حفظ کرامت فرد تحت مراقبت
رفتار محترمانه با سالمندان و بیماران، توجه به شخصیت، خواستهها و تواناییهای آنان.
هر انسانی، در هر سنی و با هر شرایط جسمی یا بیماری، شایسته احترام و حفظ کرامت است. مراقبت درست تنها به کمک کردن در کارهای روزانه محدود نمیشود، بلکه شامل احترام به شخصیت، احساسات، نظرها و تواناییهای فرد نیز هست. وقتی مراقب با مهربانی، صبر و احترام رفتار میکند، فرد تحت مراقبت احساس ارزشمندی، آرامش و امنیت بیشتری خواهد داشت. در مقابل، نادیده گرفتن خواستهها یا بیتوجهی به احساسات او میتواند باعث ناراحتی، کاهش اعتمادبهنفس و احساس تنهایی شود.
پایههای حفظ کرامت
نکته
احترام واقعی زمانی دیده میشود که حتی هنگام کمک کردن نیز شخصیت و استقلال فرد حفظ شود.
| اصل | رفتار مناسب | نمونه |
|---|---|---|
| احترام به شخصیت | با لحن آرام و مؤدبانه صحبت کردن | استفاده از نام یا عنوان محترمانه هنگام گفتوگو |
| توجه به خواستهها | پیش از انجام کار نظر او را پرسیدن | پرسیدن زمان مناسب برای استراحت یا غذا |
| حفظ تواناییها | کمک به اندازه نیاز، نه بیشتر | اجازه دادن برای انجام کارهایی که هنوز میتواند انجام دهد |
گاهی افراد تصور میکنند کسی که بیمار یا سالمند شده، دیگر نیازی به تصمیمگیری ندارد؛ اما این برداشت درست نیست. اگر فرد توانایی بیان نظر خود را دارد، باید به خواستههای او توجه شود. حتی اگر انجام همه خواستهها ممکن نباشد، گوش دادن با احترام نشان میدهد که شخصیت او ارزشمند است.
همچنین نباید همه کارها را بدون دلیل به جای فرد انجام داد. اگر سالمندی هنوز میتواند لباس خود را مرتب کند یا بیمار قادر است بخشی از کارهای شخصی خود را انجام دهد، بهتر است فرصت انجام آن را داشته باشد. این کار باعث حفظ اعتمادبهنفس و احساس مفید بودن او میشود.
پیامدهای احترام در مراقبت
حفظ کرامت تنها یک رفتار اخلاقی نیست، بلکه نتیجههای مهمی نیز دارد. فردی که احساس کند دیگران برای او ارزش قائل هستند، همکاری بیشتری با مراقبان خواهد داشت و آرامش بیشتری احساس میکند. این موضوع میتواند انجام کارهای روزانه را نیز آسانتر کند.
برای نمونه، اگر نوجوانی هنگام دیدار با پدربزرگ خود با حوصله به صحبتهای او گوش دهد و از او درباره خاطرات گذشته پرسش کند، پدربزرگ احساس میکند هنوز نقش مهمی در خانواده دارد. همچنین اگر دانشآموزی هنگام کمک به یکی از اعضای بیمار خانواده، پیش از جابهجا کردن وسایل یا کمک در کارهای شخصی اجازه بگیرد، احترام خود را به او نشان داده است.
در مقابل، شوخیهای نامناسب، صحبت کردن درباره فرد در حالی که او حضور دارد، نادیده گرفتن نظرش یا تصمیم گرفتن بدون اطلاع او، میتواند احساس ناراحتی و بیارزشی ایجاد کند. حتی اگر هدف کمک باشد، شیوه انجام آن نیز اهمیت زیادی دارد.
| رفتار مناسب | رفتار نامناسب |
|---|---|
| گوش دادن با دقت | قطع کردن صحبتهای فرد |
| اجازه گرفتن پیش از کمک | تصمیم گرفتن بدون اطلاع او |
| تشویق به انجام کارهای ممکن | انجام همه کارها به جای او |
پرسشهای مهم
پرسش: آیا احترام گذاشتن یعنی همیشه خواسته فرد را انجام دهیم؟
پاسخ: خیر. اگر خواستهای برای سلامتی یا ایمنی او مناسب نباشد، باید با آرامش دلیل آن را توضیح داد و راهحل مناسبتری پیشنهاد کرد.
پاسخ: خیر. اگر خواستهای برای سلامتی یا ایمنی او مناسب نباشد، باید با آرامش دلیل آن را توضیح داد و راهحل مناسبتری پیشنهاد کرد.
پرسش: چرا نباید همه کارها را به جای فرد انجام دهیم؟
پاسخ: زیرا انجام کارهایی که هنوز از عهده او برمیآید، احساس استقلال و توانمندی را حفظ میکند.
پاسخ: زیرا انجام کارهایی که هنوز از عهده او برمیآید، احساس استقلال و توانمندی را حفظ میکند.
پرسش: آیا کودکان و نوجوانان هم میتوانند در حفظ کرامت دیگران نقش داشته باشند؟
پاسخ: بله. خوشرفتاری، گوش دادن، کمک مؤدبانه و رعایت احترام در خانه و مدرسه از کارهایی است که هر نوجوان میتواند انجام دهد.
پاسخ: بله. خوشرفتاری، گوش دادن، کمک مؤدبانه و رعایت احترام در خانه و مدرسه از کارهایی است که هر نوجوان میتواند انجام دهد.
پرسش: اگر فرد تحت مراقبت عصبانی یا ناراحت باشد، چگونه باید رفتار کنیم؟
پاسخ: بهتر است آرامش خود را حفظ کنیم، با احترام به حرفهای او گوش دهیم و از سرزنش یا تمسخر خودداری کنیم.
پاسخ: بهتر است آرامش خود را حفظ کنیم، با احترام به حرفهای او گوش دهیم و از سرزنش یا تمسخر خودداری کنیم.
حفظ کرامت فرد تحت مراقبت یعنی دیدن ارزش انسانی او، نه فقط توجه به بیماری یا ناتوانیاش. احترام در گفتار، توجه به خواستهها، حفظ تواناییهای باقیمانده و رفتار مهربانانه، از مهمترین پایههای مراقبت درست هستند. هر نوجوان میتواند با رفتار مؤدبانه، گوش دادن با حوصله و کمک کردن همراه با احترام، نقش ارزشمندی در حفظ عزت و آرامش سالمندان و بیماران خانواده داشته باشد.