم: تغییر رمزها. اگر اطلاعاتی مانند نام کاربری و رمز عبور را وارد کردهاید، فوراً به صورت جداگانه و از یک دستگاه مطمئن به حساب مربوطه (مثلاً ایمیل، شبکه اجتماعی، بانک) وارد شوید و رمز عبور آن را تغییر دهید.
مرحله سوم: اطلاعرسانی به بانک. در صورت وارد کردن اطلاعات بانکی، بلافاصله با شماره پشتیبانی بانک تماس بگیرید و کارت خود را بلوکه کنید. میتوانید از طریق اپلیکیشن بانک نیز این کار را انجام دهید.
مرحله چهارم: اسکن دستگاه. از یک نرمافزار آنتیویروس معتبر برای اسکن گوشی یا کامپیوتر خود استفاده کنید.
به یاد داشته باشید که سریع عمل کردن بعد از یک اشتباه، میتواند از خسارت بزرگتر جلوگیری کند.
اشتباهات رایج و پرسشهای مهم
پاورقی
1پیامک فریبکارانه (Smishing): ترکیبی از «اساماس» (SMS) و «فیشینگ» (Phishing). فیشینگ به کلاهبرداری آنلاین برای سرقت اطلاعات حساس گفته میشود.
2رمز یکبارمصرف (One-Time Password - OTP): رمزی که فقط برای یک بار ورود یا تراکنش معتبر است و از طریق پیامک یا اپلیکیشن تولید میشود. هشدار: این رمز را هیچگاه با کسی به اشتراک نگذارید.
3جعل شماره فرستنده (Sender ID Spoofing): تکنیکی که در آن مجرم، شماره تلفن فرستنده پیامک را طوری تغییر میدهد که شماره یک سازمان معتبر به نظر برسد.
