اهداف تولید: راز موفقیت هر کارخانه و کارگاه
کمیت: به تعداد کافی و سر وقت
اولین هدفی که معمولاً به ذهن میرسد، تولید به تعداد زیاد است. هدف کمیت[1] در تولید یعنی رسیدن به تعداد مشخصی از محصول در یک بازه زمانی معین. مثلاً یک کارخانه تولید مداد، ممکن است هدف خود را تولید ۱,۰۰۰,۰۰۰ عدد مداد در ماه قرار دهد.
چرا کمیت مهم است؟ چون باید نیاز بازار را تأمین کرد. تصور کنید یک نانوایی تنها روزی ۱۰ نان تولید کند، در حالی که مردم محله به ۲۰۰ نان نیاز دارند. این نانوایی نمیتواند موفق باشد. اما توجه کنید که تولید زیاد، به هر قیمتی، هدف نهایی نیست. تولید انبوه اگر با کیفیت پایین همراه باشد، مشتریان را ناراضی میکند.
| هدف | سؤال کلیدی | مثال | خطر تمرکز بیش از حد |
|---|---|---|---|
| کمیت | چقدر و چند تا؟ | تولید ۵۰۰ جعبه شیرینی در روز | کیفیت پایین، اسراف منابع |
| کیفیت | چقدر خوب و بادوام؟ | ساخت کیف چرمی با ۱۰ سال گارانتی | هزینه و زمان زیاد، تولید محدود |
| بهرهوری | چطور هوشمندانهتر؟ | استفاده از ماشین برای افزایش خروجی با نیروی کار کمتر | کاهش کیفیت اگر کنترل نشود |
کیفیت: قلب تپندهٔ رضایت مشتری
هدف کیفیت[2] یعنی تولید محصولی که استانداردهای مورد انتظار را برآورده کند، بدون نقص باشد، ایمن و بادوام باشد. کیفیت، اعتماد میآورد. شما ترجیح میدهید یک خودکار بخرید که روان بنویسد و زود خشک نشود یا خودکاری که دائماً جوهر آن میپاشد؟
کیفیت فقط برای کالاهای لوکس نیست. حتی در یک بستهبندی ساده تخممرغ نیز کیفیت به معنای سالم بودن، تمیز بودن و ترکنخوردگی تخممرغهاست. یک شرکت برای حفظ کیفیت، از مواد اولیه خوب استفاده میکند، کارگران را آموزش میدهد و در مراحل مختلف، محصول را بازرسی میکند تا مطمئن شود چیزی از خط خارج نمیشود.
مثال: دو کارخانه تولید کفش ورزشی را در نظر بگیرید. کارخانه «الف» روزی ۵۰۰۰ جفت کفش تولید میکند، اما پس از یک ماه پوشیدن، کف بسیاری از آنها پاره میشود. کارخانه «ب» روزی ۲۰۰۰ جفت کفش تولید میکند که برای سالها قابل استفاده است. کدام یک در بلندمدت موفقتر است؟ مسلماً کارخانه «ب»، زیرا مشتریانش راضی هستند و دوباره از او خرید میکنند.
بهرهوری: هنر انجام درست کارها با منابع کمتر
هدف بهرهوری[3] یعنی استفادهٔ هوشمندانه از منابع (مانند زمان، پول، مواد اولیه، انرژی و نیروی کار) برای تولید بیشترین میزان محصول با بهترین کیفیت ممکن. بهرهوری به ما میگوید چطور کارها را بهتر، سریعتر و ارزانتر انجام دهیم.
مثال دانشآموزی: تصور کنید شما باید ۲۰ صفحه از یک کتاب را در ۱ ساعت خلاصهنویسی کنید. اگر مدام حواستان پرت شود و فقط ۵ صفحه را انجام دهید، بهرهوری پایینی دارید. اما اگر با تمرکز و برنامهریزی، همه ۲۰ صفحه را کامل کنید، بهرهوری شما بالا است.
در یک کارخانه، افزایش بهرهوری میتواند به معنای خرید ماشینآلات جدیدی باشد که سریعتر کار میکنند، یا آموزش کارگران برای جلوگیری از هدررفت مواد اولیه. وقتی بهرهوری بالا رود، هزینهٔ تولید هر واحد محصول کاهش مییابد و شرکت میتواند با قیمت رقابتیتری بفروشد یا سود بیشتری کسب کند.
نقشهراه یک کارخانه اسباببازی: ترکیب سه هدف
برای درک عملی، یک شرکت تولید اسباببازی به نام «شادیسازان» را بررسی میکنیم که میخواهد یک ماشین کنترلی جدید به بازار عرضه کند.
مرحله ۱: تعیین اهداف کمّی: مدیران بر اساس پیشبینی فروش، هدف تولید ۵۰,۰۰۰ دستگاه در سه ماه اول سال را تعیین میکنند. این یک هدف کمّی روشن و قابل اندازهگیری است.
مرحله ۲: تعریف استانداردهای کیفیت: مهندسان مشخص میکنند که ماشین باید:
- حداقل ۲۰ متر را بدون قطعی سیگنال کنترل طی کند.
- بدنه آن در برابر ضربههای معمولی مقاوم باشد.
- باتری آن حداقل ۲ ساعت کار کند.
مرحله ۳: برنامهریزی برای بهرهوری: برای رسیدن به عدد ۵۰,۰۰۰ با کیفیت تعریف شده، شرکت باید منابع خود را بهینه کند. آنها:
- خط مونتاژ را بازطراحی میکنند تا هر کارگر یک وظیفه تخصصی انجام دهد (صرفهجویی در زمان).
- با تأمینکنندهای قرارداد میبندند که باتریهای با دوامتر و قیمت مناسبتر ارائه میدهد (کاهش هزینه و افزایش کیفیت).
- از نرمافزاری برای برنامهریزی تولید استفاده میکنند تا ماشینآلات دچار وقفه نشوند (استفاده حداکثری از زمان).
اشتباهات رایج و پرسشهای مهم
پاورقی
[1] کمیت (Quantity): به تعداد یا حجم خروجی تولید اشاره دارد.
[2] کیفیت (Quality): به مجموعهای از ویژگیهای یک محصول یا خدمت که توانایی برآورده کردن نیازهای بیان شده و ضمنی را دارد، اشاره میکند.
[3] بهرهوری (Productivity): معیاری برای سنجش کارایی فرآیند تولید که نسبت خروجی به ورودی است.
[4] شاخص کلیدی عملکرد (Key Performance Indicator - KPI): معیارهای قابل اندازهگیری برای سنجش موفقیت در دستیابی به اهداف.
