تنظیم نتایج پژوهش: طبقهبندی یافتهها بر اساس اهداف، حذف موارد تکراری و کنار گذاشتن اطلاعات نامرتبط
دستهبندی یافتهها بر پایهٔ هدفهای پژوهش
نخستین گام برای سازماندهی اطلاعات، دستهبندی آنها بر اساس هدفهایی است که از پیش تعیین کردهایم. فرض کنید میخواهید پژوهشی دربارهٔ «تأثیر بازیهای رایانهای بر خواب دانشآموزان» انجام دهید. هدفهای شما ممکن است شامل این موارد باشد: «شناخت میزان ساعات بازی»، «بررسی زمان خواب» و «نظر دانشآموزان دربارهٔ بازی». پس از گردآوری اطلاعات، هر یادداشت را باید برچسب بزنید که مربوط به کدام هدف است. این کار به شما کمک میکند تا دادهها را بر اساس نیاز پژوهش مرتب کنید و هنگام نگارش گزارش، هر بخش را بهراحتی پیدا کنید.
| هدف پژوهش | نمونهٔ یافته | برچسب دستهبندی |
|---|---|---|
| میزان ساعات بازی در شبانهروز | بیشتر دانشآموزان حدود 2 ساعت بازی میکنند. | هدف اول |
| زمان خواب دانشآموزان | کسانی که بیش از 3 ساعت بازی میکنند، دیرتر میخوابند. | هدف دوم |
| نظر دانشآموزان دربارهٔ بازی | بسیاری بازی را راهی برای کاهش استرس میدانند. | هدف سوم |
با این روش، دیگر نیازی نیست میان انبوه یادداشتها سرگردان شوید. هرگاه به بخش «نظر دانشآموزان» رسیدید، میدانید دقیقاً کدام یادداشتها را باید بهکار بگیرید. این کار از آشفتگی اطلاعات جلوگیری میکند و روند نگارش گزارش را بسیار سریعتر میسازد.
حذف موارد تکراری و کنار گذاشتن دادههای نامرتبط
پس از دستهبندی، نوبت به پالایش اطلاعات میرسد. ممکن است در یادداشتهای خود، جملههایی پیدا کنید که دقیقاً همان مطلب را با عبارت دیگری گفتهاند. برای نمونه، اگر دو بار یادداشت کردهاید «دانشآموزان به دلیل بازی دیر میخوابند» و «بازی باعث تأخیر در خواب میشود»، باید یکی را حذف کنید. همچنین دادههایی که هیچ ارتباطی با هدفهای پژوهش ندارند، مانند «نوع کنسول بازی» در پژوهشی که دربارهٔ خواب است، باید کنار گذاشته شوند.
یک راهکار ساده این است که هر یادداشت را با پرسش «آیا این اطلاعات به یکی از هدفهای پژوهش من کمک میکند؟» بررسی کنید. اگر پاسخ «نه» بود، آن را حذف کنید. همچنین برای شناسایی موارد تکراری، میتوانید مطالب را با هم مقایسه کنید و مفهوم اصلی هر جمله را بنویسید. اگر دو جمله مفهوم یکسانی داشتند، فقط یکی را نگه دارید. این کار باعث میشود حجم اطلاعات کاهش یابد و دادههای مفید و منحصربهفرد باقی بمانند.
| نوع داده | نمونه | سرنوشت در پژوهش |
|---|---|---|
| مرتبط و غیرتکراری | بازی بیش از ۲ ساعت، زمان خواب را کاهش میدهد. | نگهداری میشود. |
| تکراری | بازی باعث دیر خوابیدن میشود. | حذف (هممعنای جملهٔ قبل) |
| نامرتبط | قیمت کنسول بازی ۱۰ میلیون تومان است. | کنار گذاشته میشود. |
پرسشهای چالشی و ابهامهای رایج
پاسخ: نه، حذف تکراریها فقط برای جلوگیری از اتلاف وقت و افزایش دقت است. اگر دادهای مهم است، حتی یک بار هم کافی است. تکرار بینتیجه، تنها باعث گیجی میشود.
دادهٔ تکراری، همان مطلب را دوباره میگوید، اما دادهٔ نامرتبط، مطلبی تازه دربارهٔ موضوعی بیرون از هدف پژوهش است. برای نمونه، در پژوهش دربارهٔ خواب، «رنگ کنسول» نامرتبط و «بازی باعث کاهش خواب» تکراری است.
بله، مگر اینکه در میانهٔ پژوهش هدف جدیدی تعریف کنید. در غیر این صورت، نگهداری اطلاعات نامرتبط فقط حجم کار را زیاد میکند و تمرکز شما را از هدف اصلی دور میسازد.
به هدفهای پژوهش برگردید. اگر داده به یکی از هدفها پاسخ میدهد، مرتبط است. در غیر این صورت، آن را موقتاً در پوشهای جداگانه قرار دهید تا بعداً دربارهٔ آن تصمیم بگیرید.