درسنامه آموزشی دانش فنی تخصصی کلاس دوازدهم امور باغی با پاسخ پودمان 1: کسب اطلاعات فنی
واحد یادگیری 1
برچسب راهنمای کشت بذور
وقتی روی بستههای بذور سبزی، گل یا هر گیاه دیگری را نگاه میکنید، در هر نوع ظرفی که باشند (ظروف فلزی، مقوایی یا هر جنس دیگر) برچسبی توجه شما را جلب میکند. این برچسب حاوی نکاتی است که ما را در کشت بذور راهنمایی میکند. در شکل زیر که نمونهای از راهنمای کشت بذر روی پاکتهای بذور میباشد، نکاتی دربارۀ نیاز یک گیاه به نور و نیز طرز کشت و مراقبت از آن همراه با درج علائمی نشان داده میشوند. سعی کنید مطالب مندرج در آن را به فارسی ترجمه کنید.
تمرین (صفحه 10 کتاب درسی)
در شکل زیر هم نمونه دیگری از راهنمای کشت، داشت و نیاز یک گیاه نشان داده میشود. محتوای این جدول را به فارسی ترجمه کنید.
در دستورالعمل زیر نکاتی درباره راهنمای کشت (planting directions) و ملاحظات مربوط به چگونگی پرورش گوجه فرنگی در هوای آزاد درج گردیده است. مراعات این توصیهها برای کسانی که میخواهند بذور داخل قوطی یا پاکت آن را بکارند، بسیار مفید میباشد.
در اینجا دو اصطلاح موجود در بخش پایانی این دستورالعمل توضیح داده شده است و ترجمه بقیه مطالب آن را برای تمرین به شما محول میکنیم.
گیاهان همراه و گیاهان ناسازگار
گیاهان همراه (Companion Plants) شامل گیاهانی هستند که وقتی در مجاورت همدیگر رشد مییابند، میتوانند به هم کمک نمایند تا رشد و عملکرد بیشتری داشته باشند. زمانیکه مزرعهای دارای گیاهان همراه سازگار باشد، آنگاه میتوانید بیشترین بهرهبرداری را از نتایج ارتباطات مفید و مثبت آنها کسب نمائید. برخلاف این حالت، وقتی گیاهان ناسازگار (Incompatible Plants) را در کنار هم بکارید، ممکن است بر رشد و نمو همدیگر تأثیر منفی داشته باشند.
تمرین (صفحه 11 کتاب درسی)
سعی کنید در دستورالعمل زیر نام گیاهان همراه و گیاهان ناسازگار با گوجه فرنگی را شناسایی کنید.
باید اضافه کنیم در برخی موارد مقیاسهای طولی برحسب اینچ (Inch) یا فوت (Foot) ذکر میشوند که در صورت لزوم باید آنها را به سانتیمتر یا متر تبدیل نمایید و یا وزن را برحسب پوند و دما را برحسب فارنهایت (Fahrenheit) یادآور شده که باید به ترتیب به کیلوگرم و سانتی گراد (Centigrade) یا سلسیوس (Celsius) تبدیل شوند.
تمرین (صفحه 12 کتاب درسی)
با توجه به متن دستورالعملی بالا؛ عمق کشت، فاصله بذور و فاصله خطوط کشت توصیه شده برای بذر گوجه فرنگی را معین کنید.
How to Prepare the Soil for Vegetable Growing
Preparing a plot for growing vegetables means creating an environment for successful planting. The process is specific and takes time, but it is necessary for a thriving garden. To prepare the soil for a vegetable garden, consider the following suggestions.
Step 1. Analyze the soil to determine its condition: Too much sand in the soil may make the soil dry, and too much clay may make it too wet. To grow a successful garden, your soil should be a good combination of sand, and clay. You can send a sample of soil to your local garden center and get it analyzed.
Step 2. Cultivate the soil by turning it with a shovel or rototiller: Tilling the soil breaks it up and prepares it for planting. Till the soil 12-inches (30 cm) down. Using a rototiller will make this process faster than if you do it by hand. Continue to remove rocks and debris as you work.

Step 3. Mix some fertilizer into the soil to prepare it for growing vegetables successfully: Adding organic matter in the form of compost and aged manure or using mulch or growing cover crops (green manures), is the best way to prepare the soil for planting.

Step 4. Allow the cultivated soil to sit for a couple of days before planting: You can turn the soil daily if you wish, but the process is not necessary if you turned the soil adequately already.
تمرین (صفحه 14 کتاب درسی)
1- متن بالا را که درباره آمادهکردن زمین برای کشت سبزی است، به فارسی برگردانید:
2- با توجه به متن، وجود شن یا ماسه بیش از حد در خاک چه اثری دارد؟
3- از گیاهان پوششی چه نوع کودی تولید میشود؟
تصمیمگرفتن، تعیینکردن | Determine | کافی | Adequately |
محیط، اطراف | Environment | تجزیهکردن، تحلیلکردن | Analyze |
کوددادن، کودحیوانی | Manure | رس | Clay |
سنگ، جنباندن | Rock | ترکیب | Combination |
شن | Sand | شرط، وضعیت | Condition |
بیل | Spade | ملاحظه کردن | Consider |
ویژه، مخصوص | Specific | زوج، جفت | Couple |
پیشنهاد، اشاره | Suggestion | گیاه پوششی | Cover crop |
پیشرفتکردن، رونقیافتن | Thriving | خلقشدن، ایجادکردن | Creating |
سبزی | Vegetable | کشتکردن، زراعت | Cultivate |
باقی مانده | Debris |
انواع کودهای شیمیایی
کودهای شیمیایی که در بازار به فروش میرسند، از نظر شکل ظاهری (جامد، مایع یا گاز) و ترکیبات آنها (عناصر پرمصرف یا Micro-elements و کم مصرف یا Macro-elements) دارای انواع مختلفی هستند. از عناصر پرمصرف که آنها را موادغذایی پرمصرف یا Macronutrients هم میگویند، میتوان به نیتروژن (N)، فسفر (P) و پتاسیم (K) اشاره نمود. در مطالب روی پاکت مقابل علاوهبر وزن کود، وزن و مقدار درصد هریک از این سه عنصر ذکر شده است. بدیهی است بقیه درصد این کود یعنی:
بنابراین 66 درصد کود را مواد بیاثر تشکیل میدهد که برای سهولت مصرف و اثر بهتر آن لازم میباشد. از روی برچسب نحوۀ اثر هریک از عناصر سه گانه مذکور را شرح دهید.
تمرین (صفحه 15 کتاب درسی)
در اینجا شکل دیگری از نمونه پاکتهای کودهای شیمیایی نشان داده شده است. آیا میتوانید درصد عناصر پرمصرف موجود در هر یک از آنها را از روی برچسب مربوطه مشخص کنید؟ لازم به توضیح است که همواره اولین عدد از سمت چپ نشاندهنده مقدار نیتروژن، دومی فسفر، سومی پتاسیم بوده (N-P-K) و در صورت وجود عنصر چهارم، مقدار گوگرد (S) را نشان خواهد داد (N-P-K-S).
تمرین (صفحه 16 کتاب درسی)
Write a word from the list below to describe the agriculture in each photograph Spraying - pruning - harvesting - planting - irrigation - ploughing
|
|
|
..................... | ..................... | ..................... |
|
|
|
..................... | ..................... | ..................... |
Exercise: let’s explore agriculture: test your knowledge
1. Agriculture is the word for farming and raising crops and animals. (yes -no)
2. Before it was easy for people to travel, they usually only ate foods grown near them. (yes -no)
3. Write about one way that agriculture affects your life.
Rosemary
متن زیر را به فارسی برگردانید:
Rosemary is one of the wonderful herbs that make a beautiful ornamental plant in gardens as well as a welcome culinary seasoning. Rosemary is one of 2-4 species in the genus Rosmarinus’. The other species most often recognized is the closely related, Rosmarinus eriocalyx, of the Maghreb of Africa and Iberia.
Rosemary is a dense, evergreen, aromatic, woody, perennial shrub with resinous, needle-like leaves, and soft, white, pink, purple, or blue, pollen-rich spring flowers loved by bees. It is a member of the mint family Lamiaceae, which includes many other herbs. It is native to the Mediterranean region.
This plant can grow quite large and retain attractiveness for many years, can be pruned into formal shapes and low hedges, and has been used for topiary. It is easily grown in pots. The groundcover cultivars spread widely, with a dense and durable texture.

تمرین (صفحه 17 کتاب درسی)
به پرسشهای زیر پاسخ دهید:
1- رزماری از کدام خانواده است؟
2- نام علمی رزماری چیست؟
3- رزماری، بومی کدام منطقه است؟
لارو | Larva | خوشبو، معطر | Aromatic |
شفیره | Nymph | جذابیت | Attractiveness |
زینتی | Ornamental | پروانه | Butterfly |
غنی از گرده | Pollen-rich | پختنی، مربوط به آشپزخانه | Culinary |
گلدان، دیگ | Pot | غلیظ، متراکم | Dense |
هرس، آلو | Prune | بادوام، پایا | Durable |
درختچه، بوته | Shrub | تخم | Egg |
زیاد، عریض | Widely | پوشش زمین | Groundcover |
شگرف، عجیب | Wonderful | چپر، پرچین | Hedge |
علف، رستنی | Herb |
تمرین (صفحه 18 کتاب درسی)
در شکل زیر مراحل مختلف دگردیسی یک پروانه را نشان میدهد. نام این مراحل در مقابل آن بنویسید.
Plant Propagation Types
1- Sexual Propagation
Sexual propagation involves contribution of both female & male sexes for creation of new plants. It is a natural process in which a parent species create offspring that are genetically different from them. The process starts with flowering followed by pollination, fertilization and ultimately seed formation. These seeds when sown, results in formation of new plants.
2- Asexual propagation
Also known as vegetative propagation, this process involves production of species through vegetative parts of the plants such as roots, leaves, stems, bulbs, tubers etc. In this process, no exchange of genetic information takes place as the offspring is formed through material of a single parent. Thus, the resultant plants formed are identical to the parent plant.
Propagation by cuttings, division, layering and grafting / budding are various methods of asexual propagation process.
تمرین (صفحه 19 کتاب درسی)
در شکلهای زیر روشهای مختلفی از تکثیر غیرجنسی نشان داده شده است. سعی کنید با توجه به متن درس، نام انگلیسی هر روش را در زیر آن بنویسید.
|
|
|
.................. | .................. | .................. |
|
|
|
.................. | .................. | .................. |
تمرین (صفحه 20 کتاب درسی)
1- فرق بین پیوند جوانه و شاخه بریده را با استفاده از منابع علمی شرح دهید.
2- فرق بین غده و پیاز را با استفاده از منابع علمی شرح دهید.
درگیرشدن | Involve | غیر جنسی | Asexual |
خوابانیدن شاخه | Layering | پیوند جوانه | Budding |
فرزند، نتاج | Offspring | پیاز | Bulb |
گرده افشانی | Pollination | همکاری و کمک | Contribution |
فرایند | Process | قلمه | Cuttings |
تکثیر | Propagation | تقسیم، بخش | Division |
منتجه، برایند | Resultant | مبادله، معاوضه | Exchange |
جنسی | Sexual | باروری، لقاح | Fertilization |
تکمه، غده | Tuber | تشکیل، شکل | Formation |
نهایی، اخر | Ultimately | پیوند شاخه بریده | Grafting |
رویشی | Vegetative | قابل شناسایی | Identical |
اطلاعات | Information |
ابزارهای باغبانی
در باغبانی از ابزارهای مختلفی استفاده میشود که در اینجا به تعدادی از ابزارهای دستی اشاره میکنیم:
الف) چاقوی باغبانی:
1- چاقوی پیوند جوانه: چاقویی است که در انجام پیوندهای جوانه مانند پیوند شکمی بهکار میرود که به انگلیسی آن را Buddying knife مینامند. این چاقو دارای یک لبه تیز و یک سر کج میباشد. سر کج چاقو برای بلندکردن پوست ساقه است.
2- چاقوی پیوندهای شاخه بریده: چاقویی است که در انجام پیوندهای شاخه بریده مانند پیوند اسکنه بهکار میرود و آن را چاقوی پیوندزنی کمانی هم میگویند و در زبان انگلیسی آن را Grafting knife میگویند.
3- برخی از چاقوها طوری ساخته شدهاند که با آنها میتوان هر دو نوع پیوند شکمی و اسکنه را انجام داد.
4- نوع دیگری از چاقوی پیوندزنی هم چاقوی مخصوص پیوند وصلهای میباشد که به آن چاقوی دو تیغه هم گفته میشود و در زبان انگلیسی آن را Patch buddying knife مینامند، که برای پیوند درختانی مانند گردو و پکان مورد استفاده قرار میگیرند. با این چاقو دو برش موازی افقی و مشابه آن دو برش موازی عمودی به فاصله 25 تا 35 میلیمتر در پوست ایجاد میکنند.
تمرین (صفحه 21 کتاب درسی)
در اشکال زیر نام انگلیسی و فارسی هر یک از انواع چاقوها را بنویسید.
|
|
............... | ............... |
|
|
............... | ............... |
ب) انواع بیل:
ابزاری است با دستهای بلند، بیشتر از جنس چوب و تیغهای پهن که در انتهای دسته آن قرار دارد. بیلهای با نوک تیز یا Shovel که برای خاکهای نرمتر و انواع با نوک صاف یا Spade فقط برای جابهجاکردن خاک و بیشتر در کارهای ساختمانی مناسبترین گزینه هستند. نوع کوچ کتر بیل یا Mini shovel که در باغبانی به نام بیلچه معروفند و اغلب برای کاشتن گلها بهکار میروند.
تمرین (صفحه 22 کتاب درسی)
در شکلهای زیر نام انگلیسی هر یک از انواع بیل و بیلچه را بنویسید.
|
|
|
....................... | .................... | .................. |
برچسب سموم شیمیایی را چگونه بخوانیم
روی اکثر بستههای سموم برچسبی دیده میشود که نکات مهمی را درباره مشخصات سم، موارد مصرف، چگونگی مصرف و نکات ایمنی نوشته شده است. خواندن این برچسب و رعایت نکاتی که در آن نوشته شده بسیار ضروری است. در زیر نمونهای از نکات مندرج روی برچسب سموم شرح داده میشود.
الف) نام تجارتی سم یا Trade name
در شکل زیر نام تجارتی سم کونفیدور است. نام عمومی سم (Entry name) نامی است که توسط شرکت سازنده سم ارائه میشود. مثلاً کارباریل (Carbaryl) نام عمومی ترکیبات شیمیایی از گروه کارباماتها (Carbamatha) است.
ب) فرمولاسیون (Formulation):
فرمولاسیون نسبت ترکیبات داخل یک سم و فرم شیمیایی آن را مشخص میکند. مثلاً اگر سمی بهصورت گَرد باشد، فرمولاسیون نشان میدهد که برای استفاده از آن از دستگاه گردپاش استفاده شود. ولی اگر سمی به شکل امولسیون (Emulsion) باشد، برای استفاده از آن حتماً نیاز به محلولپاش داریم.
مثلاً اگر سمی بهصورت امولسیون 43٪ Emulsion باشد فرمولاسیون نشان میدهد که 43٪ ماده مؤثره دارد و سم را میتوان با آب رقیق نمود و محلولپاشی انجام داد.
ج) ماده مؤثر سم (Active ingredient):
در این قسمت ماده اثرگذار سم که باعث از بین رفتن آفت موردنظر (حشره، عامل بیماری یا علف هرز) است نام برده شده و مقدار آن در 100 قسمت از کل وزن سم مشخص میشود.
به عنوان مثال در شکل زیر نام و مقدار ماده مؤثر در یک سم نشان داده میشود که نام ماده مؤثره کربوریل و مقدار آن 43/4 درصد است. باقی آن یعنی 56/6 درصد مواد بی اثر میباشد. ضمناً از مصرفکننده خواسته شده که این سم را در اختیار کودکان قرار ندهند.
تمرین (صفحه 23 کتاب درسی)
در برچسب زیر مقدار ماده مؤثر و سایر اجزای سم را مشخص کنید.
د) مقدار و توضیح (Quality and description):
در این قسمت معمولاً وزن، نحوۀ تأثیر، دز مصرف سم و امثال آن نوشته میشود.
ه) احتیاطات (Precautions):
در این بخش از برچسب توصیههای لازم جهت جلوگیری از بروز مسمومیت در انسان، دام، طیور و نظایر آن درج میشود.
تمرین (صفحه 24 کتاب درسی)
شکلهای زیر را به فارسی ترجمه کنید.
در شکل زیر برچسب سم از سه نکته اصلی تشکیل مییابد؛ که عبارت از نام سم و فرمولاسیون آن (که با نام تجارتی آن فرق دارد)، ماده مؤثر (مثل ماده کلرپیریفوس) و محتوای سم و بالاخره نوار کد رنگ (Colour Cod Band) آن میباشد.
در بعضی از کشورها مانند مالزی شدت سمیت را بر اساس یک نوار رنگی مشخص میکنند. در این طبقهبندی، میزان خطرناکبودن (Hazardous) سموم را به 4 دسته- سیاه (فوقالعاده خطرناک)، قرمز (خیلی خطرناک)، زرد (بهطور متوسط خطرناک)، آبی (کمی خطرناک) تقسیم میشوند و رنگ سفید عدم احتمال خطر سم را میرساند.
تمرین (صفحه 25 کتاب درسی)
شکل زیر را که درباره انواع سموم است، به فارسی ترجمه و توضیح دهید.
نتیجه آزمایش نمونه خاک
برای اطلاع از وضعیت فیزیکی و شیمیایی خاک هر باغ یا مزرعهای آزمایش خاک آن قبل از اقدام به کشت ضروری است. برای این کار نمونهای از خاک تهیه و به آزمایشگاه خاک فرستاده میشود. آزمایشگاه خاک شناسی نتیجه آزمایش شیمیایی خاک را در برگی به شکل صفحه بعد برای آگاهی کشاورز میفرستد. این فرم حاوی اطلاعاتی درباره شوری، اسیدیته، میزان عناصر شیمیایی و ماده آلی خاک میباشد که جهت رشد گیاهان در حد متناسب موردنیاز است.
منظور از کلمه EC در این فرم عبارت از Electrical Conductivity یا هدایت الکتریکی است یا نماینده میزان املاح موجود در محلول خاک میباشد که یکی از اصلیترین آنها نمک (کلرید کلسیم) میباشد. واحد هدایت الکتریکی، دسی زیمنس بر متر (ds/m) یا میلیموس بر سانتیمتر (mho/cm) است.
منظور از pH یا اسیدیته (Acidity)، معیاری است برای نشاندادن غلظت یون هیدروژن در محلول که از 1 تا 14 درجهبندی میشود. از نقطه نظر اسیدیته، خاکها را به سه دسته اسیدی، خنثی و قلیایی طبقهبندی میکنند. هرچقدر pH خاک زیر عدد 7 باشد، نشانه اسیدیبودن و بر عکس مقادیر بالای این عدد، نشان از قلیاییبودن و در نهایت حد میانه، حالت خنثی که حدود 7 است.
تمرین (صفحه 26 کتاب درسی)
در نتایج آزمون بالا میزان pH ،EC و مواد آلی را بنویسید.
تمرین (صفحه 26 کتاب درسی)
در شکل زیر یک دستگاه اندازهگیری اسیدیته خاک یا pH meter را مشاهده میکنید. مشخص کنید دستگاه کدام حالت از محلول را نشان میدهد:
الف) اسیدی
ب) خنثی
ج) قلیایی
هنگام آزمایش خاک و آب گلخانه، غیر از EC و pH پارامترهای زیر نیز ممکن است گزارش شوند:
- CEC یا ظرفیت تبادل کاتیونی
- AEC یا ظرفیت تبادل آنیونی
- SP یا درصد رطوبت اشباع خاک
- N.V یا درصد آهک خاک
- C یا کربن خاک
- SAR یا نسبت سدیم قابل جذب
- TDS یا مجموع املاح آب
ردیف | نام فارسی | نام انگلیسی |
---|---|---|
1 | سوسک | Bug |
2 | کفشدوزک | Ladybird |
3 | زنبور | Wasp |
4 | زنبور عسل | Honeybee |
5 | مورچه | Ant |
6 | زنبور وحشی | Bumblebee |
7 | مگس | fly |
8 | خرمگس | cleg |
9 | پشه | Mosquito |
10 | سنجاقک | Dragonfly |
11 | پروانه | Butterfly |
12 | ملخ | Grasshopper |
تمرین (صفحه 28 کتاب درسی)
در شکل زیر تعدادی از انواع حشرات نشان داده میشوند. سعی کنید نام صحیح هریک از آنها را روی فهرست زیر مشخص کنید.
ردیف | نام فارسی آفت یا بیماری | نام انگلیسی آفت یا بیماری |
---|---|---|
1 | شتهها (سبز/سیاه) | Greenfly/Blackfly-(Aphids) |
2 | کپک خاکستری (بوتریتیس) | Grey mold (Botrytis) |
3 | کنه تارتن قرمز- برنزهشدن برگ | Red Spider Mite -Leaf bronzing |
4 | ریزش برگ | Leaf fall |
5 | زنگ | Rust |
6 | سفیدبالک | Whitefly |
7 | لکهها یا خالهای روی برگها | Spots or patches on leaves |
8 | سفیدک | Powdery Mildew |
9 | شپشک آردآلود | Mealy Bug |
10 | زردی برگها | Yellowing leaves |
تمرین (صفحه 29 کتاب درسی)
در شکل زیر علائم تعدادی از آفات بیماریهای مهم گیاهان نشان داده میشود. سعی کنید نام صحیح هریک از آنها را از روی فهرست زیر مشخص کنید.