رمز عبور قوی: گذرواژهای پیچیده برای حفاظت از حسابهای کاربری
رمز عبور ضعیف در برابر قوی: تفاوت کلید چوبی با کلید ضدسرقت
فرض کن رمز عبور حساب شبکهاجتماعی تو، شماره تلفن همراهت باشد. این مانند قفل کردن در خانه با یک کلید چوبی است! هرکسی که شماره تو را بداند، میتواند به راحتی وارد شود. حالا تصور کن رمز عبور ترکیبی از حروف، اعداد و نمادها باشد که فقط خودت معنای آن را میدانی. این یک کلید ضدسرقت دیجیتال است. هکرها2 و رباتهای نفوذگر برای شکستن رمزهای ساده، برنامههای خودکار دارند که به سرعت میلیونها رمز معمولی را آزمایش میکنند. این فرآیند حملهی فرهنگ لغت3 یا حملهی brute force4 نامیده میشود.
اجزای سازنده یک رمز عبور قلعهگونه
یک رمز عبور قوی مانند یک قلعهی محکم، از چند لایه دفاعی ساخته شده است. در جدول زیر، این لایهها و تأثیر آنها را میبینیم:
| عنصر (لایه دفاعی) | توضیح و مثال | تأثیر بر استحکام |
|---|---|---|
| طول (تعداد کاراکتر) | هر چه رمز عبور بلندتر باشد، شکستن آن سختتر است. حداقل 12 کاراکتر توصیه میشود. مثال ضعیف: s96 (کوتاه) مثال بهتر: MyDogLoves2Run! (بلند) |
بسیار بالا |
| تنوع (انواع کاراکتر) | استفاده از ترکیب حروف کوچک، حروف بزرگ، اعداد و نمادها (مانند ! @ # $). مثال ضعیف: ali1379 (فقط حروف و اعداد) مثال بهتر: Al!@1379bH |
بالا |
| عدم پیشبینی بودن | پرهیز از اطلاعات شخصی آشکار مانند نام، تاریخ تولد، شماره تلفن یا کلمات سادهی موجود در فرهنگ لغت. مثال خطرناک: Nima1385 (نام و سال تولد) مثال ایمن: ترکیبی تصادفی که فقط برای شما معنی دارد. |
حیاتی |
| یکتایی | استفاده از رمز عبور متفاوت برای حسابهای مختلف. اگر یک رمز لو برود، سایر حسابها در امان میمانند. | بسیار بالا |
از عبارت تا رمز: یک ترفند عملی و به یادماندنی
شاید فکر کنی ساختن و به خاطر سپردن یک رمز طولانی و پیچیده غیرممکن است. اما یک ترفند ساده وجود دارد: استفاده از یک عبارت کلیدی5 یا یک جملهی شخصی. یک جملهای را که دوست داری یا برایت معنادار است انتخاب کن، سپس از حروف اول هر کلمه، اعداد و نمادها استفاده کن. مثال:
- جملهی تو: "من و بهترین دوستم علی، اولین بار در 15 مهر 1400 به سینما رفتیم!"
- رمز عبور ساخته شده: MvbdaA，a15M1400bSr!
میبینی؟ این رمز بسیار طولانی است، از حروف بزرگ و کوچک، عدد و نماد استفاده کرده و فقط برای تو قابل حدس زدن است. به خاطر سپردن آن جملهی ساده، راحتتر از به خاطر سپردن آن رشتهی به ظاهر عجیب است.
اشتباهات رایج و پرسشهای مهم
قطعاً خیر. این الگوها جزو اولین گزینههایی هستند که رباتهای هکر آنها را آزمایش میکنند. این رمزها آنقدر معروف هستند که به راحتی و در کسری از ثانیه شکسته میشوند.
نه کاملاً. اگر رمزتان واقعاً قوی و منحصربهفرد باشد، لازم نیست هر ماه آن را عوض کنید. اما در صورت مشکوک شدن به لو رفتن اطلاعات یک سرویس (مثلاً از طریق اخبار هک یک سایت)، یا اشتراک گذاری رمز با کسی (حتی دوست صمیمی)، حتماً باید آن را فوراً تغییر دهی. تغییر منظم بیدلیل، ممکن است منجر به انتخاب رمزهای ضعیفتر شود.
احراز هویت دو مرحلهای مانند اضافه کردن یک قفل دوم و کاملاً متفاوت به در قلعه است. حتی اگر کسی رمز عبور اصلی تو را بدزدد، برای ورود به یک کد اضافی که فقط روی تلفن همراه تو میآید (یا توسط برنامهای خاص تولید میشود) نیاز دارد. بنابراین همیشه این قابلیت را برای حسابهای مهم (ایمیل، شبکههای اجتماعی، حساب بانکی) فعال کن. رمز قوی + احراز دو مرحلهای = حداکثر امنیت.
پاورقی
1 رمز عبور / گذرواژه (Password): رشتهای محرمانه از نویسهها که برای احراز هویت کاربر استفاده میشود.
2 هکر (Hacker): فردی که با استفاده از دانش فنی، به دنبال یافتن نقاط ضعف در سیستمهای رایانهای و نفوذ به آنها است.
3 حملهی فرهنگ لغت (Dictionary Attack): روشی برای شکستن رمز عبور که در آن یک فایل حاوی هزاران کلمهی رایج و رمزهای معمولی، یکی پس از دیگری آزمایش میشود.
4 حملهی Brute Force: روشی برای شکستن رمز عبور که در آن تمام ترکیبات ممکن کاراکترها تا طول مشخصی، به صورت سیستماتیک آزمایش میشوند.
5 عبارت کلیدی (Passphrase): یک عبارت یا جملهی نسبتاً طولانی که به عنوان پایهای برای ساخت یک رمز عبور قوی استفاده میشود.
6 مدیریت رمز عبور (Password Manager): یک برنامهی نرمافزاری امن که رمزهای عبور کاربر را در یک پایگاه دادهی رمزگذاری شده ذخیره و مدیریت میکند.
7 احراز هویت دو مرحلهای (Two-Factor Authentication - 2FA): روشی امنیتی که در آن کاربر برای ورود به حساب خود، علاوه بر رمز عبور (چیزی که میداند)، به یک عامل دوم مانند یک کد ارسالی به تلفن همراه (چیزی که در اختیار دارد) نیز نیاز دارد.
