تقسیم کار گروهی: کلید موفقیت در پژوهشهای گروهی
چگونه یک موضوع پژوهش را به بخشهای کوچکتر تقسیم کنیم؟
فرض کنید میخواهید دربارهٔ «تأثیر بازیهای رایانهای بر خواب دانشآموزان» پژوهش کنید. این موضوع کلی است و نمیتوان آن را یکجا به یک نفر سپرد. بهترین کار این است که آن را به چند زیرموضوع مشخص تقسیم کنید. برای مثال:
| زیرموضوع پژوهش | مسئولیتهای اصلی | نمونهٔ کار برای یک عضو |
|---|---|---|
| مطالعهٔ پیشینه | پیدا کردن مقالهها و کتابهای مرتبط، یادداشتبرداری از نتایج پژوهشهای قبلی | جستجو در کتابخانهٔ مدرسه و اینترنت برای یافتن 5 منبع معتبر |
| طراحی پرسشنامه | نوشتن سؤالهای مناسب، تنظیم گزینهها، هماهنگی با معلم برای تأیید پرسشنامه | طراحی 10 سؤال دربارهٔ مدت زمان بازی و کیفیت خواب |
| جمعآوری داده | توزیع پرسشنامه بین دانشآموزان، جمعآوری پاسخها، ورود اطلاعات به جدول | پرسشنامه دادن به 30 نفر از همکلاسیها و تحویل پاسخها به عضو تحلیلگر |
| تحلیل و نتیجهگیری | دستهبندی پاسخها، رسم نمودار، نوشتن نتیجهٔ نهایی و پیشنهادها | محاسبهٔ میانگین ساعت بازی و مقایسهٔ آن با کیفیت خواب پاسخدهندگان |
همانطور که در جدول میبینید، هر بخش یک مسئول مشخص دارد و اعضای گروه میدانند که از آنها چه انتظاری میرود. اما تقسیم کار فقط به این معنا نیست که کارها را بین افراد پخش کنیم؛ بلکه باید زمان هر کار را هم مشخص کنیم. برای مثال، عضو «مطالعهٔ پیشینه» باید کار خود را تا پایان هفتهٔ اول تمام کند تا عضو «طراحی پرسشنامه» بتواند از اطلاعات بهدستآمده استفاده کند.
نقش هماهنگکننده و اهمیت برنامهٔ زمانی
در هر گروه پژوهشی، بهتر است یک نفر به عنوان هماهنگکننده (یا رهبر گروه) انتخاب شود. وظیفهٔ او این نیست که همهٔ کارها را خودش انجام دهد، بلکه باید مطمئن شود که همهٔ اعضا کار خود را به موقع انجام میدهند و اگر کسی مشکلی دارد، به او کمک کند. هماهنگکننده همچنین جلسههای گروه را برنامهریزی میکند و یادآوری میکند که هر عضو چه کاری در چه زمانی باید تحویل دهد.
یکی از راههای خوب برای هماهنگی، استفاده از یک جدول ساده است که در آن نام هر عضو، مسئولیت او، تاریخ شروع و تاریخ تحویل نوشته شده باشد. این جدول را میتوانید در دفتر برنامهریزی گروه یا روی یک صفحهٔ بزرگ بکشید. وقتی همه میبینند که کار دیگران در چه مرحلهای است، میتوانند هماهنگتر پیش بروند. مثلاً اگر عضو «جمعآوری داده» بداند که عضو «طراحی پرسشنامه» کار خود را دیرتر تحویل میدهد، میتواند برنامهاش را تنظیم کند.
همچنین، در طول کار، ممکن است بعضی از اعضا با مشکل مواجه شوند. مثلاً ممکن است کسی نتواند به اندازهٔ کافی پاسخنامه جمعکند یا منبعی پیدا نکند. در چنین مواقعی، گروه باید جلسه بگذارد و راهحل پیدا کند. گاهی باید مسئولیتها را دوباره تقسیم کرد یا به آن عضو کمک بیشتری داد. این انعطافپذیری نشاندهندهٔ یک گروه موفق است.
پرسشهای چالشی دربارهٔ تقسیم کار گروهی
نه، بیرون کردن آخرین راهحل است. بهتر است ابتدا با او گفتوگو کنید و بفهمید مشکل چیست. شاید موضوع را خوب متوجه نشده یا برنامهٔ درسی سنگینی دارد. گروه میتواند به او کمک کند یا کار را بین خودش تقسیم کند. هدف اصلی یادگیری و همکاری است، نه تنبیه.
علاقه مهم است، اما تنها معیار نیست. گاهی باید کارها را بر اساس توانایی و تجربه هم تقسیم کرد. مثلاً کسی که با رایانه کار میکند، برای ورود داده مناسبتر است. اما اگر همه به یک کار علاقه دارند، میتوانید نوبتی کارها را عوض کنید تا هرکس همهٔ مراحل پژوهش را تجربه کند.
این مشکل رایجی است. برای جلوگیری از آن، در همان ابتدا مسئولیتها را خیلی دقیق و مکتوب کنید و برای هر بخش یک مسئول مشخص تعیین کنید. همچنین میتوانید در پایان پژوهش، از هر عضو بخواهید گزارشی از کارهایی که انجام داده بنویسد. این کار باعث میشود همه احساس مسئولیت کنند.
اختلاف نظر طبیعی است. بهترین کار این است که هر دو نظر را بنویسید و مزایا و معایب هرکدام را بررسی کنید. سپس با کمک بقیهٔ اعضا، بهترین روش را انتخاب کنید. اگر به نتیجه نرسیدید، میتوانید از معلم یا یک فرد آگاه کمک بگیرید. مهم این است که بحثها محترمانه و بر اساس منطق باشد.