قیمتگذاری بر مبنای هزینه: محاسبه قیمت تمامشده بهعلاوه حاشیه سود
قیمت تمامشده چیست و چگونه محاسبه میشود؟
اولین و مهمترین قدم در این روش، فهمیدن این است که تولید یا ارائه یک محصول چقدر برای ما تمام میشود. این هزینه را قیمت تمامشده5 مینامیم.
قیمت تمامشده از جمع دو دسته هزینه اصلی بهدست میآید:
| نوع هزینه | تعریف | مثال (برای یک کارخانه مدادسازی) |
|---|---|---|
|
هزینههای متغیر3 مستقیم به تعداد محصول |
هزینههایی که با افزایش یا کاهش تعداد محصولات تولیدی، تغییر میکنند. هر چه بیشتر تولید کنید، این هزینهها بیشتر میشوند. | چوب، مغز گرافیت، پاککن، مواد اولیه رنگ، دستمزد کارگر خط تولید (بابت هر مداد). |
|
هزینههای ثابت4 مستقل از تعداد محصول |
هزینههایی که صرف نظر از اینکه چقدر تولید کردهاید، ثابت هستند و باید پرداخت شوند. | اجاره کارخانه، حقوق مدیر، قبوض برق و گام ثابت، هزینه استهلاک6 ماشینآلات. |
فرمول کلی محاسبه قیمت تمامشده برای $ n $ عدد محصول به صورت زیر است:
فرمول قیمت تمامشده هر واحد: $ \text{قیمت تمامشده هر واحد} = \text{هزینه متغیر هر واحد} + \frac{\text{هزینه ثابت کل}}{n} $
حاشیه سود چگونه تعیین و محاسبه میشود؟
بعد از محاسبه قیمت تمامشده، باید مقداری سود به آن اضافه کنیم تا کسبوکارمان سودده باشد. این سود معمولاً به صورت یک درصد از قیمت تمامشده در نظر گرفته میشود که به آن نرخ بازگشت7 هزینه یا حاشیه سود بر مبنای هزینه میگویند.
مثال عملی فرض کنید قیمت تمامشده یک دفترچه 5000 تومان است و تصمیم دارید 20% سود روی هزینه داشته باشید. قیمت فروش چقدر میشود؟
یا به شکل سادهتر: $ \text{قیمت فروش} = \text{قیمت تمامشده} \times (1 + \text{درصد سود}) $
در مثال دفترچه: $ \text{قیمت فروش} = 5000 \times (1 + 0.20) = 5000 \times 1.20 = 6000 \text{ تومان} $
تعیین درصد سود مناسب بستگی به عوامل مختلفی دارد: رقبای شما چه قیمتی میگذارند؟ محصول شما چقدر منحصربهفرد است؟ هدفتان از فروش چیست؟
مثال گامبهگام: قیمتگذاری یک قهوه در کافهای کوچک
بیایید این روش را برای یک کافهدار کوچک به نام آقای رضایی پیادهسازی کنیم. او میخواهد برای یک فنجان قهوهٔ اسپرسو قیمت گذاری کند.
گام ۱: شناسایی هزینههای متغیر برای یک فنجان
- دانه قهوه: 800 تومان
- لیوان یکبارمصرف: 150 تومان
- شیر، شکر (به طور متوسط): 200 تومان
- مجموع هزینه متغیر هر فنجان:1150 تومان
گام ۲: شناسایی و تخصیص هزینههای ثابت ماهانه
آقای رضایی ماهانه 3000 فنجان قهوه میفروشد. هزینههای ثابت ماهانه او عبارتند از:
- اجاره مغازه: 15,000,000 تومان
- حقوق کارکنان: 10,000,000 تومان
- قبوض (آب، برق، گاز): 5,000,000 تومان
- مجموع هزینه ثابت ماهانه:30,000,000 تومان
حالا باید سهم هر فنجان قهوه از این هزینه ثابت را حساب کنیم:
$ \frac{30,000,000}{3000} = 10,000 \text{ تومان} $گام ۳: محاسبه قیمت تمامشده یک فنجان
$ \text{قیمت تمامشده} = 1150 + 10,000 = 11,150 \text{ تومان} $گام ۴: افزودن حاشیه سود
آقای رضایی تصمیم میگیرد 40% سود بر مبنای هزینه بگیرد.
$ \text{قیمت فروش} = 11,150 \times (1 + 0.40) = 11,150 \times 1.40 = 15,610 \text{ تومان} $او میتواند قیمت را به 15,600 یا 16,000 تومان گرد کند.
مقایسه با روشهای دیگر و نکات مهم
روش هزینهبهعلاوه، تنها روش قیمتگذاری نیست. در مقابل، روش قیمتگذاری بر مبنای بازار8 قرار دارد که در آن ابتدا قیمت رقبا و مقداری که مشتری میپردازد بررسی میشود، سپس سعی میکنید هزینههای خود را طوری مدیریت کنید که در آن قیمت به سود برسید.
| ویژگی | قیمتگذاری هزینهبهعلاوه | قیمتگذاری بر مبنای بازار |
|---|---|---|
| نقطه شروع | محاسبه هزینههای خودمان | بررسی قیمت رقبا و خواست مشتری |
| سادگی | ساده و مستقیم | نیاز به تحقیق بازار دارد |
| اطمینان از سود | بله (اگر فروش باشد) | خیر (ممکن است قیمت بازار پایینتر از هزینه شما باشد) |
| نقص بزرگ | نادیده گرفتن قیمت بازار و ارزش محصول در چشم مشتری | ممکن است برای رسیدن به قیمت بازار، مجبور به حذف کیفیت یا ضرر شوید |
نکته حیاتی: بهترین راهحل اغلب ترکیبی از هر دو روش است. ابتدا قیمت تمامشده خود را محاسبه کنید تا «کف قیمت» لازم برای عدم ضرر را بدانید. سپس بازار و ارزش محصول خود برای مشتری را بررسی کنید و قیمت نهایی را در جایی بین این کف قیمت و ارزش بازار تعیین کنید.
اشتباهات رایج و پرسشهای مهم
این یک اشتباه فاحش و رایج در بین فروشندگان تازهکار است. فراموش کردن هزینههایی مثل اجاره و حقوق، باعث میشود قیمت تمامشده را خیلی کمتر از واقعیت برآورد کنید. در نتیجه، قیمت فروش شما آنقدر پایین خواهد بود که پس از پرداخت همه هزینهها، یا سود بسیار ناچیزی میبرید یا حتی متحمل ضرر میشوید.
این یک زنگ خطر است! نشان میدهد یا هزینههای شما بیش از حد بالاست (باید به فکر کاهش آن باشید) یا محصول شما مزیت خاصی دارد که رقبا ندارند (که باید آن را به مشتری نشان دهید). اگر هیچ کدام نبود، احتمالاً روش قیمتگذاری صرفاً بر مبنای هزینه برای این محصول جواب نمیدهد و باید به فکر بازنگری در محصول یا روش تولید باشید.
خیر، درصد سود ثابتی برای همه صنایع وجود ندارد. این عدد بستگی به ریسک کسبوکار، میزان سرمایهگذاری، تقاضای بازار و اهداف شما دارد. یک شیرینیفروشی محلی ممکن است روی 30% سود کند، در حالی که یک فروشگاه قطعات الکترونیک خاص ممکن است 100% یا بیشتر سود هدفگذاری کند. تحقیق در مورد سود معمول در صنف شما راهگشاست.
پاورقی
- قیمتگذاری (Pricing): فرآیند تعیین ارزش پولی که برای یک محصول یا خدمت دریافت میشود.
- قیمتگذاری بر مبنای هزینه بهعلاوه سود (Cost-Plus Pricing): یک روش قیمتگذاری که در آن قیمت فروش با افزودن یک درصد حاشیه سود به هزینههای تولید تعیین میشود.
- هزینههای متغیر (Variable Costs): هزینههایی که با سطح تولید یا فروش تغییر میکنند.
- هزینههای ثابت (Fixed Costs): هزینههایی که در کوتاهمدت، صرف نظر از سطح تولید یا فروش، ثابت باقی میمانند.
- قیمت تمامشده (Cost Price/ Unit Cost): مجموع هزینههای متغیر و سهم تخصیصیافته هزینههای ثابت برای تولید یک واحد محصول.
- استهلاک (Depreciation): کاهش ارزش داراییهایی مانند ماشینآلات به مرور زمان و در اثر استفاده.
- نرخ بازگشت (Markup Rate): درصدی که به قیمت تمامشده اضافه میشود تا قیمت فروش بهدست آید.
- قیمتگذاری بر مبنای بازار (Market-Based Pricing): روشی از قیمتگذاری که بر اساس قیمتهای رقبا و شرایط بازار انجام میشود.
