فنجان و نعلبکی: بازی گرمکردنی گروهی
دو حالت مخالف، یک هدف مشترک
در بازی «فنجان و نعلبکی»، کلاس به دو گروه تقسیم میشود. تعدادی مخروط (یا لیوان یکبارمصرف) در وسط زمین چیده میشوند؛ نیمی از آنها به حالت راست (دهانه بالا) و نیمی دیگر به حالت وارونه (دهانه پایین) قرار دارند. وظیفهی گروه نخست این است که همهی مخروطها را راست کند و گروه دوم باید همه را وارونه نماید. هر گروه فقط اجازه دارد مخروطهای طرف مقابل را تغییر دهد و نمیتواند مخروطهایی را که خودش قبلاً درست کرده، دوباره تغییر دهد. این قانون ساده، باعث میشود هر دو گروه مدام در حال دویدن و تغییر وضعیت مخروطها باشند و بازی هرگز متوقف نشود.
این بازی شباهت زیادی به کارهای روزمرهی ما دارد؛ مثلاً وقتی دوست شما میخواهد کتابهای قفسه را به ترتیب قد بچیند و شما ترجیح میدهید آنها را بر اساس رنگ مرتب کنید. در این شرایط، هر کس نظر خود را دنبال میکند و نتیجه نهایی، ترکیبی از هر دو سلیقه خواهد بود. اما در بازی «فنجان و نعلبکی» هیچکس برنده یا بازنده نیست؛ هدف فقط افزایش تحرک و همکاری است. وقتی زنگ تفریح به صدا درمیآید، بازی تمام میشود و همه با هم تعداد مخروطهای راست و وارونه را میشمارند. این کار نشان میدهد که هر دو گروه چقدر فعال بودهاند.
کاربرد در زندگی روزمرهٔ دانشآموز
شاید فکر کنید این بازی فقط برای ورزش صبحگاهی مفید است، اما در واقع میتواند به ما کمک کند تا در کارهای گروهی بهتر عمل کنیم. فرض کنید در خانه مشغول جمعکردن اسباببازیها هستید. یکی از اعضای خانواده دوست دارد همهی ماشینها را در یک جعبه بگذارد و دیگری ترجیح میدهد آنها را بر اساس رنگ دستهبندی کند. اگر هر کس فقط کار خودش را انجام دهد، هیچوقت به نتیجه نمیرسید. اما اگر مانند بازی «فنجان و نعلبکی» با هم هماهنگ شوید و هر کس بخشی از کار را بر عهده بگیرد، هم کار زودتر تمام میشود و هم همه راضی هستند.
مثال دیگر وقتی است که در زنگ هنر، قرار است یک نقاشی گروهی بکشید. هر کس رنگ خاصی را دوست دارد و میخواهد آن را بیشتر به کار ببرد. اگر مانند این بازی، هر کس سهم خود را از بوم نقاشی بردارد و بدون جنگیدن بر سر رنگها، کار خودش را بکند، در نهایت یک نقاشی زیبا و متنوع خواهید داشت. به همین سادگی، «فنجان و نعلبکی» به ما میآموزد که برای رسیدن به یک هدف گروهی، لازم نیست همه یک نظر داشته باشند؛ بلکه مهم این است که هر کس نقش خود را به خوبی انجام دهد.
| وضعیت مخروط | نماد | وظیفهٔ گروه نخست | وظیفهٔ گروه دوم |
|---|---|---|---|
| راست (دهانه بالا) | فنجان | دست نمیزند (درست است) | وارونه میکند |
| وارونه (دهانه پایین) | نعلبکی | راست میکند | دست نمیزند (درست است) |
پرسشهای چالشی و پاسخهای ساده
پرسش ۱: اگر یکی از گروهها خیلی سریعتر از دیگری کار کند، چه اتفاقی میافتد؟
پاسخ: اگر گروه نخست خیلی سریعتر مخروطها را راست کند، گروه دوم باید تلاش بیشتری کند تا آنها را دوباره وارونه نماید. این موضوع باعث میشود بازی پویا بماند و هیچکس خسته نشود. درست مانند وقتی که در حیاط مدرسه توپ را به سمت دیوار پرتاب میکنید و هر بار با زاویهی متفاوتی برمیگردد؛ این تنوع، بازی را جذابتر میکند.
پرسش ۲: آیا میتوان این بازی را با تعداد بیشتر یا کمتر از دو گروه انجام داد؟
پاسخ: بله، اگر کلاس بزرگ است، میتوانید به جای دو گروه، چهار گروه تشکیل دهید و هر دو گروه با هم مسابقه دهند. مثلاً گروههای یک و سه با هم متحد میشوند تا مخروطها را راست کنند و گروههای دو و چهار برای وارونه کردن آنها همکاری میکنند. این کار مانند وقتی است که در زنگ ورزش، چند تیم با هم مسابقهی امدادی برگزار میکنید؛ همکاری بیشتر، هیجان بیشتری هم دارد.
پرسش ۳: اگر تعداد مخروطها زوج نباشد، بازی به هم میریزد؟
پاسخ: نه، اصلاً مهم نیست که تعداد مخروطها زوج یا فرد باشد. فقط کافی است در شروع بازی، تقریباً نصف آنها را راست و نصف دیگر را وارونه قرار دهید. اگر تعداد فرد بود، یک مخروط اضافه را میتوانید به حالت دلخواه بگذارید و بازی را شروع کنید. این موضوع مانند تقسیم کردن شکلات بین دو نفر است؛ اگر یکی یکی اضافه آمد، میتوانید آن را نصف کنید یا به نوبت بخورید. انعطافپذیری، رمز موفقیت این بازی است.
بازی «فنجان و نعلبکی» یک فعالیت ساده اما پرمعناست که به ما یادآوری میکند همکاری و تحرک، دو بال پرواز در کارهای گروهی هستند. با اجرای این بازی در کلاس یا حیاط مدرسه، نه تنها بدن خود را گرم میکنیم، بلکه میآموزیم چگونه با وجود نظرات متفاوت، به یک هدف مشترک برسیم. دفعهی بعد که خواستید یک فعالیت گروهی ترتیب دهید، این بازی را امتحان کنید؛ مطمئن باشید همگی از آن لذت خواهید برد و انرژی مثبتی برای ادامهی روز دریافت میکنید.