فلودرما: سلول‌های زنده زیر پوست

فلودرما: لایه‌ی زنده‌ی پنهان در پوست درختان

ساختار پوست درخت و جایگاه فلودرما

برای درک فلودرما، ابتدا باید با ساختار کلی پوست درخت آشنا شویم. پوست درختان از چندین لایه تشکیل شده است که هر کدام وظیفه‌ی خاصی دارند. فلودرما در کنار دو لایه‌ی دیگر به نام‌های فلوژن⁴ و فلوئم⁵ قرار می‌گیرد. این سه لایه با هم، سیستم حفاظتی و انتقالی گیاه را تشکیل می‌دهند.

تصور کنید پوست درخت مانند یک پالتوی چندلایه است که از درخت در برابر سرما، گرما، حشرات و بیماری‌ها محافظت می‌کند. فلودرما در این پالتو، نقش آستری نرم و زنده را بازی می‌کند.

ویژگی‌ها و وظایف منحصر به فرد فلودرما

فلودرما از سلول‌های پارانشیمی⁷ زنده تشکیل شده است. این سلول‌ها دیواره‌ی نازکی دارند و می‌توانند مواد غذایی مانند نشاسته را در خود ذخیره کنند. برخلاف فلوئم که سلول‌هایش مرده هستند، فلودرما یک لایه‌ی فعال و حیاتی است.

مهم‌ترین وظایف فلودرما عبارت‌اند از:

• ذخیره‌ی مواد غذایی: فلودرما مانند یک انبار کوچک عمل می‌کند و مواد مغذی را برای استفاده‌ی گیاه در مواقع ضروری ذخیره می‌نماید.
• همکاری در محافظت: اگرچه لایه‌ی اصلی محافظ، فلوئم است، اما فلودرما به عنوان یک لایه‌ی پشتیبان، به استحکام و انعطاف‌پذیری پوست کمک می‌کند.
• تأمین سلول‌های جدید: فلودرما می‌تواند در برخی گیاهان به عنوان یک بافت زاینده‌ی ثانویه عمل کند و سلول‌های جدید تولید نماید.

فلودرما در عمل: از درخت بلوط تا سیب زمینی

برای درک بهتر فلودرما، به مثال‌های عینی در طبیعت نگاه می‌کنیم. پوست ضخیم درخت بلوط که برای ساخت بشکه استفاده می‌شود، حاوی لایه‌ی فلودرمای فعالی است که به رشد قطر درخت کمک می‌کند. وقتی پوست یک درخت جوان را به آرامی لمس می‌کنید، بخشی از نرمی آن به دلیل وجود همین لایه‌ی فلودرماست.

حتی در برخی گیاهان دیگر مانند سیب‌زمینی، بخشی از پوستی که ما آن را می‌خوریم، از بافت‌هایی شبیه به فلودرما تشکیل شده است که مواد غذایی را ذخیره کرده‌اند. این مثال نشان می‌دهد که اصول ساختاری مشابهی در گیاهان مختلف وجود دارد.

اشتباهات رایج و پرسش‌های مهم

پاورقی

¹ فلودرما (Phelloderm): لایه‌ای از سلول‌های پارانشیمی زنده که توسط فلوژن به سمت داخل تولید می‌شود.
² پوست (Bark): در گیاه‌شناسی، به تمام بافت‌های خارجی استوانه‌ی مرکزی ساقه و ریشه گفته می‌شود.
³ رشد ثانویه (Secondary Growth): افزایش ضخامت ساقه و ریشه در گیاهان که توسط لایه‌های زاینده‌ی ثانویه مانند کامبیوم آوندی و فلوژن انجام می‌شود.
⁴ فلوژن (Phellogen): لایه‌ی زاینده‌ی چوب‌پنبه که پریدرم (شامل فلودرما و فلوئم) را تولید می‌کند.
⁵ فلوئم (Phellem): همان چوب‌پنبه؛ لایه‌ای از سلول‌های مرده در سمت خارجی فلوژن که نقش محافظتی اصلی را بر عهده دارد.
⁶ سلول‌های مریستمی (Meristematic Cells): سلول‌های جنینی و تقسیم‌شونده که مسئول رشد گیاه هستند.
⁷ سلول‌های پارانشیمی (Parenchyma Cells): سلول‌های زنده‌ی گیاهی با دیواره‌ی نازک که وظایف مختلفی از جمله ذخیره‌سازی، فتوسنتز و ترشح را بر عهده دارند.
⁸ پریدرم (Periderm): بافت محافظ ثانویه در ساقه و ریشه‌ی گیاهان چوبی که جایگزین اپیدرم می‌شود و از فلوژن، فلودرما و فلوئم تشکیل شده است.
⁹ آوند چوبی (Xylem): بافتی که مسئول انتقال آب و املاح از ریشه به برگ‌ها است.